& ' rf &-.

3 *"

t •

Y

»t^^.-A^

ANALECTA HYMNICA

MEDII AEVI.

XXI.

CANTIONES ET MüTETI.

Lieder und Motetten

des

Mittelalters.

Herausgegeben

Guido Maria Dreves,

S. J.

Leipzig.

0. R. R e i s 1 a n d. 1895.

CANT10NE8 ET MUTETE

Lieder und Motetten

des

Mittelalters.

Zweite Folge: Cantioiies Festivae, Morales, Variae.

Hcrauwgegebon

Guido Maria Dreves,

S. J.

Leipzig.

o. R. I! eis 1 ao <I.

1895.

JUN ^ 8 1958 löfioi

VORWORT.

In der Einleitung zum XX. Teile dieser Analecta ist be. reits alles Nötige auch betreffs der Lieder dieses Bandes be- merkt worden , welche, aus denselben Quellen geschöpft wie die des vorhergehenden, nur deshalb ein besonderes Heft bilden, damit der gleichmäßige Umfang der ein/einen Teile thunlichst gewahrt bliebe.

Es ist der vorliegenden Sammlung ein doppelter Anhang beigegeben worden, von denen der zweite eine Anzahl von Sing- weisen, der erste eine Auswahl von Texten enthält, deren Form und Bestimmung manches Rätsel hafte zu bieten scheint. Was erstere betrifft, so ist keinerlei strophische Gliederung auch bei den ausgedehnteren Beispielen dieser Art zu entdecken, ol »schon es natürlich nicht unschwer wäre, namentlich an der Hand des Heimes, diese Lieder in Strophen oder doch Zeilengruppen zu zerlegen. Als ein Hindernis hierbei würde man nur die Un- gewifsheit empfinden, welche Reime vorkommenden Falles als Binnenreime betrachtet werden könnten, welche nicht.

Was die Bestimmung und den Gebrauch dieser eigen- tümlichen Poesieen betrifft, so ist das einzige Licht, das ich zu entdecken vermochte, in dem Umstand zu suchen, dafs am Schlüsse derselben meist ein oder zwei Wolle mit langen neumen- reichen Melodieen stehen, wie z. B. in odorem, et florebunt, et exaltavi u. a. m. Diese Worte scheinen liturgischen Texten anzugehören und unsere Lieder wären alsdann Tropen. So lautet ein kurzes Lied dieser Gattung, das ich dem Codex Laurentianus entlehne:

6 —

Locus hie terribilis,

Sacratus,

Mundo venerabilis,

Ornatus

Jubilis,

Fundo petrae stabilis,

Firmatus,

Per longitudinem

Tenditur fidei,

Per altitudinem

Erigitur spei,

Habens latitudinem,

Qua diffunditur

Amore proximi et Dei,

Agitur,

Ut in hac ecclesia

Beneplaceam ei,

Deleani vitia et confitebor.

Hierauf folgt reich neumiert die Silbe Te, zu ergänzen jeden- falls zu Terribilis. Mit diesem Worte beginnt aber der Introitus des Kirch weih festes, auf welches auch der Inhalt obiger Verse deutet. Diese scheinen also ein Tropus zum Introitus „Terribilis" zu sein.

Fassen wir unsere Lieder als Tropen auf, so wird es aber für uns beinahe rätselhaft , wie manche von diesen Texten in der feierlichen Liturgie zur Verwendung kommen konnten, weniger weil die meisten infolge einer uns unverständlichen Heimsucht ebenso arm an Inhalt als überladen in der Form sind, als vielmehr deshalb, weil der Gegenstand so mancher sich mit dem Zwecke und der Würde des Gottesdienstes schlechterdings nicht zu vertragen scheint. So lautet ein kurzes Lied der vor- beschriebenen Art, ebenfalls im Cod. Laurentianus, wie folgt:

Crescens incredulitas Fidem domuit, Jacens vilis Caritas Procul latuit, Rerumque eupiditas Os aperuit, Gentes sibi creditas Haec absorbuit, Nil valet prudentia, Nil probitatis gratia,

Sed nummoruin copia

Prodest super haec oinnia.

Hodie peeuniae

Gustos diligitur,

0, e, o,

Pauper homo spernitur,

0, e, o,

Regis curia

Nil sine peeunia

Prodest morum copia.

Wenn wirklich die Beamten, die im Namen des Königs von Frankreich Recht sprachen, derart der Bestechung zugänglich waren, so würden wir eine Philippika gegen sie in einer Kanzel- rede oder in einem Rügeliede, wie dieser Band deren manche enthält, am Platze, jedenfalls begreiflich finden. Was dieselben aber in einem liturgischen oder doch innerhalb der Liturgie ver- wandten Stücke wollen und sollen, dafür haben wir heute kein Verständnis mehr. Wurden dieselben wirklich — und daran ist wohl nicht gut zu zweifeln — in der Kirche gesungen, so

— 7 —

rechtfertigen dieselben vollkommen die Anschauung des Durandus (De Modo Gener. Concil. celeb. 19.): Videtur valde honestum esse, quod cantus indevoti et inordinati Motetorum et similium non fierent in ecclesia.

Peines dieser strophenlosen Lieder , No. VIII des Anhanges, wird in der Engelberger Handschrift 314 als „De sancta Maria Mute tu s" bezeichnet. Est ist damit nicht gesagt, dafs dieser Name gerade dieser uns beschäftigenden Art von Gesängen eigen sei. Es scheint im Gegenteile zweifelhaft, ob der Name Mutetus im frühen Mittelalter überhaupt eine Dichtungsart oder aber eine Kompositionsweise bedeutete. Ersteres scheinen die Verse nahezulegen, die Du Cange s. v. Motetum ans einem alt- französischen Romane de la Rose anführt:

Qu'il feist rimcs jolivottes, Motes, flabiax ! et chansonettes, Qu'il vueille ä sa mie envoier,

in denen das Motett augenscheinlich als eine Art von Gedicht (rimes) bezeichnet und mit chansonettes und fabliaux auf eine Linie gestellt wird. Letzteres scheint aus einer Stelle Pseudo- Bedas bei Gerbert de Cantu et Musica Sacra II, 129 hervor- zugehen, woselbst die Musik als die Wissenschaft de gravi, medio et acuto sono definiert wird „et quoinodo ex Ins com- ponuntur motelli (lies motetti) seu conducti vel Organa", wobei der mutetus mit dem Organum, also einer Konipositionsart auf gleiche Linie« gestellt wird. Letzterer Anschauung ist Gerbert gefolgt, der ä. a. 0. S. 129 11'. mehrere Beispiele von Motetten aus einer San-lilasianer Handschrift anführt, welche seine eigene S. 129 versuchte Definition Lügen strafen und darthun, dafs ein Motett verschiedenartige pqetische, ja sogar prosaische Form haben kann. Krsterer Ansicht ist Leon Gautier, der in seiner Ilistoire de la, Poesie liturgique au nioyen ftge 1, 183 das Motett definiert: Le mutetus est une piece ä une ou plusieurs voi\ qui se chante, d'une fac,on independente, ä tel ou tel moment de l'office. II laut ici se montier large et coniprendre

sous cette denomination toutes lea pieces lyriques de langue latine qui onl im earactere pieux Bans avoir de place d£termiuee

dans la jouinee liturgique. Dieser Definition zufolge winde sich Mutetus und Cantio nur insofern nicht decken, als letzter Be- griff auch jene selbständigen Lieder einschlösse, denen ihr

Inhalt einen bestimmten Flatz im Officium anweist, wie die Conductus, als auch jene, die nicht beim offiziellen Gottesdienste, sondern bei anderen Gelegenheiten gesungen werden sollten. Letztere Lieder hätten dann mit den Leseliedern das gemein, dafs sie wie diese für die Privatandacht eingerichtet, mit den Cantiones, dafs sie zum Gesänge, nicht zur Lektüre bestimmt waren.

Auffallend ist wie bei den Tropen so bei den Cantionen eine Vorliebe für die Dreizahl der Strophen, sei es für drei gleichen, sei es für drei verschiedenen Aufbaues. Diese Vorliebe ist nicht genügend erklärt. Sollte sie sich darauf zurückführen lassen, dafs der Tropus (so gut wie der Introitus), wie Durandus in seinem Rationale mehrmals, so IV, 5 u. 6, hervorhebt, drei Teile hatte: Unde tria continet, videlicet antiphonam, versum et gloriamV Es wäre dann das häufige Vorkommen dreistrophiger Cantionen ein neuer Beweis für die Entwickelung dieser Gattung aus den Tropen.

Wien, den 14. November 1894.

Guido Maria Dreves.

I. FESTIVAE DE TEMPORE.

De ss. Trinitatc

1.

1. 0 amor, Deus, deitas,

Majestatis essentia,

Trinitatis societas, Nexus et amicitia, Sunimi boni laetitia.

Tu sitiens societas,

Vitae plena felicitas, Ex cujus intiuentia Sunt, vivunt, vigent oninia,

0 amor universitas.

2. Tu sapor ineffabilis,

Föns debrians, quos reficis, üulcor intolerabilis

Stringis, quos unis, pcrticis,

Incorporas nee sufficis; Vita interminabilis, Tu sola delectabilis,

Impatiens paeificis,

Dolor, qui nunquam deticis, Ignis inexstinguibilis,

0 amor inscrutabilis.

3. Personalis proprietas,

Nee te virtus exsuperat, Per te vivit aeternitas,

Quae nunquam te prae- venerat,

Sed osculum habuerat, Te lege, Bancta trinitas, Familiaris anitas,

Quae caros vincit, carceral

El aniversia imperat, 1 äbertatis securitas, 0 amor, Dens, deitas.

I. < v> i n ■ 1 1 1 iiulla dimenaio Termino metitur,

Nee sensus intentio

Fine deftinitur,

Quae nunquam finitur, Per te rex in solio

Sedens invenitur, Si curras in stadio,

Nullo praevenitur,

0 amor, quo itur.

5. Cellarium, vinarium,

Dives in omni gratia. Tu veritas et vita. Tu finis et prineipium Cunctorum Providentia Qua quaeque sunt praes< ■ ita, Per liberum arbitrium Currens et necessarium Disponis baec et alia

Certus sum, quod sit ita.

6. Ergo in prineipio

Verbuni apud Deum, Quem idem cum filio

Credo sed non euin

Ell amorem meam. Patria Bapieutia,

Splendor et figura, Per quem fecil omnia,

Mira geoitora

Mein in natura,

Candor Imis. Bpecalum

l'atris et speclanilnni

Omnis creatara,

\ ita ]"»st tuiiii.i. <» amor, me iura.

7. <) amor vincens omnia, Vincis invincibilem,

12 -

Nostra victus miseria Deum facis hominera, Qui non permutatur, 0 miranda gratia,

Quae nescit consimilem Placans inimicitias Per Mariam virginem Salatis originem Culpa superatur, Amor buraanatur, 0 amor, qui datur.

8. Tu virtutum meritum,

Decus et dulcedo morum, Vivum fers interitum, Introitum et exitum,

Profectus es justorum. Tu sanetorum praeinium, Tu gaudiorum gaudium,

Tu qui euneta contines

Et prineipatum obtines Itegni coelorum, Tu es Deus deorum.

9. Tu qui es hiemalis

Et vernalis amoenitas,

Tu fervor aestivalis Et es ignita Caritas, Autumnalis feeunditas,

Tu jubilus mentalis, Spiritalis festivitas,

Amplexus nuptialis, Suavitas, vivacitas, Literalis faeunditas,

Finis initialis,

Post moerorem serenitas,

Virtus imperialis, Plena familiaritas Scrutantium profunditas, 0 amor, o jueunditas.

10. lladix immortalitatis, Flos deliciositatis,

Sanitatis fruetus,

Lignum vitae paradisi, Per te mea, me dimisi,

Quem amisi; 0 lux inaccessibilis, In abyssum claritatis Me immersum merge satis,

Eja da gratis, Quo lumini sim similis, 0 amor veni nobilis.

11. Tu es circumferentia,

Centrum, tui positio

Loci negat obsequia, Alpha et. 0 et unetio, Virtus in omni medio.

Tu gratia pro gratia,

Quo languent desideria, Tuique sine socio Fecunda haec possessio,

0 amor am ans omnia.

12. Tu genus es in genesi,

Moralibus si pateat, Lux, arca, fons diluvii, Se mare rubrum praebeat Profundum, me absorbeat. Du et progressus Exodi, Columna, virga Moysi, Me terra mellis habcat, Currus Eliae provehat, Sacrae jungens synderesi 0 amor Hely, Heloi.

13. 0 amor, o sublimitas

Me transfer ad sublimia,

Cui vita, liberalitas Nee non omnipotentia, Tu vera sapientia,

Rex et regalis pietas,

Tu semper vigens novitas, Nova me reple gratia, Tibi sit laus et gloria,

0 amor, Deus, deitas.

Trop. ms. saec. 13. Cod. Stuttgartien. HB. I Asc. 95. A. — Clm. Mo- nacen. (ol. Diessen.) 5539. saec. 14. B. — Cod. Graecen. (ol. Lambrechten.) 258. add. saec. 13. C. — 3, 6 De lege C. — 5, 6 quaeque sunt perfecta C. — Bis Str. 7 stimmen alle Quellen überein; Vor Str. 7 schaltet C ein:

- 13

Per to cuncta condidit, Quibus legem indidit, l't vita. qua viverent, Se inyicem amarent; En Thau signaculum, Luce decorans aemulum, lTt to plus diligerent, Qoi firmandi starent.

Dejicis belligerum Portis ut mors Luciferun Cujus adversarius De limo creatur, Amor Operator, Regnum et Imperium Per verbum participium Sed bene adverbium.

Nudius vix tertius Reclinans damnatur,

O amor, quo salvatur.

7, 2 in vincibilia C. — 7, 7 nescit. C. — 7, 8 inimicitiam A. 8 U. ff. fehlen C, welches dafür die folgenden Str. einstellt:

— Str.

Per te virgo salutatur, Flore, fructu fecundatur,

Fit parens maiiens rilia. Per quem mater honestatur, Inimicus amieatur,

Datus omni gratia, Coelum mundo figuratur. Buper choros sublimatur

Angelorum in gloria,

O amor, vincens orniiia. Quo majestas inelinatur, Dei virtus infirmatur Cum jumentis deputatur, Deponitur, ligatur

Omnipotens in stabulo.

Rex David infatuatur, Elisaeus ineui'vatur, Splendor patris obumbratur, Non noscitur, negatur

A propriis in saeeulo. Fortitudo fatigatur, Panis verus fami datur, Föns siccatur, vis lassatur, Configitur, lanceatur

In crucis rex patibulo. Per te vita infirmatur, Tottis mundus innovatur, Paradisua irrigatur, Vis moritur, mutatur

Decorus, fit spectaculo.

<> amor dulcis osculo.

In der Ils. 1! steht nocl ein anderer verwandter Conductus, der bei Mone I, 237 gedruckt ist, und aus Mone bei Daniel V, 208 und Kein ein 113.

2.

Salve, pater nominam Omnium,

salus fidelium, Tu suinma spes hominum, Miseris

dana solamen pium. Jesu, decor virginum, Scrvonun

tuonim praemium, Monda sordes criminum, Tribnene

reiö remedium.

Salve, lili virginis,

Mariac tu primogenitns,

Ave, vietor daeinonis.

Dei pa- tris uiiigcnitus,

A eunetis nos mini

Eripe, ie\ regum, penitu .

Cumqae nobi e il ftnis,

Trahe dos

ad te diviuitnj,

— 14 —

3. Salve, donum coelicum, Spiritus

Dei qui diceris, Juvamen mirificum, Dulcoris

fons, cibus pauperis, Remedium unicum, Donans au-

xilium miseris. Ave, carmen mysticuni Quod nunquam

humiles deseris, Fac, trinitas

nos frui superis.

Cod. Engelbergen. 314. saec. 14. — Vgl. Morel 79.

3.

1. Una triam deitas,

Non deorum colitur, Nam conformis unitas

Deitati noscitur,

Non in esse trinitas,

Sed extra discernitur.

R° Fides est in opcre,

Munus est in focdere,

Usus est in inunere.

B

Pater idem filio,

Non idem, qui tilius, Alter idem filio,

Non alter qui filius, Unusquisque filio,

Non ut quisque filius. Fides est in operc, Munus est in foederc, Usus est in munerc.

3. Alter idem alteri,

Quod adsistat alterat, Alterum sie alteri

Mens et lingua conferat, Ut sit idem alteri,

Sed in hoc non differat.

Cod. Parisin. (ol. Martialeu.) 3719. saec. 12.

4.

Salve, pater luniinum, Omnium salus fideliuin, Tu summa spes omnium Diceris daus solamen pinm. Jesu, decor virginum, Servorum tuorum praeminm Munda sordes criminum Tribuens reis remedium.

Salve, tili virginis, Mariae tu primogenitus, Ave, victor daemonis, Dei patris unigenitus, A eunetis nos ruinis Eripe, rex virginum, penitus, Dumque nobis est finis, Trabe nos ad te divinitus.

— 15 —

3. Salve, donum coelicum, Spiritus Dei qui diceris, Juvamen da nririticum Donana auxilium miseris ; Ave, Carmen mysticum, Quod nunquam bumiles deseris, Fac, trinitas, nos frui superis In aeternum.

Cgm. Monaten, (ol. Teguriu.) 715. saec. lP.

5.

1. Föns, origo trinitatis Et totius deitatis

Pater est principiurn, Attributa potestatc Et conclusa veritate

Gignit ex se filium.

2. Datur natus mundo gratus, Incarnatus, illustratus,

Plenus sapientia. Hi sunt pares potestate, Uniformes unitate, Gubcrnantcs omnia.

5. Hos distinctos in personis Scd in esse et in donis Idcm esse crcdimus, Tu nos, Deus, cocli bonis Bcatorum et coronis Frui fac, cxposcimus.

Clm. Monacen. (ol. Emmeramen.) 14343 anni 1351

3. Pari gaudent bonitate, Pari pollent dignitate,

Pares sunt in gloria; Patrem nullus procreavit, Natum pater generavit

Et spirat aequaliter.

4. Sed ab bis amor spiravit, Amor natum bumanavit

Per quem pater reparavit Hominem, quem sauciavit Ligni morbus graviter.

Rubens rosa, .Icsu pie, Fili patris et Afariae, Sacratissimae Semper virginis,

Qui pro nobis fundis

Rivöa sanguinis.

Nos a culpa serva puros,

An us fac Bcrvare duroa

Poenitentiae

Condigiiissiinnr,

Nc nos turpct nacvus

Inconstautiae.

(Jaiilii)iit*s (tiiailra^csiniales. 6.

3. Consolalionis rorem Dona nobis et ainorrni

Atquo saporem

Tni nominis, Jabar fac aentire

Tai luminis.

llostis noslcr vn:-i|ic||i

Non nos vincat suis belli

Seil nri|iiiliis

Am versatiifl,

Per quaa suis tradat

Nos supplicÜB.

16

5. 0 Maria, rubens rosa, Dulcis nimis et formosa, Peccatoribus Tuis famulis Precibus succurre Nobis sedulis.

6. Carnem mundum zabulumquc Subde, ne vincant quousque Tibi suppliccs Tuos famulos, Qui tres patiuntur Istos aemulos.

Cbori simul angelorum Nee non tota beatorum Coeli curia Atque patria Adjuvent nos secum Frui gloria.

Cod. Beroliuen. Germ. 8° 190. gegen den Keim. — 6, 3 Tibi et.

saec. 15. ex. — 5, 3 und 4 umgestellt

7.

1. Christicola, recordare Mortis trucis et amarae,

Que li douz rois de paradis Gliscens suam reparare Plebem ab inferni lare

Volt soufrir en la croiz jadis.

2. Lingua non posset pandere, Neque manus describere,

Ne euer pourpenser ne savoir, Nee oculus inspicere, Quantum pro nostro scelere

Jesu crist volt de peine avoir.

3. Ob dolorem vitae ducis Morientis ligno crucis-

Les pierres et li mors fendirent, Sol radios suae lucis Texit hora mortis trucis,

Et li monuments aouvrirent.

4. Agnus misericors Dei, Quem nequissimi Judaei

Crucifierent sanz raison, Vires hostis tartarci Frcgit et subtraxit ei

Ceus, qui tenoit en sa maison.

5. Postquam nobis, quos dilexit, Cornu salutis erexit

En la chartre d'enfer vilaine Atque praedam hinc evexit, Cum gloria resurrexit,

Tesmoig Marie Magdelaine.

6. In bac resurrectione Omncs tenentur personae,

Qui en dieu croient esioir Ac magna devotione Sic dicere: Jesu bone,

Vueilles noz prierez oir.

7. 0 quam felix et amoena Et quam dulei laude plena

Est ceste resurrection, In qua mundus carens poena Deo eanit tensa vena

En signe de redamption.

Ergo tali modo praesto Actu sacro et tempesto

Soion entre nos pecheeur, Ut possimus Pascbae festo Corde puro et honesto

Reccvoir nostre sauveeur,

— 17 —

9. Rex, qui cum plnsma superna Resurrexit die terna

Et nous restora aniitie, Ab hujus mundi cisterna Ad gaudia sempiterna

Nous moint per sa sainte pitie.

Cod. Parisin. (ol. Sandiouysian.) 15131. saec. 13.

8.

1. Forma poenitentium In cruee monstratur, Crucis sufferentia

Dum mors relegatur, Morte crucis aspcra

Vita reparat ur, Dum in cruce moritur vita, mors fugatur.

2. Crux, salus, spes uuica,

Lignum prctiosum, Lignum salutiferum,

lignum gloriosum, Lignum fugans daemoncs,

lignum virtuosum, Mira Dei gratia,

lignum gloriosum.

3. Per te vitam ingredi

Det nobis mereri, Qui te nostra voluit

peccata deleri, In te, nostra gloria,

sit nostrum mederi, In te, crux, vehicula

vectrix Dei veri.

Cod. Oxonien. Uodl. 832. saec. 15.

9.

Latex silice,

Mel petra profluit, Mcdulla cortice,

Manna terram compluit, In ardenti frutice

Flamma nihil destuit, Ejicit veterna Kegulum caverna Dextera superna,

Spiritus emanat,

Literam complanat.

Sputo caecum Banal Lux de luminc, Suo sanguino, Qui librniD gratiae

Scripsit immolatus.

Drove», C'autioni's et Mulcti. II.

2. In suppliciis

Haec suplex hostia Dum stat in ostiis

Petit haec stipendia, Ut de beneficiis

Recens sit memoria, Quia pro te natus, Pro te perforatus Manus, pedes, latus, Pro te se despexit, Pro te resurroxit, Ilumeris rcvcxit

Ovem perditam,

St'(|iii sciiiitam

Per baec conviDcei I . Nc sis tot ingratos, 8

— 18 —

3. Quid, cor asperum,

Cor saxo durius, Tot fructus opernm

Quid reddis melius? Ne dolore vulnerum

Frangar Dei filius, Vicem quam repeudisV Quare non attendis, Quis est, quem offen dis?

Ergo prudens ire,

Diem praevenire,

Judicem lenire Cures, opere Huuc amplectere, Qui tibi brachia

Tendit immolatus.

Cod. Oxonien. Rawlinson C 510. saec. 13. A. — Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. B. — Trnp. ms. saec. 13. Cod. Stuttgartien. HB. I Asc. 95. C. — Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 628 saec. 13. D. — 1, 6 nil destruit D, nil destituit A. — 1, 7 Eruit aeterna A. — 2, 9 Manus fehlt B. — 2, 15 Per hoc D. — .Str. 3 fehlt B. — 3, 1 O cor asperum A. — 3, 5 Nee dolore A. — Cfr. Milchsack 166. — Die Auf- schrift giebt A.

10.

Planctus Christi morientis.

1. Homo, vidc, 2. Eja, liomo, quarc

quac pro tc patior, teipsum negligis?

Si est dolor Vultus adspectum

sicut, quo crucior, quarc non corrigis

Ad tc clamo, Et cur affectum

qui pro tc morior, ad nie non dirigis?

Vidc poenas, Erras, dum quempiam

quibus afticior, plus quam nie diligis.

Vide clavos, Nam creaturam

quibus confodior, te feci nobilcm,

Cum sit tantus Adspectu pulchrum,

dolor exterior, rationabilem,

Interior Natura mitem

planctus est gravior, et amicabilem

Tarn ingratum Summique boni

dum te experior. communicabilem.

3. Et tu serpentis seduetus flatibus Illaqueasti

te mortis nexibus,

— 19 —

Ilinc paradisi es

depulsus foribus, Mox oecurristi

saevis latronibus, • Qui te nudatum

sacris virtutibus Vulneraverunt

in naturalibus. Cumque non esset,

qui salvum faceret, De manu mortis

nee qui redimeret. Ad te descendi

de patris solio, Vile velatus

carnis cilicio, Te redempturus,

non autem pretio, Sed, sicut cernis,

sanguine proprio.

Cant. ms. Fetri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. — Cod. Londinen. Egerton '274. saec. 13. B. — Cod. Carnoten, 341. saec. 14. C. — Cod. Parisin. (ol. S. Albini Andegaven.) 8433. saec. 13. D. — Cod. Carolsruhan. Augien. 36. saec. ,4/ir>. E. — Aufsei- B nennt auch C Philipp de Greves als Verfasser: „Prosa Philippi, Cancellarii Parisiensis" ; dagegen achreibt C das Lied dem hl. Bernhard zu. Mit Ausnahme von C haben alle andern Handschriften nur eine Strophe, die erste, die auch allein echt erscheint, weil die folgenden wederden Stil des Kanzlers verraten, noch dasselbe Viers- mafs bewahren, da die erste Hälfte jeder Zeile daktylisch statt trochäisch ist Ungewifs bleibt, ob das echte Lied nur einstrophig war, oder ob die folgenden Strophen verloren sind. — 1, 2 quid pro te CD. — 1, 4 tarnen planctus est C.

11.

Alias Planctus.

1. 0 quotiens vos volui 2. Nunujuid inter vos vilui,

Blanda sub ala cogere, Quod crucem meam perdere

Q.uos jam natos regenui, Gentem pravam sustinui?

Eleperditia aperui Nonne scitis, qaod potni Viain salutis terere, Mihi solus raföcere

Sed crucis fracto foedere,- El angelia praeeipere,

Me relicto contemptui Ne morerentur Gatni V Causas vultis exquirere, Snl hoc crucis charactero

Ne sanetorum senatui Plus gloriaii volui, Vos possitis adjungere, Qnoa ine scitis compollcre.

Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 62 1 3. 1, 1 vosfehlt 1. I i

Deperditis. — 2, 8 Sed homlni crucis charactere. Cfr, Milchsack 11

2«

- 20 —

1».

Alius Planctus.

Homo, quam sit puia Mihi de te cura, Prout probant plura, Dolor et pressura, Verberuni tritura, Lanceae fixura. Vinctus in catena Nulla victus poena, Potos in lagena

Myrrha, feile plena, Caesa gena, omnis vcua Sanguine cruenta. Stupens haec tormenta Condolet natura, Veli fit scissura, Solis lux obscura, Patent monumenta, Dum sum immolatus.

Cant. ms. Fetri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentiaa. PI. 29. 1. — Vers 3 lies: Probe probant plura? — Nach dem Zeugnisse Salimbenes ist dies Lied von Philippus de. Grevia. Wahrscheinlich bietet die Hb, nur die

erste Strophe des Liedes, das mir aber anderweitig nicht vorgekommen

13.

Alias Planctus.

0 levis aurula, Cur credula

Videbaris primitus, Quis vel qualis

et cur erit exitus, Imprimi sedula, Cur vineula

Yelox fert interitus, Mors extrema

quia mortis anhelitus.

Gens niinis aspera, Considera,

Quod adnector nexibus, Sic in vestris

cogor mori manibus, Per te florigera, Sint prospera

Pro malorum mentibus Et omine

malum malo fruentibus.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

14.

Dialogus Virginia cum cruce.

1. Crux, de te volo conqueri, Quid est, quod in te reperi,

Fructum tibi non debitumV Fructus, quem virgo peperi Nil debet Adae veteri

Fructum gustanti vetitum, Intactus fruetus uteri Tuus non debet fieri

Culpae non habens meritum.

Cur pendet, qui non meruit, Quid, quod te non abhorruit,

Cum sis reis patibulum? Cur solvit, quod non rapuit. Cur ei, qui non noeuit,

Es poenale piaculumV Ei, qui vitam tribuit Mortique nihil debuit,

Mortis propinas poculum?

- 21 -

3. Te reorüm suppliciis To colparum fiagitiis

Ordinavit justitia ; Cur ergo justum impiis, Cur virtutem cum vitiis

Sociavit nequitia? Redditur poena praemiis, Offonsa beneficiis,

Honuri contumelia ?

4. Reis in te pendentibus, Homicidis, latronibus

Inflicta maledictio, Justo pleno virtutibus, Omato cbarismatibus

Debetur benedictio; Ergo quid ad te pertinet? Cur vita mortem sustinet,

Habitus fit privatio?

5. Virgo, tibi respoudeo, Tibi, cui totum debeo

Meorum decus palmitum ; De tuo flore fulgeo, De tuo fructu gaudeo

Redditura depositum, Dulce pondus sustineo, Dulcem fructum possideo,

Mundo, non tibi genitum.

6. Quodsi mortem non meruit, Quid, si mori disposuit,

Ut morte mortem tollerei ? LigDum ligno opposuit, öolvit, quod nuuquam rapuit,

Ut dcbitorcs liberct; In Adam vita corruit, Quam secundus restituit,

Ut vita mortem superct.

7. Ulmus uvam non peperit, Quid tarnen viti deperit,

Quod ulmus uvam sustinet? Fructum tuum non genui, Sed oblatum non respui,

Ne poena culpam terminet ; A te mortalem habui, Immortalem restitui,

Ut mors in vitam germinet.

8. Tu vitis, uva filius ; Quid uvae competentius

Quam torcular, quo premitur .J Cur pressura fit durius, Nisi quia jucundius

Vinum sincerum bibiturV Quid uva pressa dulciusV Quid Christo passo gratius,

In cujus morte vivitur?

9. Multi se justos reputant, Filium a te postulant

Et ad me non respiciunt, Seil postquam tibi creditus, Est apud me depositus,

Extra me non inveniunt ; Quaerant in meo stipite, Sugant de meo palmite

Fructum tuum. quem sitiunt. 10. Respondeas hypocritis: Filium mcum quaeritis,

Quem cruci duduni tradidi, Jam non peudet ad ubcra, rendct in crucc vcrbera

Corporis monstrans lividi ; Eum in cruce quaerite, Gruttas craentas bibite,

Aemulatores perfidi.

Cant. ms. Petri de Medicia saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. — ("Im. Monacen. <>7.r>. saec. 15. B. Cod. Palat. Vindobonen. (ol. Campen.) 883. saec. u/ib. C. 1, 2 Quia -nunc in te C. — 1, •'> non tibi C. - 2, 2

Quid est quod te i bruit (1.: horruit) C. — 2, 4—6 Fehlen ('. - 2, 7

Quare qui vitam ('. - 2, 8 Mortisque B. — 3, 1 — 3 fehlen I 8 I cum

ini|»iis C. — :'-, •'> Sociante ('. — 3, 7— tf fehlen B. - 5, 2 Me tibi totam debeo C. 6, 1 Christus mortem non B. 6, 2 Quodsi C 6, 3 Liguo lignum 15. — fi, 5 Bxsolvil c|iiuil non C. -- (3, 1—9 fehlen I! — 7. '.? in vitam transeat C. 8, 7 uva passa B. - '.», 2 Filium tuum n te. \ fasser bezeichnet Salimbene den Pariser Kauzler ; ebenso C [fei 7'H.i: ob memoriam crucifixi scribo hanc disputationem, quam oomposuil cancellarius Philippus, inter matrera ipsius crucifixi et crücem." i. fragt ilcb nur.

— 22 —

wieweit der Text als autentisch anzusehen ist. A hat nämlich nur Str. 1, 3 und 5, C hat Str. 1 — 7, B den ausführlichsten Text. Für die Echtheit des. Ganzen, mindestens der ersten acht Strophen, spricht im allgemeinen der Stil, der sehr wohl zu den echten Liedern des Dichters stimmt; dagegen, dafs die zweifellos echten Strophen nur zwei Keime kennen, eine Kegel, von der einmal Ahstand genommen in 4, 7 und 8, in 7, 1 und 2, vollständig in Str. 9 und 10; diese letzten beiden dürfen wohl sicher als spätere Be- reicherung anzusehen sein. Die Melodie des Liedes, richtiger eine Melodie des Liedes, hat nach Salimbene der Franciskaner Heinrich von Pisa gemacht.

1. 0 crux, ave, spes unica, Signum mitibus mite,

In paradisi chronica Te signat arbor vitae, Ligna Abrahamitae,

Jacob manus cancellans, Tau in liminari, Serpens in palo pari,

Moyses orando bellans.

15.

2. Ecce, crucem Domini, Daemon cedat numini, Fuge, pars adversa, Perversa, eversa Hoc signo. Gigas fati gemini Militavit homini, Collegit dispersa, Diversa, conversa In ligno. 3. Ergo per Signum crucis, Per Signum summi ducis, Per ducem summae lucis

Libera nos, Deus. Sit nobis crux tutamen, Lorica, pax, solamen, Sit scutum sine tarnen, Annus jubilaeus.

Cant. ms. Toletanum saec. 13. Cod. Matriten. Tolet. 930 (33—23). A. — Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. B. — Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 628. saec. 13. C. — 2, 6 fatis geminis C. — 2, 7 hominis C. — 3, 7 lesen alle drei Quellen wie oben; dennoch dürfte ein Verschreiben vorliegen; lies: scutum, linitamen (statt linitamentum)? — Cfr. Milchsack 177.

1. Clavus pungens acumine, Dum carnem Christi perforat, Ex vulnerum foramine Passionem commemorat, Cujus dum madet sanguine, Nos perfundens dulcedine, Christo crucis imagine Couforinatos incorporat.

16.

De clavo Christi 2

0 manuum confixio, 0 pedum perforatio, Quibus Christus confoditur, Cujus dum caro scinditur, Et clavorum mysterio Regnum coelorum panditur, Coelestis fabri studio Clavus in clavem vertitur.

- 23 -

3. Vobis loquor pastoribus, Vobis, qui claves geritis, Vobis, qui vitae luxibus Claves Christi rejicitis, Vos lupi facti gregibus, Membra Christi configitis Et abutentes clavibus Claves in clavos vertitis.

Caut. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PL 29. 1.

1Y.

Laus in Festo Palmarum.

1. Ecce, rex desiderabilis, 4. 0 qualis haec mutatio, Gloria patris altissimi, Dum crucis in patibulo Factus homo visibilis Missus a regni solio

In asino venit humilis. Mundi fit abjectio.

2. 0 tu Sion filia, 5. 0 quam stupenda pietas,

Pia pande desideria, 0. quam fervens haec Caritas,

Exsulta satis et jubila. Per quam tibi, o trinitas,

Te vere decent gaudia. Tanta placet humilitas.

3. Ab Hebraeorum populo 6. 0 qualis es, tu asine, Jucunda fit processio, Qui regem portas gloriae Clamatur: in altissimo Carnis tectum velamine, Hosanna David filio. Quem coeli colunt curiae.

7. 0 angelorum gloria,

Tibi grata sit haec familia, A qua tibi pro raca Datur laus et. gloria.

Grad, ms. Porcetense saec. 12/i8. Cod. Darmstadien. 931. add, saec 14. —

1, 1 rex tuus desiderabilis. — 7, I5 pro r.uh.i.

18. In Parasceve.

Fas legis priscac, typici tu victima Paschae, Qui non solvisti, sed Adam novus onine novasti, Teque quaternorom qui symbolo disdpnlorom

Ablueraa mentes Borde simulqae pedes. Vere tu potus byperousion ipso cibattaa Emnuuiucl vite oobis Bitientiboa vitae, Mite salutare mundi, mora mortis amarac, Non homo sed vermis, eremi Buspentfulus angois, Qui in cruce BoWebaa moriens, quae non rapiebas, Trop. ms. saec. L3. Cod. Stuttgartien. im [ iac. 05,

- 24

Cantiones Paschales.

19.

1. Lauriet laetus noster coetus

Viventem cum mortuis, Qui nos emit et rederait Sanguinem per proprium.

2. De figura nulla cura,

Quia veuit Dominus, Venit Jesus sponte laesus, Ut deleret facinus.

3. Mortem passus, nunquam lassus

Quievit per triduum, Jam surrexit et erexit, Tempus habens cougruum.

4. Orcum fregit et elegit

Sanctorum consortia, Hos amavit, quos ornavit Immortali gloria.

5. Ita gessit, et recessit

[Ululans] daemonium, Videns, quia miseria Versa est in gaudium.

6. Ergo plaude, ergo gaude

Laudans Dei filium, Plebs, quam lavit et sanavit Gratia non merito,

Ore vero, corde mero Benedicat Domino.

Grad. ins. Porceteuse saec. 12/i3. Cod. Darmstadien. 931. add. saec. 14. — 1, 1 Gandet. — Als Kundreim wiederholt sich 1, 3 sq. Diese Verse ge- hören aber von rechtswegen zu 6, 1 und 2, mit denen sie eine Strophe bilden. Dann wäre entweder 1, 1 und 2 der Rundreim oder es sind hinter 1, 2 zwei Zeilen ausgefallen. — Die Aufschrift lautet in der Hs. Laus de resur- rectione DN.

30.

1. Aeterni patris filius Nostrum videns interitum

Condoluit, Quod nos tenuit

Satan atque videri Non renuit, Quod sie voluit

Nos ab hoste tuerj.

2. Natus est nobis Dominus, Nostrum diluens facinus

llluditur, Alapis caeditur,

Nudus expoliatur, Couspuitur, Ciucifigitur,

Saeva inorte damnatur.

Ante tempora genitus, Totius mundi Dominus, Dum uascitur, Salus exoritur,

Via vitae donatur; Dum patitur, Satan affligitur, Vita recuperatur.

Inferni portas spolia Die resurgens tertia, Qui voluit, Vivus apparuit,

Vitae dans documenta. Apparuit, Diu quod latuit,

Dragma vetus inventa.

- 25 -

5. Nos igitur ex debito Benedicamus Domino, Qui aethera Nobis indebita

Nos amore reduxit, Gaudia

Donans eximia Dies nobis illuxit.

Cod. Cantabrigen. Ff I IT add. saec« 13. — 1, 2 lies: Nostros videns Lntcritas? — 5, 6 fehlt eine Silbe.

31.

Alma dies, dulcis qui es,

Cum triumphi cumulo Leo fortis, victor mortis,

Qua surgit de tumulo. Felix dies, felix hora, Qua ad superiora Victor redit sine mora. Dies laeta sine meta,

0 dies victoriae, In qua mortem vicit fortem

Rcx aeternae gloriae. Mira peregit, Tartara confregit Et hostem subegit. Lux laudanda et ornanda

Omni reverentia, Quam sacravit, quam beavit

Divina potentia. 0 dies amabilis, Quae nunquam labilis, Sed semper stabilis.

4. Haec peccatum veteratum

Fugat et interitum, Beatarum animarum

Pium servans meritum. 0 dies beata, Nulli comparata, Qua mors est fugata.

5. Resurrexit et revexit,

Quos sorbuit interitus, Conlaetatur, comitatur

Chorus hunc angelicus. 0 dies magna Dei, Dies nostrae spei, Dies requiei. (3. Nobis vitam infinitam

Dat vera resurrectio, Ista lux nostra dux,

Sit salus et protectio. Christo sociemur, Cliristum contemplcmur, Christo conlactcinur.

Orat ms. saee. 15. Cod. Mus. Ilildesbrimeii. 883: mit Xoumeu.

1. Christus vicit resurgendo, Sacvum hostem reprimendo,

Alleluja, Alleluja, Ey, surrexil rcx gloriae.

2. Quasi lco in triduo Vivus redit de tumulo.

Alleluja, Alleluja, Ey, surrexit rex gloriae.

22.

3

A tartaris nos redemit, Culpam Adam qui peremit,

Allcluja, Allcluja, Ey, surrexit rex gloriae. 1. A pccoatis nos abluit, Qui sc pro nobis olitulit.

Allcluja. Alleluja, Ey, surrexil rex gloriae,

— 26 —

Laudes dignas jubilantes, Voce laeta resonantes,

Alleluja, Alleluja, Ey, surrexit rex gloriae.

In hoc paschali gaudio Benedicamus Domino. Alleluja, Alleluja, Ey, surrexit rex gloriae.

Grad. ms. Moshurgense armi 1360. Cod. Univ. Monacen. 157.

23.

1. Corde vero Ac sincero

Nos condecet psallere Et psallentes Nostras mentes

Ad Christum erigere.

2. Ecce certum Et apertum,

Qualiter hoc tempore Actor lucis Sanctae crucis

Yicerit in arbore.

3. Laude dignum Est hoc lignum,

Quo nos suo sanguine Christus lavit Et purgavit

A noxae caligine.

4. Agnus Dei, Quem Judaei

Occidere perfidi, Sua morte Claustra forte

Hostis fregit callidi.

5. Vita mundo Moribundo

Christi morte redditur, Mors devicta Ut afflicta

Gemit et conqueritur.

6. Hinc descendit, Qui pependit

Pro redimendis suis, Ad inferna, Die terna

Resurgens a mortuis.

7. 0 quam grata Et heata

Est haec resurrectio, Per quam vitae Victo Dite

Datur reparatic.

8. Fractis portis Domus mortis

Rex triumphat aetheris, Cum dilectis Hinc ejectis

Rediit ab inferis.

9. Ergo toto Cordis voto

Oremus, ut gaudium Nobis caeli Praeslet Heli

Per crucis mysterium.

Cod. Parisiu. (ol. Sandioirysian.) 15131. saec. 13. lcddidit.

— 5, 1 Vitam.

— 27 —

21.

1. Orthodoxe plaudite,

Spiritus immündi Expurgato fonüte,

Atque laetabundi '/r/< Deopsallite,

Quia moribundi Vera fides geniti

purgavit criraina mundi.

2. Adam per consilium

Propi'iae consortis Transgressus imperium

Regis summi fortis, Ad nostrum exitium

Fructum dirae sortis Hausit, eo cunctis

miseendo pocula mortis.

3. Cbristus optans vincere

Acherontis ducem 111 ius et frangere

Pressionem trucem Atque suis reddere

Paradisi lucem, Probra pati voluit,

sputa, flagella, crucem.

Quisquis per exsilia

Mundi hujus viat, Omni concidentia

Posttergata sciat, Quod Cbristi dementia

Noxae caedes piat, Ut poena careat

homo, purus crimine fiat. 0 quam frugi passio

Nostri salvatoris Ac sui effusio

Beati cruoris, Dulci cujus pretio

Humani languoris Vulnera dum sanat,

dolor est medela doloris. Rex terrae et aetheris

Et qui cuDCta regit, Qui pro nobis miseris

Occasum elegit Atque regem sceleris

Moriens subegit, Nobis surrexit,

qui nobis tartara fregit.

7. 0 Christe propitie,

Qui tuae gravamen Visitans familiac

Per mortis examen Reddidisti gloriac

Aeternae solamen, Unicus in trino

sis bencdictus, amen.

Cod. Pariain. (oL Sandionysian.) 1"'".1">. saec. L3. Bcientia? — 4, 6 scaedes.

1. :> lies: con-

Corosca Sion inclitis Oroatibus com gloria,

Post Christi, tni capitis, Completa bene proelia Rednxil mira gratis

Per protoplastom perditis Bea t ;i n o h i s ii.i ii <i i ;i.

Fractis tyranni viribus Bostiles portae pereant,

IX mortis tractoa fanoibna Teneri snis aeqaeant, Erepli laades evehunt,

V,\ com trophaei cantibni \ exilla regi i prodennt,

28 -

En remeans ab inferis Truso triumphat funere,

Tollens de domo carceris, Quos facit fauste vivere, Laetos optatum cernere

Tamquam post noctem oneris Jam lucis ortosidere.

Refloruit ut lilium Caro pastoris fulgidi,

Grex plaudat ejus ovium Et convertuntur perfidi, Revixit junctus lapidi,

Sit vox melorura dulcium Ad coenam agni pro- vidi.

5. Declarat se discipulis

Pulso dolorum turbinc, Cor lenit in sub epulis

Et corporis indagine,

Quod sumpserat de virgine, Princeps occasus" insulis

A solis ortus cardine.

6. Surgente mundi domino

Fit recens rerum series, Deinpto sopore pristino

Pubescit terrae facies,

Arridet una species Tibi carenti termino,

C briste, qui lux es et dies.

7. Lota peccati macula

Conetur quisque penitus Hac renovari formula, Nee differatur aditus, Ut des bic manna, coelitus Ad nostrae mentis vascula Veni, creator Spiritus.

Cod. Trecen. (ol. Claraevallen.) 990. saec 12. add. saec. 12/i3.

36.

1. Cum rex Cbristus gloriac Gebennae claustra penetiat, Sanctos suos redimens, Victor inde remeans, Diem istam consecrans.

2. Angelorum exercitus Exsultando progreditur, Victoris boni gloriam Proclamando nuntiat,

Per quam mundo datur pax.

3. Portas vestras, prineipes, Rex adest, dieunt, tollite, lntroibit potens rex, Regum Dominus et rex, Desperatis factus spes.

4. Salve, nox optabilis, Paschalis nox nobilis, Quae beata diceris Meritis praeeipuis, Christus in qua surrexit.

5. Gaudet solum hac die, Qua surgit victor gratiae Coelum replens gaudio, Hominem solatio.

Christus, salus humilium, Devicit hostem saevissimum, Regnum ejus destruens Hominemque liberans, Paradisum reserans.

— 29 —

7. Coelum, terra jubilat Et quod in eis habitat, Et nos nunc cum gaudio Benedicamus Domino Alleluja psallendo.

Orat. ms. Baec. 15. Cod. Mus. Hildeshcinien. 380; mit Neumei

27.

1. Gratulemur,

dies est laetitiae, Resurrexit

verus pastor hodie, Qui nos dono

reformavit gratiae. R° Resurrexit et revexit

Hominem ad patriam, Quem seduxit et perduxit

Hostis ad miscriam.

2. Resurrexit,

quique mori vencrat, Ut deleret,

quod hostis intulerat, Ne periret,

quod prius ceciderat.

3. Resurrexit

agnus factus hoslia, Morte sua

nostra mundans vitia, Nos ad vitae

revoeavit praemia. R° Resurrexit et evexit

Hominem ad patriam, Quem seduxit et perduxit

Hostis ad miseriam.

4. Ergo pura

nostra sit devotio, Ut redempti

a mortis supplicio, Benedicat

tanto Dei filio.

Cod. Cantabrigen. Ff. I 17. add. saec. 13.

28.

Exsultemus

et laetemur hodie, Dies ista

dies est laetitiae, Alleluja,

resurrexit Dominus.

Exsultandi

et laetandi tempus est, Pascha nostrum

Christus immolatus est, Alleluja,

resurrexit Dominus.

3. Ex Aegypto

captivati fugiunt, Et ad vitam

peccatores redeunt, Alleluja,

resurrexit Dominus,

4. Christus portas

aeternales diruil Et «aptivis liberfatem tribnit,

All.'lllj;..

resurrexit Dominus,

30

5. In hoc ergo

jubüaei termino Servus über

benedicat Domino, Alleluja.

resurrexit Dominus.

Cod. Graecen. (ol. Secovien.) 756. anni 1345.

29.

1. 0 Jesu admirabilis, 0 laude plus laudabilis, 0 gaudium mellifluum, Amor cordis ..... Irriguum, Totus desiderabilis.

2. 0 lumen indeficiens, Afficiens? l'eficiens, Sufficiens, alliciens, Fruentes te perficiens, Nos sitiens, Föns vitae indeficiens.

3. Ab aeterno provideras, Praesciveras, nos noveras, Elegeras, dilexeras, Pravosque reprobaveras, Taxaveras, Quae post daturus fueras.

4. Dilexisti nos nimium, Föns vitae, vita, gaudium, Semperque tibi fuimus, Qui nondum esse cocpimus, Exstitimus Aute omne principium.

5. Et, ecce, Christus aderat, Et quos praedestinaverat Creatrix sapientia, Plasmatur in miseria Et gratia Salvatur, quod perierat.

6. Tota massa corrumpitur, Placens inde eligitur, Abjicitur, quod displicet, Hoc totum mundus continet, Sed indicet, Nobis qui puer nascitur.

Clm. Monacen. (ol. Altahen.) 9624.

7. 0 quam felix miseria, Quae gratia, quae gloria! En, qui cunctis dissimilis, Deus nobis fit similis Et bumilis, Quis unquam vidit talia?

8. Senex dierum nascitur, Lux nova nobis oritur, Rex habitat in stabulo, Aeternitas in saeculo, Patibulo Mors morte victa moritur.

9. Involvitur, fit habilis, Majestas et tractabilis, Amplexus praebet, oscula, Distentus expiacula, Dans pocula Vitae amor amabilis.

10. Domus fortis diripitur, Scde potens dcjicitur, Pax dcpracdatur inferos, Captivos ducit miseros Ad supcros, Salus nostra perficitur.

11. Cujus justum Judicium Inter justum et impium, Supplicium vel gaudium. Finis hie erit omnium, Per medium Regressus ad principium.

12. Angelorum et hominum Te jueundum consortium Et unum necessarium Nostrum, Mariae praemium Et gaudium Per Jesum Christum Dominum.

saec. 13.

- 31 —

30.

1. In paschali gaudio,

Coelum, terra plaudat, Jesu namque passio

Evae mortem damnat; Christus cruce moritur, Caro busto traditur,

Anima abyssum Destruit et spoliat, Vinctos inde liberal,

Reddit paradisum.

2. Ex inferno rediens

Praeda secum pergit, Flatum carni uniens

Gloriose surgit ; Matrem tristem visitat, Liberum sc comprobat

Mortis ab aerumnis, Edens cum diseipulis, Apparendo feminis,

Fidei alumnis.

3. Salvatoris vulnera

Thomas contreetavit, Ejus cor et latera,

Fidem solidavit; Gaudet de victoria Christi de tribu Juda

Quisque electorum, Quibus mandat Dominus, Fidem fari gentibus

Et regnum coelorum.

4. Voccs nostrae gloriam

Resurgenti Christo Suam ob victoriam

Dicant corde toto, Alleluja jugiter Resoncmus dulciter,

Qui sumus saluti Corporis et animao Ac coelestis patriae

Viis restituti.

5. Surgcrc a vitiis

Fac nos ad virtutes Sacrisquc deliciis

Rcplc hie degentes; Jesu, coeli gaudium Et Corona virginum,

Pacis fer solamen, In extremo tempore Tecum qooque vivere

Praesta nobis. Amen.

('Im. Monacen. (ol. Tegurin.) 19824. anni 1490. — 3, 3 cor et altera. 3, 4 Fide.

.11.

1. Qui passus est pridie, Resurrexil hodie, Novus gigas

geminae substantiae, Resurrexit

hodic rex gloriae.

In manu polentiae rXesarrezil hodie, Redemit nos

de laca miseriae, Resarrexil

hodie res gloriae

— 32 —

3. Morte carnis propriae Resurrexit hodie, Triumphavit

tyrannum nequitiae, Resurrexit

hodie rex gloriae.

4. Agnus innocentiae Resurrexit hodie, Debellavit

principem malitiae, Resurrexit

hodie rex gloriae.

5. Radix stirpis regiae Resurrexit hodie, Vicit leo

leonem superbiae, Resurrexit

hodie rex gloriae.

6. Perit vox tristitiae, Resurrexit hodie, Servituts

perit vox moestitiae, Resurrexit

hodie rex gloriae.

7. Verus sol justitiae Resurrexit hodie, Hebraeorum

transeunt reliquiae, Resurrexit

hodie rex gloriae.

8. Gaudeant ecclesiae, Resurrexit hodie, Haec est dies

aetcrnae raemoriae, Resurrexit

hodie rex gloriae.

9. Sit laus regi gloriae, Qui surrexit hodie, Sit per cuncta saecula Fax to dem nigen clostere.

Orat. ms. Caeciliae Hughen anni 1524. Cod. Stuttgartien. (ol. Miss. Hamburgen.) lb 22. — Cäcilia Hughen war Nonne in dem s. g. Neu- kloster bei Buxtehude; daher 9, 3 sq.

32.

Choro jucundo Atque laetabundo Grates solvaraus

Christo Domino, Qui nos benigne Redemit ab igne Diri tyranni

Pharaonico, Bonitate propitia

qui cunctos liberavit ; Meritis nostris

nos non reparavit,

Sed nos salvavit sua gratia.

Ave, Maria, Rege nos hac via, Nobis tu gratum

sis remedium, Voces exaudi Miserorum, audi Ad te clamantes

ut Theophilum Poenitentem, qui gratiam

a Deo impetravit, Per te donavit

veniam, salvavit,

Quem perduxit ad coelestia.

— 33 —

8. Sic DOS, Maria, Maris Stella pia, Ad paradisi

duc palatia, Ut te laudemus, Tecum jubilcmus Gaudio coeli

cum laetitia; Maria, tu remedium

eunetis adfuisti, Tu liberasti,

quod Eva damuavit

Persuasione diabolica.

Cod. Maihingen. (ol. Kircliheimen.) II 2. 8° 13. saec. 16. — 1, 7 Dire. 1, 9 Bonitate propria, bei welcher Lesart eine Silbe fehlt.

33.

1. Haec est dies triumphalis,

Mundo grata perdito, Dans solamcn nostris maus

Hoste jugo subdito, Haec est Deo specialis,

Tanto nitens merito, Quod peccati sit finalis

Mali malo irrito.

Duce fraudis demolito

Terris pax indicitur, Et exhausto aconito

Salus aegris redditur; Morte mortis morsu trito

Vitae spes infunditur, Claustro pestis inanito

Nefas omne pellitur.

3. Cum nos Christus feeundarc

Tanto vellet foedere Et se morti gratis dare

Pro reorum scelere, Jure decet bunc laudarc

Et ei consurgere, Pascha novum celebrare

Corde, voce, opere.

Cant ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentiaa. PI. 29. 1. A. Cant. ms. Toletanum aaec. L3. Cod. Matriten. Tolet. 980 (38— 23> B. Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 628. saec 18. ('. — 1, 7 fit A. — 3, S mortia 15. — Cfr. Milchsack 190 Bq.

31.

Kja, Btematica Vocia liarmonia Festa paschalia

Cclcbrentur, Musica melica, Rhythmica, metrica Jairj nova cantica

Modalentar.

Drerus, C'iintioneB et Mutnti. II.

Pronomen nemenon

llypatc liypalon

Elesonet commeson

Tetrachordo Nethesi hemeron Cum die Eemeron Tos panganl meloron,

l'nscii ordo.

3

— 34 —

3. Absit sicraatica Per diaschismata Yarians Organa

Cantilena, Sed diatonica Teraperat neumata Vox consonantia

Morum plena. R° Sanctus sanctorum, Festa festorum,

Resurrexit, Plebs fidelis jubilet

Gaudeat ecclesia.

Cod. Cantabrigen. Ff. I 17. saec. 13. — 1,1 Lies thematica? — Die zweite Strophe bleibt unverständlich, obschon man im allgemeinen errät, dafs von inixTf], ptor] und vr\xr\ die Rede ist. — 2, 7 ist vielleicht Vox pangat melodon zu lesen. — 3, 1 iies entweder sigmatica (von otypog) oder schismatica.

35.

1. Novum sibi texuit Dominus lumbare, Volens, quod computruit, In boc compensare; Sterilis, laetare, Nam tot Cbristo paries,

Ut Judaeum supplantare Tuus possit paries. 3

Prius tactu fimbriae Menstrua curatur,

Jairi quam filiae Sanitas reddatur, Per acum intratur

Camelus gentilium,

Nee Helias aspernalur

Viduae tugurium.

Esau repudiat,

Jacob Christus gratis Vocat et initiat

Fide trinitatis,

Cujus dignitatis Signum dedit gentibus

Jacob natis cancellatis Benedicens manibus.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. — Sequent. ms. Praedicatorum saec. 13. Cod. Sangallen. 383. B. — Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 628. saec. 13. C. — 2,6 Camelis A. — Cfr. Milchsack 201.

36.

1. Relegata vetustate

Vetus homo renovetur, Ut in saneta novitate

Sanctum pascha celebretur, Et in malis deformatus Christo psallat reformatus, Ut eidein conformetur.

2. Nee te credas renovari, Nisi prius expurgari

Meutern velis a fermento, Quia verus

Agnus sum momento Pro te passus

Immolari.

— 35 —

8. Vera lucis matutino, Non legali, scd divino

Agno decet resurgerc Corde, ore et opere, Sic benedicamus Domino.

Cant, ms. l'etri de Medicis saec. 18. Cod. Laiiren tian. PI. 29. 1. — Cant. n.s. Toletamini saec 13. Cod. Matriten. 930 (33 -23). B. — Cod. Guel- fenbyteran. Helmstadien. 628. saec. 13. C. — 2, 4 verus fehlt C. — Cfr. Milehsack 196.

37.

Sion, gaude, duc choreas

praecine sodalibus, Trepant pedes, eant niauus,

nee sit modus gestibus, Tuus David tympanizat

et se portat manibus, Sic rex Achis incantatar

captus novis fraudibus.

David Christus. Achis daemon,

Sion est ecclesia, Tympanistes fuit Christus,

dum sacrat jejunia, Se portabat, dum in coena

suis datur hostia, Hostis unde spoliatur,

Sion habet spolia.

3. Hie est David, qui prostravit

Philistaeum lapide, Gloriantur et lactantur

turbae prius pavidae, Solus reus rex Hebraeus

ut Saul fuit invide, Placat illum intranquillum

pius pater Ididac.

Cod. Parisin. (ol. Martialen.) 8719. saec. 12. A. — Cod. Remen. 743

lll)):!) saec. 13. 6X. (daraus in: Neues Archiv Will, 518). B. - I. 1 Sion

plaude B. - I, :'> Strepent pedes B. — 1, 7 ineurvatur I?. 2, 5 Sese

portat dum B. — 3, l\ Conlaetantnr, gloriantur 1$. — 8, (i Ut fehlt B,

:ih.

Tu deitati

Carnem unisli, Tu pro me pati

Suslimiisli, Nemo laula fieri

Pote&1 promereri, Sed in cordi miserl

Da misericordiam,

Tu pro mo mori Non horruisti.

Reddi favori Quid vald istiV

Nihil polest iniiiicri

Tanto par censeri, Tuae rnanaa operi

Da iiiisrricoiiliaiii.

■

R

— 36 —

3. Morte tu morti

Mortem dedisti, Tartara forti

Manu fregisti; Vitae suae merito

Nemo potest niti, Ergo tuo militi

Fac raisericordiam.

Cant. ms. Toletanum saec. 13lu. Cod. Matriten. Tolet. 930 (33-32).

39.

Unicornis captivatur, Aulae regum praesentatur

Venatorum laqueo, Palo serpens est levatus, Medicatur sauciatus

Veneno vipereo. Alleluja canite

Aguo morienti, Alleluja paDgite, Alleluja promite

Leoni vincenti.

R

Pelicano vulnerato Vita redit pro peccato

Nece stratis misera, Phos phoenicis est exusta, Concremanturque vetusta

Macrocosmi scelera. Alleluja canite

Agno morienti, Alleluja paugite, Alleluja promite

Leoni vincenti.

3. Hydrus intrat crocodillum, Extis privat, necat illum,

Vivus inde rediens; Tris diebus dormitavit Leo, quem resuscitavit

Basileus rugiens.

Cod. Engelbergen. 314. saec. 14. — 3, 1 Idrus intrat cocodrillum. Vgl. Morel 71.

40.

Veris ad imperia Renascuntur omnia, Amoris prooemia Corda premuDt saucia Quaerula melodia Gratia praevia, Corda marcentia Media. Vitae vernat flos Intra nos.

Suspirat luscinia, Nostra sibi conscia Impetrent suspiria, Quod sequatur venia, Dirige, vitae via, Gratia praevia Viae dispendia Gravia. Vitae vernat flos Intra nos.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

— 37 —

41.

3. Pro mortis exsilio, Gaudeamus, eia,

Venit in exsilium Cum gloria. R° Novum pascha Praedicat ecclesia, Gaudeamus, eia.

4. Miserandi termini, Gaudeamus, eia,

Videns auctor terminum Cum gloria. 5. Toga carnis Dominum, Gaudeamus, eia, Tegit verbum Domini, Cum gloria.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. — Die Lieder 41 — 72 inklusive stellen in der XIII. Abteilung des Cod. Laurentianus und sind nach dem in der Einleitung zu Heft XX bemerkten von einem Verfasser, der vielleicht Philippns de Grevia ist.

1. De patre principio,

Gaudeamus, eia, Filius principium. Cum gloria. R° Novum pascha Praedicat ecclesia, Gaudeamus, eia.

2. Patris ex palatio,

Gaudeamus, eia, Matria in palatium, Cum gloria.

43.

Felix dies et grata, Haec est dies optata. Dies, nostri

doloris terminus, Haec est dies,

quam focit Dominus.

2. Dies porgans peccata, Haec est dies o)>ttt(<t. Dies purgans

humanuni facinus, Haec est dies,

quam focit Dominus.

3. Est romphea sublata, Haec est dies optata, Vires frangit

hostis serpentinus, Haec est dies,

quam fecit Dominus.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 18. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. scheint verschrieben; lies: hostis haec protinus?

•".. 4

43.

Decct vox lactitiao, Credendum est Marine,

Restitutos patriae

Postliminio ; Credendum est Mariae

Testimonio.

2. Miseris miseriae,

Credendum esi Mariae, Christus gentis propriae

in oblatio; Credendnm es! Mariae

Testimonio.

— 38 -

Fermentum malitiae, Credendum est Mariae, Garens hujus hostiae

Fit refectio; Credendum est Mariae

Testimonio.

Deo patri gloriae, Credendum est Mariae, Placeat ecclesiae

Vox et actio; Credendum est Mariae

Testimonio.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

1. In hac die Dei, Dicant nunc Hebraci, Sepulchrum Judaei,

Male servaverunt ; Quomodo Judaei

Regem perdiderunt?

2. Ubi corpus Dei, Dicant nunc Hebraei, Numquid Pharisaei

Petram revolverunt? Quomodo Judaei Regem perdiderunt?

3. 0 Scariothei, Dicant nunc Hebraei, Cum Juda Judaei

Male dormierunt, Quomodo Judaei

Regem perdiderunt?

4. In ortu diei, Dicant nunc Hebraci, Viri Galilaei

Dominum tulerunt; Quomodo Judaei

Regem perdiderunt?

44.

Mater Salomei, Dicant nunc Hebraei, Mater Zebedaei

Petrum praevenerunt ; Quomodo Judaei

Regem perdiderunt? Scribae, Pharisaei, Dicant nunc Hebraei, Omnes erant rei,

Omnes peceaverunt; Quomodo Judaei

Regem perdiderunt?

Donec Nazarei, Dicant nunc Hebraei, Tunis nostrae spei

Portas recluserunt ; Quomodo Judaei

Regem perdiderunt? Vespere diei, Dicant nunc Hebraei, Diem jubilaei

Nobis reduxerunt ; Quomodo Judaei

Regem perdiderunt?

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

45.

1. Filii Calvariae, Sonet vox lactitiae, Filii Calvariae, Nostra est redemptio.

0, o, Cujus resurr ectio Omni plena gaudio.

Rex est iste gloriae, Sonet vox laetitiae, Rex est iste gloriae, Rex sine prineipio,

0, o, Principes superbiae Exsufflat de medio.

— 39 —

3. Nos expurgat liodie, Sonet vox lactitiae, Nos expurgat hodie A fermenti vitio;

0, o, Ergo, Sion filiae, Nova sit conspersio.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

46.

1. Luto carens et latere Transit Hebraeus libere, Novo novus charactere;

In sicco mente munda Transit Hebraeus libere Baptismi mundus unda.

2. Servus über ab opere Transit Hebraeus libere, t'ulpae recluso carcere;

In sicco mente munda Transit Hebraeus libere Baptismi mundus unda.

3. Mare dum videt cedere, Transit Hebraeus libere, Mergcns sequentes temere;

In sicco mente munda Transit Hebraeus libere Baptismi mundus unda.

4. Agnus occisus vespere, Transit Hebraeus libere, Culpae solvit ab onere;

In sicco mente munda Transit Hebraeus libere Baptismi mundus unda.

5. Josepb cisternam claudere, Transit Hebraeus libere, Christum nequit mors premere ;

In sicco mente munda Transit Hebraeus libere Baptismi mundus unda.

6. Ergo sepulto scelere, Transit Hebraeus libere, Christum sequamur opere ;

In sicco mente munda Transit Hebraeus libere Baptismi mundus unda.

7. Ut cum Christo resurgere, Transit Hebraeus libere, Praestet ad sedem dexterac;

In sicco mente munda Transit Hebraeus libere Baptismi mundus unda.

Cant. ms. Petri de Medicia Baec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. — Cod. Londinen. Egerton 274. saec 13. B. — Cod. Guelfenbyteran. Helm- Btadien. 828. saec. 18. ( '. r> hat nur die drei ersten Strophen, C nur die

erste. — 1, S Novus novo B. 2, 1 Sortis triluituiu inisiriae A. — '■'<. '■'>

Alto se modo genere B. - Cfr. Blilchsach L66

47

1. Vivere quae triboit, Vita mori voluii, Perdita restitoit,

(iiatia non liiciituin. Vita mori voluit

Mortis ob interitnm.

2, Saecola mors tcnuii, Villi mori voUtii, Solvere quam valnit

• iialia nun nieritum. \ila mori voluit

Bfortia oh interitum.

— 40

Romphea quae tenuit, Vita mori voluit, Omnibus exhibuit

Gratia non meritum, Vita mori voluit

Mortis ob interitum. Quos reus implicuit, Vita mori voluit, Casibus explicuit

Gratia non meritum, Vita mori voluit

Mortis ob interitum.

Quod bomo non meruit, Vita mori voluit, Omnibus emeruit

Gratia non meritum, Vita mori voluit

Mortis ob interitum. Quisque ad hoc siluit, Vita mori voluit, Dicat: id obtinuit

Gratia non meritum, Vita mori voluit

Mortis ob interitum.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

A solis ortus cardine, Matte nobiscum, Dominc, A solis ortus cardine,

Mundi luce fugata, Mane nobiscum, Domine,

Dies est inclinata. Nubes legalis paginae, Mane nobiscum, Domine, Nubes legalis paginae

Nobis est declarata, Mane nobis cum, Domine,

Dies est inclinata.

48. 3

David fidelis carmine, Mane nobiscum, Domine, David fidelis carmine

Sunt haec praenuntiata; Mane nobiscum, Domine,

Dies est inclinata. 4. Tanta culpae caligine, Mane nobiscum, Dominc, Tanta culpae caligine

Fit nox illuminata, Mane nobiscum, Domine,

Dies est inclinata.

Cant ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

49.

Mors vitae propitia, Sexta passus fcria, Mortis a miseria

Nos erexit; Die Christus tertia

Resurrexit. Ad vitae palatia Sexta passus fcria. Mortis a miseria

Nos erexit; Die Christus tertia

Resurrexit.

3. Fracta sunt imperia, Sexta passus fcria, Joseph a custodia

Liber exit; Die Christus tertia Resurrexit.

4. Novae legis gratia, Sexta jiassus feria, Veterum mysteria

Jam detexit; Die Christus tertia Resurrexit.

— 41 —

Surgens cum victoria, Sexta passus feria,

Collocat in gloria,

Quos dilexit; Die Christus tertia

Resurrexit.

Ad coeli consortia, Sexta 2}assits fcria, Nostra spes et gloria

Nos direxit; Die Christus tertia

Resurrexit.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

50.

1. In Domino confidite, Pascha novum rccolitc, Vetus fermentum linite

Nova conspcrsione, Pascha novum rccolitc Voce et actione.

2. Vetus fermentum linite, Pascha novum rccolitc, Quae sunt in altum, sapite

Mentis intentione; Pascha novum recolite Voce et actione.

3. Quae sunt in altum, sapite, Pascha novum rccolitc, Terrae lutum respuite

Cordis erectione;

Pascha novum rccolitc

Voce et actione.

Terrae lutum respuite, Pascha novum rccolitc, Virus antiquum vomite,

Calicis potione Pascha novum rccolitc

Voce et actione. Virus antiquum vomite, Pascha novum recolite, Domino conresurgite,

Cum exsultatione Pascha novum recolite

Voce et actione. Domino conresurgite, Pascha novum rccolitc, Surgant memhra cum capitc

Ilac resurrectione; Pascha novum recolite

Voce et actione.

Cant. ins. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

51.

2.

Rcx omnipotentiae Triumphavit hodie, Rex omnipotentiae,

Rcx magnificus Triumphavit hodie,

Rcx pacifiCQB, In manu potentiae, Triumphavit Ik><Hi\ In manu potentiae

Samson hcllicus Triumphavit hodie,

I.Y\ jtaciticus.

3. In humana speeie, Triumphavit hodie. In humana Bpecie

Patria unicus

Triumphavit hodie,

Res paciticu8.

t. 1 1 \ 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 canit gloriae,

Triumphavit hodie,

llvminini c;iiiit gloriae

Chorus ooelicos, Trinmphavil hodie i;r\ padfions,

42 -

Caecos lucc gratiae, Triumphavit hodic, Caecos luce gratiae

Sanat medicus, Triumphavit hodie

Rex pacificus.

Verae cedit hostiae, Triumphavit hodie, Verae cedit hostiae,

Agnus typicus, Triumphavit hodie

Rex pacificus.

7. Comes est victoriae Triumphavit hodie, Comes est victoriae

Grex catholicus, Triumphavit hodie

Rex pacificus.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

52.

Mundi princeps ejicitur, In ligno v'xta moritur, Mundi princeps ejicitur Christi victus victoria, Salutis pandit ostia Passa pro nobis hostia.

Legis figura tollitur, In ligno vita moritur, Legis figura tollitur. Legi succedit gratia, Salutis pandit ostia Passa pro nobis hostia.

Vir innocens occiditur. In ligno vita moritur, Vir innocens occiditur Data latroni venia, Salutis pandit ostia Passa pro nobis hostia.

Mors jam non dominabitur. In ligno vita moritur, Mors jam non dominabitur Resurgenti cum gloria; Salutis pandit ostia Passa pro nobis hostia.

5. Satan hämo suspenditur,

In ligno vita moritur,

Satan hämo suspenditur, Tecto carnis substantia, Salutis pandit ostia Passa pro nobis hostia.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

53.

1. Exsultet plebs fidelium, Planctum vertit in gaudium, Sacco passo discidium

Vestivit nos laetitia, Planctum vertit in gaudium

Summa Christi victoria.

2. Mors mortis est excidium, Planctum vertit in gaudium, Morsus est locus tristium

Caesa pro nobis hostia, Planctum vertit in gaudium

Summa Christi victoria.

43 —

Iota virtute cordium, Planctum vertu in gaudium, Laudemus patris filium

Cujus nos salvet gratia ; Planctum vertit in gaudium

Summa Christi victoria.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13

4. Purgemus ergo Vitium,

Planctum vertit in gaudium, Ore sonet laus mentium,

Sit trinitati gloria; Planctum vertit in gaudium

Summa Christi victoria.

Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

54.

Christo psallat ecclesia, Mitis misericordia, Redempta Sion filia

Det laudem regi gloriae. Mitis misericordia

Mortem destruxit hodie.

Quanta Dei potentia, Mitis miscricordia, Mortem mactat victoria

Caesae pro nobis hostiae, Mitis misericordia,

Mortem destruxit hodie.

3. Laus, honor, virtus, gloria, Blitis miscricordia, Deo, cujus nos gratia Emancipat miseriae, Mitis misericordia

Mortem destruxit hodie. Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

55.

1. Vetus purgans facinus, Resurrexit Dominus, Doloris est terminus

Lux hodierna, Resurrexit Dominus,

Salus aeterna.

2. Cedit dolor pristinus, Resurrexit Dominus, Pietas patris sinus Pandit aeterna, Resurrexit Dominus, Salus aeterna.

3. Pacem dona protinus, Resurrexit Dominus, Qui es unus et trinus

In sempiterna ;

Resurrexit Dominus.

Salus aeterna.

Cant. ms. Petri de Medicia saec. Pi. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

50

Omnes gentes plaadite, Regi passo psallih, IImiiiiiiiii Deo (Meile.

Viel iis est, (|ui nos vieeiat. Regi passo psallite,

Passus vicit et Imperat.

SusjHMisus in Btipite, Regi jkisso psallite,

Oeeisus iimiKMlto

l.'i lainat. <pi«xl ptM'iorat Uei'i pai BO |' illil<\

i' ii \ i<it ei Unperal

— 44 —

3. Laudem Deo canite, Begi passo jisattite, Libertatis perditae

Qai viam suis reserat, Regi passo psallite,

Passus vicit et iraperat.

Cant. ms. Petri de Me<licis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29.

Fidelium

sonet vox sobria, Convertere,

Sion, in gauclia, Sit omnium

una laetitia, Quos unica,

redemit gratia, Convertere,

Sion, in gaudia, Tc liberat

paschalis liostia. Accingitur

Christus ad proelia, Convertere,

Sion, in gaudia, Sit omnium

una laetitia, Hostilia

confregit ostia, Dum pallium

tenet Aegyptia, Te liberat

paschalis hostia.

Cant. ms. Petri de Medicis saec

57.

3. Posterior

dotatur filia, Convertere,

Sion, in gaudia, Sit omnium

una laetitia, Habet minor

majorum praemia, Quia Jacob

cancellat brachia, Tc liberat

paschalis hostia.

4. Ut nuntiet

festa paschalia, Convertere,

Sion, in gaudia, Sit omnium

una laetitia, Apostolis

occurrit nuntia, Angelica

fert testimonia ; Te liberat

paschalis hostia. Pro filii

summa victoria, Convertere,

Sion in gaudia, Sit omnium

una laetitia, Deo patri

sit laus et gloria, Qui saecula

regnat per omnia: Te liberat

paschalis hostia.

13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

— 45

58.

Christus patris gratiae

Nos reconfoederat, Resvrrexit hodie,

Sicut praedixerat, Felix, qui pro miscro

Populo moritur, Mors illi de cetera

Non dominabitur.

Mortis poena propriae

Mortuos liberat, Rcsurrcxit hodie,

Sicut praedixerat, Ligno salutifero

Mors morte vincitur. Mors illi de cetero

Non dominabitur.

Agnus innocentiae

Cum semet offerat, Rcsurrcxit hodie,

Sicut praedixerat, Sanguis ejus extero

Poste diffunditur, Mors illi de cetero

Non dominabitur.

Genti nos Aegyptiae

Lignum subdiderat, Resurr exit hodie,

Sicut praedixerat, Sed jam lignum altera

Ligno retunditur; Mors illi de cetero

Non dominabitur.

5. Laesis ut a sanie

Medelam conferat, Resurrexit hodie,

Sicut praedixerat, Serpens a presbytero

Turbis erigitur; Mors illi de cetero

Non dominabitur.

Cant. ms. Petri de Medieis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

59.

A sinu patris mittitur, Mundi salvator moritur, Et de Maria nascitur,

Quem patcr promiserat ; Mundi salvator moritur,

Ut morte mortem conterat.

2. Flagellatur. conspuitur, Mundi salvator moritur. Et ab bis crueitigitur,

Quos liberarc venera i ; Mundi salvator moritur,

Ut morte mortem conterat

:3. Vctus hostis ejicitar, Mundi sahator moritur.

Dum vita morti subditur Et nos a morte liberal ;

Mundi salvator moritur. Ut morte mortem conterat.

Cant. ms. petri de Medicis saec. 18. Cod. Laurentian. PI. '-"■'• l.

46 —

1. Vocis tripudio, Psallat liaec concio, Vocis tripudio

Sed mente sobria Psallat haec concio Festa paschalia.

2. Non parcit filio, Psallat haec concio, Non parcit filio

Patris dementia, Psallat haec concio Festa paschalia.

60.

3. Salvamur pretio, Psallat haec concio, Salvamur pretio

Magna de gratia, Psallat haec concio Festa paschalia.

4. Fit resurrectio, Psallat haec concio, Fit resurrectio

Sub die tertia, Psallat haec concio Festa paschalia.

5. Nos replet gaudio, Psallat haec concio, Vocis tripudio

Christi victoria, Psallat haec concio

Festa paschalia.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. 3, 1 Salvantur Hs.

61.

1. Processit in capite, Omnes gentes, plaudite, Processit in capite

Nostra resurrectio, Omnes gentes, plaudite Manibus prae gaudio.

2. Regi nostro psallite, Omnes gentes, plaudite, Regi nostro psallite,

Sensu tarnen sobrio, Omnes gentes, plaudite Manibus prac gaudio.

3. Qui dormitis, surgite, Omnes gentes, plaudite, Qui dormitis, surgite,

Mundi de naufragio, Omnes gentes, plaudite Mauibus prae gaudio.

Suspensus in stipite, Omnes gentes, plaudite, Suspensus in stipite,

Resurgit cum bravio, Omnes gentes, plaudite,

Manibus prae gaudio.

Aquas Marath bibite, Omnes gentes, plaudite Aquas Marath bibite

Ligni beneficio, Omnes gentes, plaudite

Manibus prae gaudio.

Aeneum opponite, Omnes gentes, plaudite, Aeneum opponite

Serpentem Aegyptio, Omnes gentes, plaudite

Manibus prae gaudio.

— 47 —

7. Laudes patri dicite, Omnes gentes, plaudite, Laudes patri dicite, Flamini cum filio, Omnes gentes, plaudite Manibus prae gaudio.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. apponite Hs.

- 6, 1

Cant

62.

3. Qui cruccm tulit humeris, Christus recht ab inferis, Nos sanguine

mundavit proprio, Laetificat

nos resurrectio.

4. Prostrato rege sceleris. Christus rcdit ab infcris, Nos a mortis

solvit imperio, Laetificat

nos resurrectio. 5. Egressum pandeus niiseris Christus rcdit ab inferis, Revertitur

victor de proelio, Laetificat

nos resurrectio.

ms. I'etri de Medicis saec. 15. Cod. Laurentian. PI. '2U. 1.

Culpae purgator veteris, Christus rcdit ab inferis, Quos filii

redemit passio, Laetificat

nos resurrectio. Auetor humani generis, Christus rcdit ab inferis, Nee proprio

pepercit filio, Laetificat

nos resurrectio.

63

Dies salutis oritur, 2,

In ligno vita moritur, Dies salutis oritur, In ligno vita moritur, Ut morti dominetur.

Cant. ms. Petri de Medecia Baec. LS.

Adam seeundus patitar,

In ligno vita moritur, Adam seeundus patitur, In ligno vita moritur, Ut primus suscilclur.

Cod. Laurentian. PI. 29. I

Vineam meara plantavi,

Torcular solus calcavi^

Vinea non reddidit

Fructnm, qaem Bperavi, Indnmentam sangaine Mcum inqoinavi.

Pacturam mearn amavi Torcular Bolus calcavi,

Queifl <'^<> nvavrrain,

Ego recreavi,

Induninitmii s.intzuin« Mcum Inquinavi,

48

3. Qui mundi mala portavi, Torcular solus calcavi,

Unda mei sanguinis Mundi culpas lavi,

Indumentum sanguine Meum inquinavi.

4. Acetum ego potavi, Torcular solus calcavi,

Ego vitae poculum Mundo praeparavi,

Indumentum sanguine Meum inquinavi.

Flagella non recusavi,

Torcular solus calcavi.

Ego sponte subii

Crucem, quam expavi, Indumentum sanguine Meum inquinavi. Infernum exspoliavi, Torcular solus calcavi, Qui ligabat hominem,

Ego relegavi, Indumentum sanguine Meum inquinavi.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

65.

1. Passionis aemuli Rei sub figura Duo portant bajuli Botrum in scriptura. Det pia Gaudia Sion mente pura.

2. Stillat odoriferum

Botrus pro scriptura Pro nostrorum vulnerum Solvitur laesura.

Det pia

Gaudia Sion mente pura.

3. Aquae potum exserit

Silicis fractura, Quam in signum aperit Virgae percussura.

Det pia

Gaudia Sion mente pura.

4. Gazae portas arduae

Nocte sub obscura Tollit proles Manuae Civium jactura.

Det pia

Gaudia Sion mente pura.

5. In decore vestium

Crinium tonsura Joseph ad imperium Transit de clausura

Det pia

Gaudia Sion mente pura.

6. Res de fumo nascitur,

Jam lex abit dura, Veritas edicitur, Praeterit figura. Det pia Gaudia Sion mente pura.

7. Irascantur populi,

Doleat natura, Surgit auetor saeculi Frangens mortis jura.

Det pia

Gaudia Sion mente pura.

8. Offerat ecclesia

Pia precum thura, Ad laudum officia Vigil instet cura.

Det pia

Gaudia Sion mente pura.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laureutian. PI. 29. 1.

— 49 —

1. In agni convivio, Gaudeat haec concio, Triplex est refectio,

Triplex est alimonia. Gaudeat haec concio Festa colens paschalia.

2. Pcdum devoratio, Gaudeat haec concio, Capitis comestio,

Intestina vitalia. Gaudeat baec concio Festa colens paschalia.

66.

3. Cetera de medio, Gaudeat haec concio, Moveat combustio,

Da coelicis coelcstia. Gaudeat haec concio Festa colens paschalia .

4. Da fidem mysterio, Gaudeat haec concio, Cum vacillet ratio,

Fides est necessaria. Gaudeat haec concio Festa colens paschalia.

Cant. ms. Petri de Medicis sacc. 13. Cod. Laurentian PI. 29. 1.

67.

1. Transite, Sion hliae, Quis est istc rex gloriae? Transite, Sion filiac,

Transit nostra redemptio. Quis est iste rex gloriae? Rex potens est in proelio.

2. Jugum mortis Aegyptiae, Quis est iste rex gloriae? Jugum mortis Aegyptiae

Solvit cordis confessio. Quis est iste rex gloriae? Rex potens est in proelio.

3. Post luctus poenitentiae,

Quis est istc rex gloriae? Jugum mortis Aegyptiae

Levis restat transitio. Quis est istc rex gloriae?

Rex potens est in proelio.

4. Thamar prostat egregie, Quis est iste rex gloriae? Thamar prostat egregie

Judae remisso pretio. Quis est iste rex gloriae? \u-\ potens est in proelio.

8.

Magnae Deus potentiae,

Quis est istc rex gloriae? Magnae Deus potentiae,

Solus sine prineipio. Quis est iste rex gloriae.-'

Rex potens est in proelio.

Dragmam reduxit hodie, Quis est istc rex gloriae? Dragmam reduxit hodie

Mirabili comraercio. Quis est istc rex gloriae?

Rex potens est in proelio.

Jonain de ventre bestiae, Quis est iste rex gloriae? Jonam de ventre bestiae

Local in patris solio. Quis est iste rex gloriae

Rex potens est in proelio.

Nos de lacu mweriae, Quis est iste rex ghtia*

\<>- de lacu miseriac

Reddil coeli palatio.

Quis est iste re\ gloriae?

Li \ potens est in proelio,

Cant. ms. Petri de Medicis Baec 13. Cod. Laurentian. PI 29 I

Dreves, Cftstionei et Mutcti. II. 4

50 —

68.

1. Qui pro nobis

mori non respuit, Jonam cetus

de venire vomuit, Resurrexit

die, qua statuit, Alleluja. Resurgentis caro refloruit Cum gloria.

2. Cum rugitus

patris infrcmuit, Jonam cetus

de venire vomuit, Monumenti

Christum non tenuit Angustia. Resurgentis caro refloruit Cum gloria.

3. Oblatus est,

quia sie voluit, Jonam cetus

de venire vomuit, Solvit ea,

quae nunquam rapuit. Haec hostia. Resurgentis caro refloruit Cum gloria.

Caut. ms. Petri de Medicis saec.

4. Nihil majus

pro nobis potuit, Jonam cetus

de ventre vomuit, Qui innocens crucis sustinuit Opprobria. Resurgentis caro refloruit Cum gloria.

5. Detineri

morte non potuit, Jonam cetus

de ventre vomuit, Qui nos mortis a poena eruit Morte pia. Resurgentis caro refloruit Cum gloria.

6. Christum videns

infernus fremuit, Jonam cetus

de ventre vomuit, Samson Gazam in multa diruit Potentia. Resurgentis caro refloruit Cum gloria.

13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

69.

1. Offerat ecclesia,

Ad se traxit omnia, Offerat ecclesia Laudis sacrificia; Ad se traxit omnia Christus, crucis hostia.

2. De mortis angustia, Ad se traxit omnia, De mortis angustia Redit cum potentia; Ad se traxit omnia Christus, crucis hostia.

3. Resurgit cum gloria, Ad se traxit omnia, Resurgit cum gloria Christus die tertia; Ad se traxit omnia Christus, crucis hostia.

4. Nostra lavit vitia, Ad se traxit omnia, Nostra lavit vitia Caro eulpae nescia; Ad se traxit omnia Christus, crucis hostia.

— 51 —

5. Gaudct coeli curia, Ad sc traxit omnia, Gaudet codi curia Christi de victoria-, Ad se traxit omnia Christus, crucis hostia.

Gant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

10.

Tempus adest gratiae, Gratulentur Sion fdiac, Rcsurgit rex gloriac.

Psallat ecelesia, Gratulcntur Sion filiac

Pari coueordia. Resurgit rex gloriae, Gratulcntur Sion filiac, Tempus venit gratiae.

Psallat ecelesia, Gratulentur Siou filiac

Pari concordia.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

Christus gentis propriac, Gratulcntur Sion fdiac, Miscrtus est hodie.

Psallat ecelesia, Gratulentur Sion tiliac,

Pari concordia. Miscrtus est hodie, Gratulfntur Sion fdiac, Cujus instant nuptiac.

Psallat ecelesia, Gratulentur Sion tiliac

Pari concordia.

71.

2. De Libano

cedrus descenderat, Quac cypresso

sc conformaverat, Joseph fratres

a famc liberat, Dum dormitat,

somnum sommavit, Pro populo

sc Christus inclinavit.

Gaudc, Siun,

devoto gaudio, Fidelium

exsultet eoneio, Quia Joseph

Kacheiis gremio Dum dormitat,

somnum somniavit, Inclinatum

solem consideravit.

3. Quid facitis,

videte, praesides? Quid marcetia

otio desides? Qaare luxu

sie esiis resid ihn» dormitat, 8omvmm somniavit,

Quia Christus

pro Qobia Laboravit, Cant ms. Petri de M< <li< is saec. 18. Cod. Laurentian. PL "'• I

I*

— 52 -

De Ascensione Domini. 72.

1. Ascendit Christus hodie Ad thronum suae gloriae,

Alleluja, Alleluja, Patris sedens ad dexteram.

2. Adest praedignus jubilus Cum laetatur in nubibus.

Alleluja, Alleluja, Patris sedens ad dexteram.

Captivatam mortiferam Nostram ducens miseriam,

Alleluja, Alleluja, Patris sedens ad dexteram.

Ergo psallenti gaudio Benedicamus Domino;

Alleluja, Alleluja, Deo dicamus gratias.

Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Univ. Monacen. 157.

In Festo Pentecostes. 73.

1. Veni, creator spiritus,

Spiritus recreator, Tu dans, tu datus coelitus,

Tu donum, tu donator, Tu rex, tu digitus, Alens et alitus, Spirans et spiritus,

Spiratus et spirator.

2. Mentes tuorum visita,

Mentium visitator, Visitando inhabita,

Visorum habitator, Tu fons, tu rivulus, Frutex et surculus, Doctor, discipulus,

Servorum coronator. .

3. Tu septiformis gratiae

Dans septiforme donum, Virtutis septifariae

Septem petitionum, Tu nix non defluens, Ignis non destruens, Pugil non metuens,

Propinator sermonum.

4. Tu gratis data gratia

Et tu faciens gratos, Tu primo purgas vitia,

Post conservas purgatos; Absolve debita, Extolle merita, Virtute solita

Salvans praedestinatos.

5. Ergo accende sensibus, Tu te, lumen et flamen,

Tu te inspira cordibus, Qui es vitae spiramen;

Tu sol, tu radius,

Mittens et nuntius,

Persona tertius,

Salva nos, amen, amen.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29 1. A. Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 1099. saec. 13. B. — 1, 8 et spira A. 5, 1 ascende A.

— 53 —

74.

R

0 qui fontem gratiae

Captivis regeneras, Coelos endelechiae

Foedere confoederas, Ordinata serie

Mundi motus temperas, Hyles in temperie

Effrenata cohibes

Et dissolvi prohibes,

Ut leges, quas adhibes, Elementa teneant Et concordi coeant

Dispositione. 0 summa potentia, Inter dissidentia

Firma firmans foedera,

Ut supera

Sic infera, Refraenas illicita, Digna pensans merita

Retributione.

Legem foederis Imponis superis

Conservans supera, Coelum innumeris Moves in numeris

Et coeli sidera; Tu coelum circulis, Tu motus regulis

Stringis erraticos,

Tu nexus musicos Innectis dissonis, Ex quibus consonis Tonis mellisonis

Reddis harmonias, Qui propriis Ot'ficiis

Signas hierarchias. 0 summa potentia, Inter dissidentia

Firma firmans foedera

Ut supera etc.

3. Ergo qui tarn dissona

Cogis consonare, Quae divinae consona

Legi, moderare Melos, quod divinitus Tuus spirat Spiritus, Nobis missus coelitus,

Plenius inspiret, Enormes cjiciat, Concordcs efficiat

Quos cxpiat,

Sic puniat Ut vires, quas variat Altoniis sie aniat,

Ne lyra «Irliret.

Cod. Oxonien. Rawlinson C 510. saec. 13. A. — Cant ms. Toletanutn saec. 18. Cod. Matriten. Tolet. 930 (38 23). lt. — Cant ms. Petri de M. dicis Baec. L3. Cod. Laurentian. PI. 29. L. C. Cod Ouelfenbyteran. Helm- Stadien. 628. saec. L3. D. — 15 hal nur die erste stn>|iln mit dem Kund- r. i in. 1. :'. endelichiae AD; endelitiae B, endelyehye C. R", 6 refrane« A. — 2, 2 ei superis A. — 2, 8 Conservas D ". 4 coelum numeris

CD. 2, 16 fehlt J>. 3, 9 rejicial D. Cfr. MUchsack 199.

54 —

75.

1. Ecce, festura nobile,

Quod dät anni reditus Mundo celebrabile,

In quo sanctus spiritus

Praecordia Replevit fidelium Sua sancta gratia. R° Alleluja,

Regi regum omnium Concinat ecclesia.

2. Apostoli praediti

Repente cbarismate Spiritus paracliti Omni idiomate

Magnalia Dei in gentilium

Vulgarunt praesentia.

5. Deprecemur igitur

Omnes una Dominum, Cui regnum subditur

Nullum habens terminum,

Ut ad pia Supernorum civium Nos perducat gaudia.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15313. saec. 13.

3. Judaei ut subdoli Spernentes oracula,

Quae dabant apostoli. Dixerunt, hos crapula

Eximia Vini debacchantium Ritu loqui talia. R° Alleluja,

Regi regum omnium Concinat ecclesia.

4. Judaeis fallacibus Sanctus Petrus obviat

Signis et virtutibus Et borum denuntiat

Eloquia Juxta testimonium

Joelis mendacia.

76.

3. Gens incredula Vini crapula Horum oracula

Reddebat vilia. R° Mater ecclesia Cantet alleluja.

4. Petrus, vir tbeos, Culpans Judaeos Esse probat eos

Plenos perfidia.

5. Oremus Eli, Quem archangeli Laudant, ut ad caeli Nos ducat gaudia.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15 131. saec. 13.

1. Ecce orgium, Quo rex omnium Corda fidelium

Replevit gratia. R° Mater ecclesia Cantet Alleluja.

2. Chorus sanctorum Apostolorum, Omnium verborum

Fulsit notitia.

— 55 —

77.

1. Veni, redemptor gentium, 3.

Vcni, creator spiritus, Veni, vita viventium,

Nostros solari gemitus,

Verus nobis paraclitus, In fide firma mentium, . In fine morientium

Te laudat omnis exitus.

2. Nostrum regens exsilium 4.

Rorem infunde coelitus, Quo furor persequentium,

Non nos seducat ambitus,

Sed amor tibi dcbitus Fervens corde tidelium Nobis ad vitae praemium

Sit tibi soli deditus.

Trop. ms. Capit. Dertusen. s. n. saec Et contra. — 4, 3 scheint (vgl. eleu Reim)

Tu, qui salvasti saeculum

Mirando partu virginis, Ut confundas incredulam,

Vires effunde numinis,

Ut contra virum sanguinis Tuum exaltent populum, Qui gerit Christi titulum

Ad laudem tui nominis. 0 quam beata servitus,

Quae servit et est libera, Qua mundi miserebitur,

Dum mutatur in prospera;

0 quam libertas misera, Per quam über fit subditus Et dives inter prospera

Yivit gehennae perditus.

. 13. — 2, 3 Que furor. — 3, ! verschrieben.

78.

1. Christus jam misit inclitum Discipulis paraclitum ;

Alleluja, Alleluja, Veni, sanete paraclite.

2. Ipsius ut magnalia

Per mundi ferrent climata, Alleluja, Alleluja, Veni, sanete paraclite.

Grad. ms. Mosburgense anni 1360.

5. Linguas suas variantes Eloquentes praedicantes. Alleluja, Alleluja, Veni, sanete paraclite. i. Ergo decenti gaudio Benedicamus Domino ; Alleluja, Alleluja, Deo dicamus gratias.

Cod. Univ. Monacen. 157.

79.

Descende coelitus, 0 sanete Spiritus, Renovetur penitus

Facies terrestrium; Veni, sanete spiritus,

Nostrum esto gaudiom.

Solari solitus, 0 sanete spiritus, Sui det paraclitus

Amoris incendium ; Vcni, sanete Bpiritns,

Nostrum esto gaudium.

:». Adslstal genitos,

0 Sande s/iirihix.

Genitor ingenitus,

Nos salvcl per tilium ; Vcni, sanete spiritus, Nostrom esto gandinm.

Cant. ms. Petri de Medicis saec, 18. <'"<1. Laurentian. PL 29. 1. kxu diT KIII. Abteilung der Handschrifl und somit vielleicbl vonPbilippoid< Grevia,

— 56

80.

1. Veni, sancte spiritus,

Spes omnium Et emitte coelitus, Veni, sancte spiritus, Perserutator inclitus

Es cordium, Veni, sancte spiritus,

Spes omnium, Confer lumen cordibus, Veni, sancte spiritus.

Puritatem mentibus

Fidelium, Auge spem credentibus. Veni, sancte spiritus, Da pressis languoribus

Remedium, Veni, sancte spiritus,

Spes omnium, Da salutis exitus, Veni, sancte spiritus,

Coelestis exercitus, Veni, sancte spiritus.

Cod. Londinen. Egerton 274. saec. 13. — Nach 2, 2 steht nochmals Veni sancte spiritus, während 2, 8 fehlt; nach 1, 3 scheint eine Zeile aus- gefallen zu sein. Die Melodie reicht nur bis 1, 10.

81.

Veni, creator spiritus, 2

Et in nie robur insere, Robur, quo possim penitus

Mala, quae gessi, luere

Et amodo sie vivere, Kc sim peccato perditus; Peccavi quasi licitus

Et diu vixi temere,

Me servum tuum visere, Veni, creator spiritus. Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13.

Sit laus patri cum filio, Sit honor saneto flamini,

Trinitatis confessio

Firmam spem iirmet homini ; Uni trinoque nomini

Sit semper dominatio,

Salus et benedictio; Perenni decus agmini, Sit honor saneto flamini,

Sit laus patri cum filio.

Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

83.

1. Lumen saneti spiritus Descendat divinitus,

Nos illuminet bodie.

2. Plenitudo gratiae,

Tu solus lux justitiae, Exaudi nos in hac die.

3. Rex dulcis angelorum, Salus arcbangelorum,

Spes in te credentium,

Solatium sanetorum Et vita beatorum,

Protector sperantium. Tu via peccatorum, Tu semita justorum,

Latitudo fidelium. Pater es orphanorum, Solamen miserorum,

Plenitudo omnium.

7. Da solamen populo, Da virtutem, in jubilo Nos perduc ad solatium.

Cgm. Monacen. (ol. Tegurin.) 716. saec. 15.

— 57 —

De Corpore Christi. 83.

1. Dies est laetitiae

In domo mentali, Nam advenit hodie

Vi sacramentali Jesus admirabilis, Multum delectabilis

In humanitate, Qui est ineffabilis Et inaestimabilis

In divinitate.

2. Mortem Dei filius

Pro mundo passurus Et a terra longius

In coelos iturus, Manere realiter, Vere corporaliter

Voluit in nobis, In se transsubstantians Panem et cor satians

In sanctis et probis.

3. Gaudeat catholicus

In bac fide sana, Spernens, quod haereticus

Garrit verba vana, Dedignando credere, Cum non valet capere,

Quod fides ostendit, Qui nee parvi flosculi Seu vilis vermiculi

Cuncta comprehendit.

4. Ave, vivens hostia,

Veritas et vita, In qua sacrificia

Cuncta sunt finita, In quo se per saecula Agnus sine macula

Offert patri Deo, Mund ans suo sanguine Pium cor a crimine,

Quod fidit in eo.

5. Mane mecum, Domine,

Ut pie venisti, Ne sine munimine

Sim in valle tristi; Sine te subsistere Nequeo seu vi vere

In vita mortali, Multo minus gratiam, Meritum vel gloriam,

Quam non habent mali.

G. Qui gustant, esuriunt

In palato mentis, Et, qui bibunt, sitiunt.

Sine velamentis Aperte te cernere, Amplecli, constringere,

In quo salus tota, Quorum nunquam aliter Possunt integraliter

Adimpleri vota.

7. Aufer, Jesu Domine,

Pestes universas Corporis et animae

Atque res adversas, Defunctis fidelibus Locum in coelestibus

Dona cum beatis, In sanctis operibus Da pacem hominibtu

Doiiat1 volnntatis.

Cod. Trecen, ("l. daraevallen.) 1012. saeo. 15. — Die Hi. gk-M <li.' Aufschrift: Hymnus sive oanticum «!«■ Bacramento altaria.

— 58 —

2.

84.

1. Congratulare et laetare, Turba nunc fidelium, Ab omni cura mente pura Cole Dei filium. R° Alleluja, Alleluja, Christo regi jubila, Qui se Jesum dat in esum Fertque cordis nubila.

Qui pro nobis atque vobis Necem duram sustulit

In crucis ara et amara Morte mortem repulit.

3. In tuo esu, bone Jesu,

Nostra dele crimina, Nosque conserva et enerva

Saeva mortis fulmina. R° Alleluja, Alleluja, Christo regi jubila, Qui se Jesum dat in esum Fertque cordis nubila.

4. Ne damnemur, sed salvemur

Per tuum Judicium, Qui es cunctorum plasmatorum Finis et initium.

Cod. Engelbergen. 314. saec. 14. — 3, 4 Leva mortis fimlea Hs.

85.

1. Ave, dulce tu irumentum, In Maria quod inventum Crucis venit ad tormentum, Cordis nostri pascementum.

Animarum corpus darum,

Caro carens carie, Consecrata, sed velata

Stat sub panis specie.

Sanguis potus, Christus totus Hie sie praesens creditur,

Ut de matre sine patre Homo Deus editur.

2. Salve, calix vini meri, Quem non bibunt insinceri, 0 mi Jesu, dulcis queri, Fac te cito possideri.

Virginalis flos vernalis Factus est angelicus,

Fructus vivus, eibus divus, Ut pascatur coelitus.

Miser homo, qui pro pomo Factus est famelicus,

Hunc informat et innormat Cibus hie salviticus.

3. Vale, cibus salutaris, Qui frequenter immolaris Super tuis sacris aris, Nunquam tarnen consummaris.

Tu dignare nos mundare Criminum a sordibus

Et tu, bone, nos compone, Jesu, nostris cordibus.

Veni, veni, corda leni

Tuo divo corpore, Dans sincere immanere

Tibi omni tempore.

Grad. ms. Pragense anni 1410. Cod. Altovaden. 42.

- 59 -

1. Ave, verbum incarnatum, In virgine humanatuni,

Tu panis mysterium. Tu planas culpas debitas, Tu pandis caulas coclicas, Tua Unna acternitas

Manet inviolata. Te Helias praemonstravit, Typice dum te gustavit, Panem subcinericium

Petens Olympum Dei.

Grad. ms. Pragense anni 1410.

86.

2. Manna roris coelici Atque dulcoris mellici,

Tu panis vivificus. Melcbisedecb te signavit, Panem vinum dum obtulit, Agnus paschalis sanxiit

Pro nobis immolatus. Tu nos pascis hie carnales, Fac nos tibi commensales, Cohaeredes et sodales

Coelesti in patria.

Cod. Altovaden. 42.

In Dedicatione Ecclesiae.

87.

2.

Omnis saltus Libani

multo splendet decore, A duce praenobili

regali facta more, Quam Tyrus et Babylon

pari zelant livore, Hanc Juda et Ephraim

tanto colunt ardore, Nee si Maro viveret,

digno referret ore. Pavimentum nitidum

argenteo colore, Aureus est paries

non indigens pictore, Tectum cedro redolet

celatum omni fiore, Margaritae renitent

earumque splendorc Lucent domus intima

velut sol in fervore.

3. Perornantur floribus,

tiores paseunt odoi'e, Odor spirans naribus

nos ligat in amore, Scatent rivi fontium,

campi rident virore, Strepit cantus avium

multiplici canore, Ver ibi perpetuum,

quies sine labore.

4. Princeps domus inclitus

omni carens rancore Laetus, pul eher, dapsilis,

nullo prudentiore, Quem infundit coelitus

pater superno rore Et ditavit celsius

omni imperatore, Ad se traxit omnia

suo pio cruore.

Hujus sponsa nivea

et.roseo rubore, Duplici victoria

consimilis aurorae, Lactat omnes populos

gratiarum vigore, Implens haec palatia

nuptiali candore, Quae suspirans gaudi;i

spero sed cum timure.

— 60 —

Cod. Parisin. (ol. Martialen.) 3719. saec. 12. — 1,1 resplendet. — 1, 4 Judas. — Diesem Liede auf die Freuden des himmlischen Jerusalems fehlt augenscheinlich der Anfang, da der ersten Strophe ein Subjekt (weiblichen Geschlechtes) abgeht, vermutlich domus, Jerusalem, Sion oder dergl.

88.

In rerum principio

Fundatur ecclesia, A parentis filio

Mater habet praemia,

Exsul agat gaudia Restaurato praedio, Nam purgato lolio

Pullularunt Hlia. Zabule, die impie,

Die, quid fraudes faciuntV Quid prosnnt insidiae,

Quid doli proficiunt?

Kam regem respiciunt In regne- laetitiae

Et bravium capiunt llectores ecelesiae.

3. Fructus Adam ederat

Arboris exitii, A morsu mors venerat

Cum causa deeidii,

Sed Christus, flos lilii, Vitam reparaverat,

Solvens dono gaudii Totum, quod perierat.

4. Pastor ovem perditam

Reportat ad patriam, Cbristus pesti deditam

Serenat ecclesiam.

Expurgat versutiam, Confortat sollicitam,

Dat dona per gratiam Jusiis dari solitam.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. I. Aus der XIII. Abteilung der Hs. Verfasser vielleicht Philippe de Greve.

1. Pulsa noxae scoria Laudis sacrificia

Regi regum immola. Rn Pange cum laetitia, Jerusalem incola.

2. Urbis tuae moenia Rccta conscientia

Fultet et non subdola

3. Super interstitia Amoris praenuntia

Jubilet ruscinola.

7

89.

4. Urbis viridaria Grata reddant lilia

Et rosas cum viola. R° Pange cum laetitia, Jerusalem incola.

5. Et illa seminia Sequestrentur omnia,

Quae non sunt benevola.

6. Quibus patent ostia, Vitiorum conscia

Mundet virtutum schola.

Sabaoth dementia Nos post mundi taedia Yenustct aureola.

Cod. Parisin. ol. Sandionjsian. 15131. saec. 13. — 2, 3 das Wort Faltet (fulto?) hat sich unser Poet vermutlich mit derselben Unbefangenheit ge- bildet, wie seminia u. a. — 3, 3 ruscinula == rossignol.

II. FESTIVAE DE SANCTIS.

In Fest» onininm Sanctnrum. 90.

I.

\l

1. Universorum orgio Sanctorum et solemnio

Sit laus, decus et gloria Uli, qui regit omnia. R° Snpernae matris gaudia Repraesentct ecclesia.

2. Nemo posset describere Aut per sermonem pandere,

Quanta sit coeli curia Felicitatis copia.

3. Ilic est perpes festivitas Atque pacis tranquillitas,

Ilic est vera concordia Et jugis amicitia.

7. Orcmus, ut ad civium Supernorum consortiuni Nos ab ista miseria Christi producat gratia

CimI. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131« saec. 13.

Hie non est metus fremitus Ncquc languoris gemitus, Sed securitas nimia Et salus rinis nescia. Supemae matris gaudia Rppraesentet ecclesia. Illic saneti dispositi Secundum formam meriti, Uua vocis sirurgia Dco fundit praeeonia.

In summitate ordinum

Est juxta nostrum Dominum

Beata virgo Maria.

Advocata nostra pia.

91.

i;

Eccc, sanctorum Kiiiinv orgium,

Ad decus quorum El Bolemniam

ltcgi eoclorum Sit praccoiiimu In exordio.

Sion concio

'Ava jubilet

Cum tripudio,

i;

rX&aaa pandere NC(|uit penitas

Neque sapere Cor homanitus,

Qoanto foedere Regnel coelilus Bxsoltatio.

Sion concio

' Ivh jubilet

Cum tripudio,

— 64 -

3. 0 quam ayia

Est haec civitas, Cujus curia

Est solemnitas Lenchos nescia Et tranquillitas Abs dissidio.

Juxta merita Illic agmina

Sunt disposita, 'Eni culmina

Quorum inclita Coeli domina Est cum filio.

5. Te nos cernere Precamur, Eli, Quem continue

Laudant angeli, Nobis tribue

Post mortem caeli Frui gaudio.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13. — Vor dem Refrain, der vor Str. 1 steht, heifst es : „Detele heure vi labiante madame guene buis sanz li. Contra in Latino: Sion concio etc. — 1, 2 cenon orgium. — 3, 5 Was mit Lenchos gemeint ist, bleibt mir zu dunkel, um eine Konjektur zu wagen; man erwartet dem Sinne nach etwas wie finis nescia, oder allenfalls ein Wort, das Leid, Klage oder ähnliches bedeutet. — 4, 7 Est fehlt.

92.

1.

2.

Praesenti solemnio Orthodoxe jubilate, Noxae pulsa caecitate

A cordis hospitio.

Culto a fidelibus Isto geras ergo festo, Christo decus primum esto,

Dein sanctis omnibus.

Summa est felicitas Peramoena coeli domo, Plena xkiwq cinnamomo,

Jugis est solemnitas. 7.

4. Absque molestamine Ibi x«t« creatura

Sibi plaudit, carens cura Et hostis formidine.

5. Et omnis melodia, Clamor ibi praestat laudis, Amor hie est expers fraudis.

Ac tvbv concordia.

6. Regem cernunt gloriae Coeli cives subjugati Heli, summae majestati,

Hie constant in feria.

Ac eam salvifica

Assistentem tuae laudi

Gentem, Adonai, audi

Et eam purifica.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15 131. saec. 13.

93.

De saneto Antonio.

1. Aquae vivae dat fluenta Föns vivus Antonius, Floret hortus, incrementa Praestat Dei filius.

2. Vineam propaginat Cultoris industria, Dum in ramis germinat Verae vitis gratia, Viget fruetus copia Verbi fusa pluvia.

- 65 —

Servi Providentia

Talents multiplicat, Dum divinae praemia

Virtutis amplificat,

Nam verbum, quod seminat,

In salntem germinat.

Vcritatis spcculum, Morum domicilium,

Lux illustrans saeculum, Fidei praesidium, Errores elimina, Tenebras illuniina.

Cant. ms. Petri de Medicia saee. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

94.

I)e sancto Bernhardo.

Terit Bernardus terrea Mente raptus ad supera, Bella retundit carnea Mundi contemnens prospcra. In mandatorum arca Flagello poenitentiae Spicam carnis excutiens Granum nudatum palea,

Vestitum stola gloriae, Christi transfert ad horrea Fructum vitac suscipiens. 3. Oliva fructifera, Caritatis unctio, Nardus odorifera, Salutis refectio, Reatus extermina,

Pacis fove semina. Cant. ms. Petri de Modieis saee. 13. Cod. Laurentian. PI. 29.

1.

De sancto Dionysio. 95.

1. Jucundare, Gallia Illustris et martia,

Patre Dionysio, Eructa propitia Laudis sacriticia

In ejus solemnio.

2. Hie Atheniensiam Linqaens pontificium

Clementis imperio In regnura egregium Francorum rebellium

Vcnit condnetu dio.

3. Indc Christi nuntius, Cujus erat socius

Cum Eleutherio Rusticus, vir hagius, Replevit Parisius

Divino Beminio.

üreves, Cantionea et Untetii U.

4. Praeses urbis Gallicac Fidei catholicae

Pullulantc radio Praecepit tyrannice, Dei servos publice

Exponi martyrio.

5. Catasla et verbere, Crate, fune, carcere

Et erueis sapplicio Superatis facere l'Ysitiin coeperanl fere

Divino consilio,

C). Lictor tandem inclitum Seniorom, fraitum

Coeleati ednlio, Praesentia comitam Per prae8idi8 tnonitura

Subjugavit gladio.

— 66 -

7. Exoremus, socii, Ut expulsa vitii

Sorde nobis passio Sancti Dionysii In hujus exsilii

Succurrat exitio.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian). 15 131. saec. 13.

06.

1. Ecce, festum egregii Martyris Dionysii, Quo ab hujus exsilii

Miseria

Migravit cum victoria. R° Gallia cum laetitia Eximia 'Ava pangat Alleluja.

2. Beatus dictus pontifex Galliae fuit opifex,

Nam per eum peccati faex Cum dulia Cessit crescente latria.

3. Signis fidei cognitis Nequam praefecti monitis Loris artatus fuit is

Et alia

Multa tulit supplicia. 7

4. Hie afliietus propter Deum Catastam, lectum ferreum Nee non clibanum igneum

Ac trucia Devicit animalia. R° Gallia cum laetitia Eximia !Avä pangat Alleluja.

5. Post devictum patibulum Rex coeli suum famulum Transmissum in ergastulum

Sua dia Refecit alimonia.

6. Martyr tandem aeephalus Prout jussit praeses malus Fuit, ubi regnat salus

Et gloria

Receptus coeli curia.

Devotis ergo mentibus Oremus, ut supplieibus Dionysii preeibus

Ad gaudia

Perducamur coelestia.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13. — Dem Rundreime, mit dem das Lied in der 11s. beginnt, geht eine altfranzösische Strophe vorher, an die ersterer mit der Bemerkung gefügt wird: Contra in iatino.

9?.

Francigenae, radii

Morum atque vitac, Dulcore praeconii

Festum insignite Sancti Dionysii

Areopagitae, Martyris egregrii

Et archimandritae.

2. Hie deserens Graeciam,

Cujus erat aegis Et pastor, per gratiam

Angelorum regis Accessit in Franciam

Cum suis collegis, Non verens insaniam

Populi exlegis.

— G7 —

3. Tandem Christi nuutius,

Duliac caducae Versatilis gladius,

Non obstante trucc Populo, quantocius

Circumfusa luce Fidei, Parisius

Vcnit Christo duce.

4. Exstirpato duliae

Circumquaque feile Infusoque latriae

Ejus loco melle, Sator legis hagiae

Per praefecti vellc Captus fuit impie

Caesa virgis pelle.

1.

6.

Clibani incendia

Fidei athleta Ac tormenta alia

Mente tulit laeta, Famis animalia

Rabie repleta In ejus praesentia

Fuere quieta. Hinc pluribus aliis

Martyr trabeatus Attritus suppliciis

Et incarceratus, Tandem ex cibariis

Coeli recreatus Cum duobus sociis

Fuit decollatus.

7. Te hoc in exsilio,

Sanctc Dionysi, Corde rogamus pio,

Ut omnes provisi Sic tuo suffragio

Simus, ne divisi Post mortem a gaudio

Simus paradisi.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15 131. saec. 13.

98.

Seminavit Graccia,

Quod mcntis in horrea Jam reponit Gallia,

Granum sine palea, < i>m»«l scnio non interit, Quod mundi mola non tcrit,

Quod nunc usquc dapibus

Fidclcs coelcstibus Saginat.

3.

2. Per defectura

solaris luminis Illustratur

luminc nunüiiis Ilacrens Dionysius In eclipsi dubius, Nequc clausas Diu causas

Aperirc sufficit. Natura secum disputans, Motus astrorum compatans

Non invcnit, quod quaoritur,

Sic ratio Bcrutinio Deficiena compellitur,

Ut sc supra sc quaerat, Dum, quod quaerit, attingere

Non temere desperaC

Cant. ms. I'ctri il<- Mi -iuris s;iir. 18. Cod. I ,;uin lili.in. PI, 29, 1. A. —

Cod. Guelfcnbyteran. Helmstadien. 628. saec. 18. B. Cfr. Milchaacli 201 »q

— 68 —

99.

De sancta Dorothea.

Par concentu rogito Omnis clerus cogito

Dulce carrainari, Laudet servam Domini, Laus sit ejus nomini,

Studeat sie fari: Eja, linguam solvite, Corde laeto canite, Dorotheam petite, Puro purae quaerite,

Supplices instate,

Ipsam adorate. 3

Tulisti memoriam, Cum ad vitae gloriam

Virgo properares, Oppressorum facere Atque preces fundere,

Nos ut liberares; Ergo, pia domina, Vitae praestans omina Scribe nostra nomina Post haec carnis somnia

In perennem ritae

Librum, via vitae.

Fore mater pauperum Et bonorum operum,

Sancta, cupiebas, Pro nobis ad Dominum Interpellans omnium,

Dando dulces odas Benedicamus Domnio, Patri sine termino, In supremo solio, Sit laus ejus filio

Pneumati et almo

Corde, jubilo.

Cod. Oenipontan. (ol. Carthusiae in Schnalz) saec. 14. — 3, 12 ist vielleicht verderbt; es fehlt eine Silbe und der Reim.

100.

De saneto Francisco.

In paupertatis praedio Franciscus plantat vineam,

Verae vitis propaginem Äuget nova produetio,

Evellens stirpem spineam, Ficus alit dulcedinem, Cedit spinetüm lilio.

2. In via purgat vitia

Corde mundus et operc, Coruscet ut in patria Culpae liber ab onere.

3. Ad amoena pascua

Vagas oves dirige,

Fac sequi proficua,

Mentes lapsas erige, Da cum agnis eligi, Da cum granis colligi.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

— 69 —

101.

De sancto Georgio.

1. Gloriosus, fervidus

fidei zelator, Christi miles nobilis

mundi supplantator, Eloquens Georgius

fidem protestatio, Gentis dii daemonia,

dicens vinculatur.

2. Obediens spiritui

carnem maceravit, Tormentorum genera

multa toleravit, Rectus in judicio

hostes expugnavit, Tortus in equuleo

palmam reportavit.

Cant. ms. saec. lB/io. plumbum bis.

3. Gratus in ardoribus

ignis cruciatur, Constans in laboribus

virgis fiagellatur, Justus ut in carcere

lumine privatur, Vulnus in doloribus

sale confricatur.

4. Fervidum hie plumbum, bis

rotam superavit, Prece fusa sedula

idola prostravit Sanctus ac pro populo

Deum exoravit, Cursum vitae gladio

felix consuniinavit.

Cod. Mutiueu. IV D 5. — 4, 1 Verum hie

De Imioceutibus.

io».

0 Christi milites incliti, Cunis faseiisque armati, Matrum sugentes ubera Sumpsistis triumpbalia. Rex acterni regis tilius, Cujus fuistis exercitus, Exsul manens in Aegyptum Pracmisit vos in gaudium.

3. 0 felices infantuli, Flores superni solii, Agnum sequentes undique Laureati innocenti sanguine.

4. 0 praccelsi duces martyrum, Placate pium Dominum,

Ut hoc nostrum collegiura Jungatur coetui virginum.

5. Gloria tibi, Domine, Q.ui nos ditasti maguifice Rcliquiis sanetorum, Qni tecum regnant per saeeulum.

Grad. ms. Poroetense saec. l8/i8. Cod. Darmstadien. 931. add. saec. :'. , 1 li.it mindestens zwei Silben zu viel, -r>, •'> eine v.u wenig. — Auf- Laus de innocentibus.

11. - shrift:

io:i.

1. Ad infantum triumplianlum Gloriosum tiansitum, Quia polorum pervionun Mors paravil aditom,

Rex insanus misit Dianas

Bethlehem per ambitum, In rarore de craore Inquinans exercitom,

- 70

3. Scd in vanum versat mauum,

Quod facit, est irritum, Namque dire vult ferire, Non est ei licitum.

4. Lictor saevit nee implevit

Furorem indomitum, Ferit, truncat et aduncat Mo rem praeter solitum.

5. Ut est scriptum, in Aegyptum Duxerat transpositum Joseph pater, virgo mater, Sicut erat creditum. R° Sint infantes festivantes, Et sonorus psallat chorus, Nee desistat, sed insistat Dulcem ferre sonitum.

Cod. Parisin. (ol. Martialen.) 3719. saec. 12. dire? — 4, 4 est fehlt.

3, 3 Lies: Nam quod

104.

1. Eece, jam celehria Redeunt solemnia, Quibus Dei unicus Natus est humanitus Absque viri semine Ex illibata virgine.

R° Domiui nativitas

Jure nostri est jueunditas.

2. Pro cujus invidia Herodis saevitia

Sunt infantum plurima Trucidata milia, Quos divina gratia Coeli duxit ad palatia.

3. Ergo vos, o soeii. Non est tempus otii, Summa cum laetitia Christi natilitia Celebrautes pariter Jubilemus unanimiter.

R° Domini nativitas

Jure nostri est jueunditas.

4. Et tu, lector inclite, Jube domne ineipe, Laudem hie in parvulis Qui emerunt jugulis,

Ut transirent ad gloriam Terrenam per victoriam.

Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Univ. Monacen. 157. schrift: In die sanetorum innocentium.

Auf-

105.

De s. Johanne Baptista.

la. Psallat Concors symphonia Laudem Christi praeconis,

2a. Laudat chorus organicus Per graves ab acutis

3a. Suavis sonet harmonia Dulces melos,

Vocem jueunditatis,

4a. Accendat nos empyreum Pneuma sacro fulgore

Ib. Euge ciuleis euphonia,

Pange rhythmos cum tonis.

2b. Et plaudat omnis lyricus In modulis argutis.

3b. Sine doli laseivia, Sed gaudiis

Ignitae caritatis.

4b. Cor et illustrans igneum Divino sub ardore.

— 71 —

5a. 6a.

7a.

8a.

9a. 10a. IIa. 12a. 13a.

Ha. 15a.

16a. 17a. 18a.

Solvc polluti labü peccamina,

Ut pura sint mundati oris famina

Salve, praecursor nobilis, pacis dograa per orbem seminasti,

Inter prophetas maximus, Apostolis praelatus,

Tu trinitatis vernulus, Baptismatis pincerna,

Johannes, Dei gratia Divinitus vocaris,

Doctorum fulges almo privilegio,

Quem angelus

ab arce poli nuntius

0 quam felix nativitas,

Quae meruit

De coelis nuntiari,

Quam stupenda, quam benigna Caritas

Regem coelorum senscras Ventris obstruso positus cubili,

Confers loquelam genitus Sublatam Zachariac

Fugis mundanas tenebras, Spernis peccati morem,

Salve, mundi speculum, Nostrorum spectaculuin, Vera virtus omnium Credentium.

5b. Baptista felix,

pia per precamina.

6b. Fiantque tibi grata nostra carmina.

7b. Testis aeterni numinis,

agnum venturum mundo demonstrasti.

8b. Martyrio sanetissimus Triumphas laureatus.

9b. Tu sanetitatis formula, Lucens lucis lucerna.

10b. Coelestis regni gaudia Scintillans tuis caris.

IIb. Praeclarae castitatis flores lilio.

12b. Praenuntiat

vitae futurae praeseius.

13b. Nomen cujus immensitas Digna foit Per angelum portari.

14b. Quam saneta, quam laudabilis jueunditas.

15b. Dum matris exsultaveras Alvo resultans motu pueril i.

16b. Et praestas isdem penitus Veritatem prophetiae.

17b. Subis deserti latebras

Christi propter amorem.

18b. Baptizator gentium, (onsolator m enttarn, Salus et solatiuni Moercntium.

18c. Fidci vestigium, Ei agro gentilium Exstirpasti lolium Errantium.

l'.ta.

Tibi potum fons minist rat, Pasttun favufl nicllis,

Cujus vita nos magistral Altior stcllis

19b. Vox i-lainantis in d< l I lo l'arans vitae viam,

Cujus docena in aperto Matrem Mariam,

- 72

19c. Baptizari meruisti

Vivam formam panis, Benedictum corpus Christi, Rivo Jordanis.

20a. In columbae specie Spiritus prudentiae, Fides, vox laetitiae, Spes gloriae.

21a. Hie est verus et electus Rex perennis vitae, Meus filius dilectus, Ipsum audite.

22a. 0 dulcedo luminum,

Johannes, summa legis, Lucens ante Dominum, Miles superni regis.

23a. Verum mundi florem, Flore dulciorem, Salutis auctorem, Puro puriorem,

Trium centupliciter In coelis aeternarum

Fructuans solemniter Triumpho coronarum,

20b. Vox auditur regiae Patris sapientiae, Regis coeli curiae, Vox gloriae.

2 Ib. Hujus sanctae visionis Testis comprobaris Et paternae jussionis Dicta sectaris.

22b. Sator evangelii,

Propheta veritatis, Restitutor gaudii, Destructor vanitatis.

23b. Saevi regis feritas

Insana decollavit,

* Hinc Dei gratuitas

Te digne coronavit. *

* Salve, beatorum Civis angelorum, Illustrator morum, Gloria polorum.

23c. Trames rectitudinis,

Sanctorum fortitudo. Laus beatitudinis, Virtutum magnitudo,

Lux aeternitatis, Favus pietatis, Decus aequitatis, Splendor claritatis.

24a. Tuis sacris precibus Adesto naufragatis, Ut completis laudibus Solvamur a peccatis.

24b. Purga sordes cordium Origo bonitatis, Da salutis gaudium, Corona larsitatis.

Clm. Monacen. (ol. Diessen.) 5539. saec. 14. — 15b, 2 sq. motu resul- tans. — 16a, 1 Coufers eisdem genitus. — 22a, 4 Mille superni. — Aufschrift: Cautileua de sancto Johaune Baptista.

— 73 —

106.

De s. Johanne Evangelista.

1. Christi sit nativitas

Cum jubilo repleta, Cujus coelestis civitas

In vita quieta Jolianncm collocavit Epulisque pavit, Vocavit

Post senium. R° Johannes, te rogamus, Da nobis, ut bibamus, Ne hamus Nos trahat in supplicium.

2. Praeceptoris in pectore

Suaviter dormivit, Bibens in coenae tempore

Fluenta, quae scivit Pectus, quod refecit Nos et mortem jecit Et fecit

Convivium.

3 Virus hie mortiferum Incolumis potavit,

Per quod binos miserum Letum tunc prostravit,

Quibus vires tribuit

Et vitam restituit

Et diluit Exitium. R° Johannes, te rogamus,

Da nobis, ut bibamus,

Ne hamus

Nos trahat in supplicium.

4. Custos nostri Domini,

Cum Dominus pependit In cruce, salus homiui, Quam bene defendit Velut suam matrem, Honorans nostrum patrem, Et matrem Et filium.

5. Virgini cum virgine

Nos cernui cantamus, Nee tu, lector, desine

Laudes, quas sonamus. Ut post hoc terrenum Ducamur ad amoenum Serenum

Palatium.

Qrad. ms. Mosburgense anni 11360. Cod. Univ. Monacen. 157.

107.

De bb. Johanne et Jaeobo.

lim» unuin genere, Duo unum munere,

Unum sunt in gratia, Duo unum nomine, Duo unum lnmine,

Unum sunt in gloria.

Duo sunt virginei, Duo consanguinei

Qnbernantis omnia, Duo sunt prophetici, Duo evangelici

Testes in eccll sia,

Ambo carnem macerant, Ambo pestem superant

Missam per daemonia, Ambo mundum abdicant, Ambo Cliristum praedicant

Sanctis dantem praemia.

74

Ambos Cbrislus visitat Ambosque nobilitat

Magna per magnalia, Johannes nos dirigat, Jacobus nos erigat

Ad regna coelestia.

Cod. Carnoten. 341. saec. 14. — „Prosa fratris Gemla, generalis ministri".

De sancta Katharina.

108.

1. Virgo, gemma Graeciae Tribu, sensu, specie, Scribas eloquentiae

Vicit disputamine. R° Ad sanctae Katharinae Decus, Sion, concine.

2. Maxen tius, scelere Plenus, illam verbere Caesam claudi carcere

Jussit absque lumine.

3. Christus coram populo Nequam et incredulo Ulius oraculo

Fregit rotas fulmine. R° Ad sanctae Katharinae Decus, Sion, concine.

4. Virgo post multa mala Migravit acephala, Quam sepelivit ala

Christi Sina culmine.

5. Rex et pater omnium Per ejus suffragium Nos Olympi civium Collocet in agmine.

Cod. Parisiu. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13.

109.

1. Virgo Costi hlia Expertos scientia

Vicit disputamine

Praesente Maxenlio. 11° Militans ecclesia

Beatae Katharinae

Gaudeat solemnio.

2. Inde sub custodia Post verbera trucia

Fuit in caligine Tyranni imperio.

5. Omnes una, eia, Oremus voce pia,

Ut nos mundet haeccine A noxae contagio.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13.

3. Rotarum supplicia Populi praesentia

Virginis praecamine Rupit fulminatio. R° Militans ecclesia

Beatae Katharinae Gaudeat solemnio.

4. Tandem virgo regia Cum jugi victoria

Capitis privamine Migravit de medio.

1. Ecce, festum beatae

Katharinao, Quae scribas septiformis disciplinae Convicit sua peritia. R° Laetare, mater ecclesia.

2. Maxentii principis

hortamine Caesa loris, carceris caligine Inclusa

fuit virgo pia.

75 —

110.

3. Haec hominum, disrupta

compagine Rotarum pocnalium a fuhnine, Quam multa convertit milia. R° Laetare, mater ecclesia.

4. Haec tan dem acephala

pro sanguine Lac fundens, collocata in culmine Sinai

fuit manu dia.

5. Rex, qui nunc et regnat sine tine, Nos sanctae Katharinae precamine Ad poli

perducat gaudia.

Cod. Parisin. (ol. Saiulionysian.) 15131. saec. 13.

1. Costi regis filia,

Christo desponsata. Artis per subtilia Rutilans ornata.

2. Sponsum cum doctoribus

Caesari probavit, Quem linquens erroribus Illos ride pavit.

3. Orant Christum mentibus

Flamine colloti, Non crine vel vestibus Laesi valent toti.

4. Tyranni libamina

Irritat profana, Cujus nequit anima Falli vi humana.

5. Caeditur et carceri

Caesa mancipatur, Subosse characteri Famis imperatnr.

„( lantuale Trajectensia dioece necessarium" etc. imp. Qoudae 1

111.

6. Haec reginam instruit

Angclis injuncta, Umbram lumen diluit, Turba Ueo juncta.

7. Decollatur, funditur

Lacque benedictum, Corpus Sina conditur Sanguine depictum.

8. Cujus tumba Btillitat

Oleum suave, Quo linitus valoat

Quisquis languens a vae,

9. Nexu solve criminis,

Jesu, pastor bone, Ad honorem Virginia Servos ratione, 10. Tua dante latria, Virgo Katharina, Trahat nos in patria Pietas divina.

Bis, Bcholaaticia pueria non mlnun utile quam

str. 10 isi :\ls Repetitio beaeichnet.

R

-To-

ll«.

De sancto Leodegario.

Ovans chorus scholarium 2.

Almum Leodegarium Psallendo Carmen varium

Pura colit mente. Clara ortus prosapia, Nutritus aula regia, Sacra perdiscens studia

Didone docente. 0 trina de aureola R'

Gaudens, Leodegari, Trina fortis areola Laetarisque stoleola, Pro tuis preces cumula,

Ut queant beari.

Fide firmatus triplici, Securus spe ruultiplici, Dilectione duplici

Floruit beatus, Bino felix charismate, Mundum rigavit dogmatc, Corusco diademate

Fuit laureatus. 0 trina de aureola

Gaudens, Leodegari, Trina fortis areola Laetarisque stoleola, Pro tuis preces cumula,

Ut queant beari.

3. De passionis rivulis Bibens privatur oculis, Lingua, labris, ne populis

Praedieet aeterna; Nova fandi potentia Refert Dei magnalia, Caput exaltans gaudia

Meruit superna.

Cod. Engelbergeu. 314. saec. 14.

De s. Maria Magdalena. 113.

Ave; purum vas argenti

Dccocta rubigine, Christi custos munimenti,

Nati sine semine

De Maria virgine. Tibi pie se quaerenti Nee non ad sepulchrum flenti

Deitas in nomine

Pandit sub velamine,

Flere desine.

Pape, mulier, quid ploras,

Quem quaeris, quem visitas ? Cur hie jaces per tot horas,

Surge quid hie latitas?

Numquid hoc vult Caritas, Quod in üendo sie laborasV Huuc timorem mitte foras,

Et tunc forte bonitas

Aderit et veritas,

Quam tu flagitas.

;{. Non mo possnm eontincrc Ncc cessare debes,

Semper volo Jesum Ücrc, Nain amore languco, Ileus, sublatum video,

Qui solebat mc docere;

Jesu, bonc, miserere, Facerc quid debeo? Nunc, ut qnondam soleo, Te non video.

4. Hortulane, si vidisti

lllum, post quem mussito, Aut hunc si tu sustulisti,

Mihi, quaeso, dicito;

Gradu quaerens concito Tollani, unde posuisti, Sic nie moestam refovisti,

Quem pro more solito

Ungarn more debito,

Nulluni dubito.

77 —

5. 0 Maria, noli Acre

Nee tc plus affligere, Resurrexi vivens vere, Sed noli nie tangere, Ad patrem ascendere Nondum potes, nie videre, Fides deest, illam quaere Et sie Petro dicere, Quod me vides vivere, Vade propere.

6. Raboni, jam sunt exorta

Vera nobis gaudia, Cum destrueta mortis porta Vivis salvans omnia, Pro tua dementia Desolatos nos conforta Et fac tandeni, ut absorpta Sit mors in victoria, Tecum ut ecclesia Sit in gloria.

Cod. Oxonien. Digby 2. saec. 13/h. Mit Mel.

114.

1. Novum festum celebremus Novos cantus et cantemus Facta rerum novitate

In nova solemnitate.

2. Servus erat primus bomo Factus pro comesto pomo, Ob hoc poenas est daturus, Velit, nolit moriturus.

3. Dolens ergo creaturam IMunili Factor perituram Sola duetus pietate Sexta descendil aetate.

4. Et assumens, quod non erat, Manens tarnen id, quod erat,

Est Non-liomo factus bomo Deus, ut salvetur bomo.

5. Vcnit ergo praedicarc Cunctis et salutcin dare, Regna dat aeternitatis, Si desistant a peucatis.

ti. Sed Maria Magdalena Peccatorum labe plena, Ut audivit ejus verbum, Etea crimen Bei acerbum.

7. Flendo sua rigat ora Jam Don esl in ulla mora, iMumli linquens blandijnenta Christum quaerens ferl anguenta.

Cod Parisin. (ol. Martialen.j 3549. Baeo, 12. A. <"'l Parisin. (■ Martialen.) 7;tl'.». saec, 12. B, 2, I bomo primus A. — 2, 2 Facto AB.

- 78 —

115.

1. Alto corde gaudeamus Ac in nullo doleamus, Nam peccatrix procumbendo, Christi pedes abluendo

Veniam promeruit. Ante regem trepida Venit baec et pallida, Facta pavens scelera, Commovendo viscera Lacrimans ingemuit.

2. Rex, inquit, rex unice, Miseram banc respice, Mea dele crimina, Dimitte peccamina

Temperans justitiam. Versus ad hanc medicus Humilis, mirificus, Ne desperent peccatores, Septem criminum errores Exstinxit in filia.

3. Pii patris pietas, Summi regis deitas, Hujus mota precibus Se largitur omnibus

Sic quaerendo veniam. Ergo cantus resonemus, Resonando festivemus, Istam diem tarn praeclaram, Universo mundo caram Cum summa laetitia.

Cod. Parisin. (ol. Martialen.) 3719. saec. 12. — 2, 10 in filiam Hs.

116.

1. Domum obedentiae

Dum intraret rex gloriae, Quaedam subintrat femina Sua deplorans crimina.

2. Plangens actus daemonicos, Rigans pedes Dominicos Osculatur, amplectitur, Tergit, tergendo tergitur.

3. Fudit nardum purissimum Super caput Dominicura, Ex odoris fragrantia Sacra fragrant convivia.

4. In bujus ergo laudibus Culpis dejectis omnibus Laeti solemni gaudio Benedicamus Domino.

0 Maria Magdalenae, Dum adhuc essent tenebrae, Festinas Christum quaerere, Cum amor nescit cederc.

Quem, dum fleret in hortulo. Summo mane diluculo Cum ceteris apostolis Prima videre meruit.

Gavisa viso Domino Gressu festinans concito, Apostolos aggreditur, Quos bis verbis alloquitur:

Do vobis nova gaudia, Rex, qui creavit omnia, Sua magna potentia Surrexit. Deo gratias.

Cod. Parisien. (ol. Martialen.) 3237. add. saec. 13 in.

- 79 —

117.

1. Padore femineo

deleto mocrorc, Ticturato lilio

roseoque flore, Agni sponsa nascitur

praemisso labore, Quam sumpsit cxtrauco

Magdalena more.

2. In cavernis latitat

tamquam bcstialis, Herbis et radicibus

fames naturalis Sedatur, quae primitus

fuerat localis, Jam non comprebenditur

angelis sodalis.

3. Sordidati crimine

veniam petamus, Ad coelestem mcdicum

cito recurramus, Ut consortes faciat

Mariae, petamus, Dicat omnis populus:

Deo bcnedicamus.

Trop. ms. saec. 13. Cod. Stuttgartien. HB. I Asc. 95.

118.

Planctus )Iagdaleiiae

1 a. Flere libet 1

ac flere debco, Flere libet,

dum tempus babco, Flere libet,

dum flctu valeo

Fletum compesccrc;

2 a. Jure fleo

conscia scelcrum, Quibus pectus

imbui tcncrum, Quibus corpus

subjeci miscrum Vix genita;

3a. Ad tc, Jesu

benigne, venio, Ad medicum

aegra confugio, Nc condenmes dignam supplicio, Täter pie.

ad pedes Jesu.

b. Fletus istc

prodit ex intimis, Dolor ingens

dat iter lacrimis, Qui de causis procedit plurimis In corde miserae.

2 b. Non apparet

malorum cumulus, Omnis in nie

caligat oculos, Plus commisi, qoam credal populus Illicita.

31». Tu figmeotnm

expertoa hominis, Laxa just i

pottdns examinia El dimitte reatum criminis, Föns veniae.

80

4 a. Secus pedes

prostrata jacco, Mea mecum

peccata lugeo Et levare

vultum non audco Prae pudore.

5 a. Ad convivas

intravi flebilis, Dolens, gemens

et miserabilis, Audi quaestus

et preces humilis Poenitentis.

4 b. Vitae meae

revolvens seriem Non audeo

levare faciem, Mens infirma

non habet requiem Suo more.

5 b. Kon te movet,

quod inter epulas Fundo fletus

et voces quaerulas? Terge, quaeso,

sordes et maculas Pravae mentis.

6 a. Plus me torquet

amissa gratia, Quam torquerent multa supplicia, Eia,

Summa dementia Data me venia

Redde libertati.

7 a. Quibus pectus

vacet deliciis, Satis certis

monstrat indiciis Pallor in facie Confecta macie, Quae tantae gratiae Nonnunquaro exstitit.

8 a. Longo luctu

consumptis lacrimis Dolor magnus

saevit in intimis, Eoque miserae

plus urit spiritum, Quo foras libere

non habet exitum.

9 a. Pharisaeus arguit

Et profanam renuit, Quem peccatrix tangit;

6 b. Plus peecasse

quam pati timeo Et peccati

pondus abhorreo, Adeo,

Quod parum paveo Nee grave censeo Sine culpa pati.

7 b. Quod si tarnen,

digne poeniteo, Non est meum, sed tibi debeo, Confirma foedera. Conserva munera. Quae tua dextera Jam mihi praestitit.

8 b. Tu me vides

intus et deforis, Tibi patent

secreta pectoris, Da mihi requiem,

Jesu piissime, Et leni rabiem

dolentis animae.

9 b. Sed qui ream reprobat,

Cur non magis adprobat, Quod reatum plangit. f*

10a. Cur inumlatus

a lepra corporis Mihi morbum sanari pectoris Indignatur ?

IIa. Aequo libraniine Penset cum crimine

Poenitentis votum ;

12 a. Vulneris immodicum

Sentio dolorem, Aegra quaero medicum, Rea salvatorem.

13 a. Jesu, fave supplici

Voto poenitentis, Nee me sinas aftici Poenis in tormentis.

14 a. Pelle metum,

Tolle letum, Terge fletum

Placatus preeibus,

81 —

10 b. An non audit,

quod ei dicitur, Quod ab ea,

cui plus dimittitur, Plus amatur?

IIb. Non est in scelerc, Qui vult corrigere,

Quod commisit, tolum.

12 b. Sana morbum vulneris,

Medicina vitae, Et, pro quibus posceris, Crimina dimitte.

13 b. Non me tradas inferi

Poenis pro peccatis, Sed clementer aperi Sinum pietatis.

14 b. Fac me laetam

Et quietam, Pone metam

Tantis doloribus.

Cod. Londinen. (Liber Cistercii) Add. 15 722. saec. 12/i3.

Salve, virgo martyr Christi, Margareta, quac vicisti

Olybrium martyrio ; Salve, tuo patri, rosa, Quae fuisti odiosa,

Sed dileeta tilio.

119.

De saneta Margareta 2.

Dci, ob amorem cujus Spiel is regui mundi bujus

(unetisque ornatibus Saecli, sangoinem fadisti Nee non totam tribuisti

Te tortorum manibus.

Cod. Engelberten.

3. Ergo, martyr Margareta, Nobis confer regna laeta,

Hac yalle miseriae, Consolare lagentem Laudantem cleri mentem

Dono tuac gratiae El concede conregnare Nniiis tecum et amare Cliristum regem gloriae. 814. saec. 1 1.

Hrr res, Cantionee at Mutel I. u

— 82 -

De sancto Nicoiao. 120.

1. Sancto Dei Nicoiao

Laus detur et gloria, Istum namque dignum laude

Recolit ecclesia, Omnis mundus sit jucundus

Iu ejus praeconio.

2. Caecis visum, claudis gressura

Mancis manus reddidit, Atque natura patri raptum

Ei flenti reddidit, Aurum daudo relevavit

Pauperem, qui credidit.

Pauper iste trium pater Exsistebat virginum,

Egens pane lupanari Destinautur omnium,

Quem ditavit Nicolaus Propter regem omnium.

Ergo Deum supplicantes Laudemus humiliter

Et nunc sanctum Nicolaum Operantem taliter

Et ovantes ejus festum Agamus solemniter.

Cod. Parisin. (ol. Martialen.) 3719. saec. 12.

131.

1. Iste puerulus

Jacens cunabulis Jam Christi famulus

Fulgens miraculis, Quarta, sexta feria Servabat jejunia.

R° Sancti Nicolai

vacemus titulis, Cum summa laetitia Pangentes Alleluja.

2. Hinc expers criminis ' Placens in oculis

Dei et hominis

Fuit ad praesulis Provectus fastigia Divina dementia.

3. Oppresso populo

Famis articulis Ac in periculo

Nautis couquerulis Prae mortis angustia Donavit suffragia.

4. Beatus pontifex

Tribus clericulis Permansit opifex

Atque puellulis Pro patris inopia Paratis ad vitia. K° Sancti Nicolai

vacemus titulis, Cum summa laetitia Pangentes Alleluja.

5. Hie vitam reddidit

Strato vehiculis, Judaeus credidit

Mox perpendiculis Auri, quod in media Perfusum vidit via.

6. Ejus mausoleum

Diebus singulis Emittit oleum,

Quod morbi maculis Infectis remedia Praebet salutaria.

83 —

7. Orcnius ideo

Mentibus sedulis Supplicantes Deo, Ut nos oraculis lllius ad gaudia Perducat coelestia.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13.

wie immer mit dem Refrain; vorher geht: Joi te rossignol Chantez de sus i rain, Viar dinet namie De sus laure florie.

Dann: Contra in Latino: Saucti Nicolai etc.

Das Lied beginn!

122.

1. Hie Dei plenus gratia Temptat a pueritia Quarta sextaque feria

Se domare jejunio. R° Nicolai solemnio Laetetur cleri concio.

2. Hinc praesul Myrac nuntia Voce de coeli curia, Puero in caldaria

Profuit in auxilio.

3. Pulsa famis angustia Tritici abundantia Nautis ejus dementia

Subvcnit in naufragio.

4. Tres pro patris inopia Praeparatas ad vitia Virgines ab infamia

Retraxit auri pretio. R° Nicolai solemnio Laetetur cleri concio.

5. In Dei fide hagia Fultus defunetus in via Revixit virtute dia

Et praesulis suffragio.

6. Multa virtutum alia Facit üeus insignia lllius amicitia

Hujus mundi auxilio.

7. Oremus, ut ad gaudia Nos poli finis nescia Nicolai propitia

Perducat intercessio.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13. - -- 2, 4 Praefuit.

ir>:*.

1. lllc civis ratcrar, Dei plenus gratia, Mammae coepit parcere Quarta, Bexta feria, Scrvando jejunia Ab annis prioribas. i; • Laudibus

Nicolai dulcibus Vaceimis cum cantibus.

2. Indc Myrae pontifes Divino juvamine, Plebi fuil opifex Im famis gravamine Ac in maris turbine Nautis conquerentibus l; Laudibus

Nicolai dulcibus

VacemoB cum cantibus.

84

Hie tres auri munio Puellas a fornicis

Ketraxit opprobrio

Nee non atque clericis In domo carnificis Pie subvenit tribus.

4. Ex ejus tumba fluit Incessanter oleum, Quod omnino destruit Doloris aculeum Horum, qui piis eum Deprecantur mentilms.

5. Exoremus Dominum

Atque regem omnium, Qui non habet terminum, Ut ad poli civium Nos perducat gaudium Nicolai preeibus.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13.

124.

1. Hie fulgens virtutibus Ab annis prioribus,

Corde pio Jejunio

Incepit se donare.

2. Inde placens omnibus Vita, sensu, moribus

Myrae dio Consilio

Meruit antistare.

3. Hie esurientibus

Ac nautis clamantibus In obvio Naufragio

Subvenit sedans mare.

Ejus puellis tribus Fuit et juvenibus

Compassio

Praesidio

Carnificis in lare.

Hie aliis pluribus Decoratus actibus

Obnoxio

Praeconio

Dignus est emicaic.

Ejus tumba gentibus Praebet confidentibus

In hagio

Subsidio

Oleum salutare.

7. Christus ergo dulcibus Velit ejus preeibus Egregio Palatio

Nos coeli collocare. R° Nicolai laudibus Cum gaudio Eximio

Nos decet convacare.

Cod. Parisin. (ol. Sandionysian.) 15131. saec. 13.

SO —

125.

1. Cantu miro, summa laude Summo viro, vir, applaude,

Quem confortat, Cujus dextra largitatis Intus, extra desolatis

Opern portat.

2. Pietatis hie patronus Gravitatis fugat onus,

Hoc quod gravat, Praesens orbis consolator, Salus morbi et curator,

Quos vult lavat.

3. Sedat fluetus procellosos, Nautae luctus lacrimosos

Dum revisit, Patri defert mersum natum, Quando refert vas auratum,

Quod promisit.

4. Tres consortes liberavit, Quos oeculte trueidavit

Hospes reus. Reddit furans, quod furatur, Deum curans baptizatur

Hinc Judaeus.

5. Jure parens fit jueundus, Ter apparens auri pondus

Quem ditavit, Quo tres presto venumdari Ab infesto lupanari

Revocavit.

G. Ergo, Christc, fili Dei, Per quem iste causa spei

Ut sol micat, Hac in die plebs festiva Tibi pie mente viva Benedicat.

Cod. Parisin. (ol. Martialen.) 3719. saec. 12. A. — Cod. Cantabrigen. Vl\ I 17. saec. 13. B. — 1, 1—3 fehlen B. — 2, 5 morbum I!. - 8, "- re- visit B. - 3, 4 differt B. — Str. 4 und ■"> umgestellt B. — 4, C> Hie Judaeus AB. — 5, 1 Ille parens A.

136.

1. Nicolai praesulis

Festum celebremus, Concrepando modulis Laetitiae sonemus, Versibus almisonis, Vocibus altisonis Intcnti festinemus.

2. In tanto natalitio Patrum docel traditio, Ut consonet in gaudio Fidelium devotio, Est ergo superstitin, Vacare a tripudio.

3. Nunc igitur justorum Suavitas cantorum Per tympanum <'t chornm El oiniic mosicorum Genua instniinentoruni Psallat lifo deoram.

Cant. ms. Petri de M<(li<is Baoc L8. Cod. Laurentian. PI. 29. I.

- 86

137.

1. Fulget Nicolaus,

Gemma pontificum, Praesul egregius,

Decus angelicum, Ut sidus aureura

In coeli solio,

Solari radio Axem aethereum

Illustrans clarius.

2. Nicolai praesuli Novi dentur moduli, Qui post tot insignia Virtutum magnalia

Probatus in agone Non timuit Nee defuit

Martyrii coronae.

3. Nicolae, pontifex egregie,

Decus cleri, speculum ecclesiae

Patriae solatium, .

Tuorum refugium,

Fac rogamus,

Ut cernamus

Judicem propitium.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. — Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 628. saec. 13. B. — B, das hier ver- stümmelt ist, beginnt 2, 4 mit dem "Worte [magjnalia. Cfr. Milchsaek 168.

1. Intonent hodie Voces ecclesiae, Dies laetitiae

Refulsit in mundo, Ergo laetabundo Corde jubilemus Et ore jueundo.

2. Sanctus bic inclitus, Domino subditus,

In eunis positus Ubera vitabat, Corpus macerabat,

Et ter in sabbato Puer jejunabat.

138.

3.

Parenti misero

Submerso puero

Mari pestifero

Dedit, quod petivit, Preces exaudivit,

Submersum puerum Patris custodivit.

Tribus virginibus

Victu carentibus

Reddidit bonorem, Subtraxit errorem, Reddens virginibus Virgineum florem.

Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Univ. Monacen. 157. — 1, 6 und 7 werden nach den andern Strophen als Rundreim wiederholt, was nicht ursprünglich erscheint. In Str. 3 und 4 ist die sechste Zeile Gesanges halber erweitert: Submersum sum sum, Submersum sum sum, Submersum puerum.

1. Exsultet baec concio In saneti Nicolai

Praeconio ; Nicolaus est cleri

Protectio.

139.

2. Olei compressio

Multos curat a morbi

Supplicio ; Nicolaus est cleri

Protectio.

87 —

3. In maris pcriculo	4.	Auri trina datio
Proceleama nautis lit		Puellarum fuit
In jubilo ;		Relevatio.
Nicolaus est cleri		Nicolaus est cleri
Protectio.		Protectio.
Cant. ms. Petri de Medicis	saec. 13. 130.	Cod. Laurentian. PI. 29. 1.
1. Nicolaus pontifex	2.	In sua infantia
Nostrum est refugium,		Celebrat jejunium,
Clericis et laicis		Föns et caput dicitur
Sit semper remedium;		Confessorum omnium,
Clericorum est amator,		Hie in eunis abstinebat,
Laicorum consolator		Quod mamillas non sugebat
Omniumque confortator		Nisi semel et edebat
In omni angustia.		Quarta, sexta feria.
Nicolae.		Nicolae.

3. Suscitavit clericos Occisos invidia, Quos oeeidit carnifex Cum sua nequitia; Tres puellas maritavit, De peccatis observarit, Paupertatem relaxavit.

Nicolae.

Cant. ms. Petri de Medieis saec. 13. Cod. Laurentian. Nach 3, 7 fehlt eine Zeile; lies etwa: Auri data copia.

131.

PI. 29. 1. —

1. Gaudeat ecclesia, Praesulis solemnia Colens et praeconia;

Nicolae, propera, Nos fove, nos libera, Purga cordis scelera.

2. Vita saneti praesulis Claruit miraculis, Vinctus in eunabulis.

Nicolae, propera, Nos fove, nos libera, Purga cordis scelera.

Tenor in infantia Servavit jejunia, Non ineurrit vitia. Nicolae, propera, Nos fove, nos libera, Purga cordis acelera. Hie tribus virginibus Opibus carentibus Subvenit muneribus, Nicolae, propera, Nos fove, dos Libera, Turga cordis Bcelera.

r>. Ergo festuni colite,

Landes Deo (utile,

Deo benedicite, Nicolae, propera, Nos ama, nos libera, Purga OOrdia scelera. Cant. iii^. Petri de Medicis Baec. 13. Cod. Laurentian. VI. 29.

133.

3. Clericorum praesidium, Nostrum purgatorium, Tuum rege populura,

Daemones preme, Rector, vise saeculum, Vitia deme.

4. Tu solamen virginum, Pondus pelle criminum, Tuum rege populum,

Daemones preme, Rector, vise saeculum, Vitia deme. Ergo festum colamus, üeo benedicamus; Tuum rege populum, Daemones preme, Rector, vise saeculum, Vitia deme.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. De sanctu Stepliano.

1. Nicolae, praesulum Gemma, Sion speculum, Tuum rege populum,

Daemones preme, Rector, vise saeculum Vitia deme.

2. Clericorum concio Te rogat — — — — Tuum rege populum,

Daemones preme, Rector, vise saeculum, Vitia deme.

5

1. Ortus summi

peracto gaudio Levitarum

resultet concio In levitae

Christi solemnio. R Eia et eia, Eia cum gaudio Proferat haec concio. 2 Hie divino

repletus flamine Primus lavit

in agni sanguine Stolam suam

pro Christi nomine.

Cant. ms. Petri de Medicis

1. Dulces laudes tympano Cum melodis organo Referentes Domino Gratulemur Stephano.

R3 A et E, 0 et I, Mira virtus Stephani.

133.

3. Qui dum j actus

lapidum patitur Patiensque

victor efficitur, Stola duplex

ei conceditur. R° Eia et eia, Eia cum gaudio Proferat haec concio.

4. Ergo tanto

regi, qui talia Suis novit

largiri praemia, Benedicat

plebs omnis, eia.

ec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29.

134.

2

Quem cum vellet vincere Plebs devota Sathanae, Ejus sapientiae Nequivit resistere. R° A et E, 0 et I, Mira virtus Stephani.

— 89

3. Qui virtute maxima, IM onus Dci gratia, Signa et prodigia Faciebat plnrima.

4. A Judaeis Stephanus Lapidatur optimus, Qui pro se torquentibus Flexis orat genibus. 5. Ergo laudes Domino Dicamus cum Stepbano, Et nos omnes gratias Dicamus innumeras.

Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Univ. Monacen. 157. — 2, 2 Lex devota; v^l. Nr. 136, 3, 2.

135.

Martyr fuit Stepbanus Primus, postquam Dominus Natus est de virgine, Quem laudamus hodie.

Mira virtus Stepbani. In terram flexis genibus Judaeis lapidantibus Orat bis interritus Pro persecutoribus.

Mira virtus Stephani.

Cod. Engelbergen. 314. saec.

3. Quem cum vellet vincere Plebs devota Satanae, Ejus sapientiae

Nequit et resistere. Mira virtus Stepbani.

4. Ergo nostra concio In cbordis et organo Psallat cum tripudio: Benedicamus Domino.

Mira virtus Stepbani.

11.

136.

De sancto Theodolo.

Deo psallat gloriae

Plebs Vallesiensis, Seduni, Valeriae

Clerus et burgensis, Pcrquam fulgct bodie

Meritis immensis In aeterna requie

Praesul Sedunensis. Tbebaeorum legio

Martyrio strata, Diutumo spatio

Jacens inbumata Tbeodoli studio

Sepolcbris est data, Nunc cum Dci filio

Regnat trabeata.

3. Olim in Vallesio

Fuerunt perusti Botri, sed petitio

Praesulis venusti Facit, quod ex fluvio

Sapor exit musti, Nam valet oratio

Multum viri justi.

4 Tc prccamur, Domine,

boni

Tbeodoli nomine

patroni

Spiritus et animae

Coelestes et throni ... in coeli luminc Facias reponi.

Sequent, ms. Bedunenae Baec. II. Cod. Valerian. b. n. add, satc. LS. Nach str. 1 folgl eine Strophe, die so völlig abgerieben ist. dati dqi fan wenige Worte mehr zu entziffern Bind. Sie begann: Hie M'' Theodoltu, cui earta missa: im weiteren ist nur aoefa der Name Karolua leserlich, woraus wenigstens der Inli.ilt der Strophe zu eruieren Ist.

— 90 —

De s. Thoma Cantnariensi. 137.

1. Novus miles sequitur

Viani novi regis, Bonus pastor patitur

Pro salute gregis, Thomas agni sanguine Lavat stolae geminae

Purpuram rubentem ; Kes est satis evidens, Quod illustrat occidens

Totum orientem. 3

2. Opus erat medico Mundo morienti Et gregi Dominico

Pastore prudenti; Sanguis Thoraae raedici Mundi paralytici

Vulnera sanavit, Clamat grex dominicus, Quod Anglorum medicus Mundum renovavit. Thoma, nati parvuli Miles triumphalis, Sis cleri, sis populi Pastor spiritalis, Audi Legecestriam, Clerum et militiam

Ejus ita rege, Ut regnet in patria Peracta militia Cum aeterno rege.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. — Cant. ms. Toletanum saec. 13. Cod. Matriten. Tolet. 930 (33-23) B. - B hat nur die erste Strophe. — 1, 3 pastor fehlt A.

138.

Christi miles

Christo commilitat, Christum sequens

Christo cohahitat. Christus crucis

est suae bajulus, Crucifixi

crucem fert famulus.

Cant. ms. Petri de Medicis saec.

3. Passum Thomas

compassus sequitur, Passu firmo Corona capitur.

4. Ergo fortis

attollat debiles, Solvat vinctos, soletur flebiles.

13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

III.

MORALES.

130. De Miseria Hominis.

Homo, considera, Qualis, quam misera

Sors vitae sit raortalis; Vita mortifera, Poenae puerpera.

Mors vera, mors vitalis ; Fomentum est doloris, Stadium vitae laboris,

Premit per onera,

Sordet per scelera Squaloris et foetoris, Fermentum est dulcoris, Soinniurn, umbra vaporis;

Fallit per prospera,

Trahit ad aspera

Moeroris et stridoris, Figmentum est erroris, Gaudium brevis bonoris,

Mordet ut vipera,

Flebilis vespera Algoris et ardoris.

3. Vi de, ne differas,

2. Culpa conciperis, Gemitu nasceris

Victurus in sudore, Mori compelleris, Certus, quod moreris,

Incertae mors est horae. Momentum est staterae, Dubius, quantum manere

Potes in prosperis,

Qui cito praeteris,

Qui foenum es in Höre, Lamentum est ridere, Gaudio fletum augere,

Nudus ingrederis,

Nudus egrederis,

Egressus cum pavore. Portentum, lue gaudere, Gaudio coeli carere;

Cur non corrigeris,

Immemor carceris, Plectendus a tortoreV

Vide, ne deseras Oblitus creatorem,

Culpam dum iteras,

Tuum exasperas

Ingratus redemptorem. Cur offendis datoremV Reprimas pravum pudorem,

Turpia corrigas,

Oculis erigas

Ad pium indultorem, Cur defendis errorem, Deprimas mentis tumorem,

llumilem -eligas

Vitam, te dirigas I'cr viam aretiorem, Dum attendis ultorem, Redimas te per timoxi m j

Dominum diligas,

Totum te COlligM Amantis in amorem.

— 94 —

Cod. Londinen. Egerton 274. saec. 13. A. — Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurent. PI. 29. 1. B. — Cod. Parisin. (ol. S. Albini Ande- gaven.) 8433. saec. 13. C. — 2, 10 cito peteris A. — 3, 12 Cur defendis da- torem A. — 3, 15 Vitam quam dirigas C. — B hat nur die erste Str.; die Aufschrift giebt A. — Verfasser des Stückes ist Philippus de Grevia. Ein Faksimile aus C findet sich bei Leon Gautier, Histoire de la Poesi litur- gique I, 185.

140.

Q,nod mundus sit transitorius.

Die, qui gaudes prosperis Et veste purpurea,

Homo, raassa cineris Et in agro lutea, Taraquam palea Sunt et momentanea

Haec, quibus inniteris, Et in fine fellea,

Caudam habent-viperis, Cum sint tibi mellea.

Qui natus coneiperis

In vulva feminea, Attende, quid fueris,

Es vel eris postea;

Sperne terrea,

Nam cum mortis lancea Percussus egrederis

Hac de domo carnea, Signum monstrat funeris,

Quod nil eras antea.

Si sub humo carperis Ut vestis a tinea,

Et spiritus duceris Ad loca tartarea Loca flammea, Vasa tunc argentea,

Quae nunc amas, oderis; Benefac propterea,

Et eris, si feceris, Ereptus a framea.

•1.

Adae germen veteris

Et proles viperea, Quid frustra deeiperis

Tendens ad erronea,

Momentanea V

Ad regna siderea, Dives, non admitteris,

Quae de juris linea Constant esse pauperis

Cum perenni laurea.

Coelum non ingrederis

Cum regali trabea, Cum equorum faleris,

Cum domo marmorea

Vel eburnea;

Ab ignita romphea Veniens repelleris,

Orci trusus spelea, Dum Christum non sequeris

In coroua spinea.

Haec si cogitaveris,

Quid in arca ferrea, Qui moriens deleris,

Ut pereas per ea,

Claudis aerea?

Qui cras subitanea Forte morte moreris,

Da sponte spontanea, Ut tibi cum superis

Stola detur aurea.

Cod. Ebroicen. (ol. Liren.) 2. saec. 13. mit Mel. — 2, 8 Ac de domo. 3, 10 Erectus. — 4, 9 Constat. — 6, 3 Que moriens.

— 95 —

141.

De eodeni argumenta verba Pauli apostoli.

Breves dies hominis,

Mundi vita, Humanae propaginis

Quac sit vita, Cogita. Nitimur in vetitum,

Mundi vita. Caro contra spiritum 5 Quae sit vita, Cogita. Teile morani, propera,

Mundi vita, Mora non est libera; Quae sit vita, Cogita. Mundo nil immundius,

Mundi vita, Quae facis, fac eitius; Quae sit vita, Cogita.

5. Corpus, quod corrumpitur,

Mundi vita, Animam persequitur ; Quae sit vita, Cogita.

6. Et bonum propositum,

Mundi vita, Revocat in irritum ; Quae sit vita, Cogita.

7. Alios quod doceo,

Mundi vita, Ipse docens iraplco; Quae sit vita, Cogita.

8. Christum ne exasperem.

Mundi vita, Pauper sequor pauperem ; Quae sit vita, Cogita.

9. Corpus meum corrigo, Mundi vita, Et in servum redigo; Quac sit vita, Cogita.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. — Gehört zur XIII. Abteilung der lls. und mithin vielleicht zu den litterarischen Erzeugnissen Philipps de Greve.

Quod hacc vila spernenda. 14».

Cum sit omnis caro focnuin Et post foenuin tiat coenum,

Homo, quid extolleris? Ccrnc, (juid es et quid eris, Modo Hos es, sed verteris

In favillam cineris. Terrarn tcris, terram geri Et in terram reverteris,

Qui de terra sumeris.

2. Per aetatum incrementa, liiinio im;i j^i ^ detrimenta

Ad non esse trahei 1 . Sicul iiiiilu.i, cum declinat, Vita fugil «'i festinal

Clau'lii meta fam Terram teris, terram geri . El in terram reverteris,

Qui de terra BUmeriS.

— 96

3. Homo clictus es ab humo, Cito transis, quia fumo

Similis effectus es; Homo nascens cum moeore, Vitam ducens in labore

Et cum metu moreris. Terram teris, terram geris Et in terram reverteris,

Qui de terra sumeris.

4. 0 sors gravis, o sors dum, 0 lex dira, quam natura

Promulgavit miseris; Homo, nascens cum moerore, Vitam ducis cum labore

Et cum metu moreris. Terram teris, terram geris Et in terram reverteris,

Qui de terra sumeris.

5. Ergo cum scis qualitatem Tuae sortis, voluptatem

Carnis quare sequeris? Memento, te moriturum Et post mortem id messurum,

Quod hie seminaveris. Terram teris, terram geris Et in terram reverteris,

Qui de terra sumeris.

Cod. Londinen. Egerton 274. saec. 13. A. — Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. B. — Miss. Aquilegiense imp. Venetiis 1508. C. — A hat nur Str. 1, 2 und 3, B nur Str. 1. Str. 1 u. 2 unigestellt C. — 2,6 Clausi A; metam C. — 4, 2 O lex dira fehlt C. — Verfasser Philippus de Grevia.

143.

1. 0 mira Christi pietas,

0 quanta miseratio, 0 Christi longanimitas,

0 longa exspeetatio;

0 cordis induratio, Quid differs, cur non cogitas, Homo, quae vitae brevitas,

Et mortis festinatio ? R° Cernat meditatio,

Quid primum fuerimus, Nil prodest elatio,

Terra tandem erimus.

2. 0 vanitatum vanitas, Curarum occupatio, 0 cur ambitur dignitas, Cur opum cumulatioV Quid prodest delectatio, Aut quid valet cupiditas? Est in sepulchro foeditas Et extra dealbatio. R° Cernat meditatio,

Quid primum fuerimus, Nil prodest elatio, Terra tandem erimus.

3. 0 quae mortis anxietas,

0 quanta trepidatio, Cum jam cogit necessitas,

Ut hat reparatio !

Quid prodest delectatio, Quid pristina jueunditas, Cur veniam non flagitas?

0 sera recordatio!

Cod. Cantabrigen. Ee VI 29. saec. 15.

- 97 —

			144.
1.	0 mens, cogita, Quod praeterit Mundi ligura, Fugit subita, Sic interit Quasi pictura.		5.	Quanta vanitas, Sublimitas Casura, Umbra fragil is Nee stabilis Nequc secura.
2.	Floret ut Cucurbita, Cum ingerit Sc nox obscura, Brcvis orbita Cum steterit, Citro lapsura.		(3.	Quanta vilitas Est dignitas Mundana, Spuma gracilis, Flos sterilis Spes vana.
3.	Dulccscit, Scd inserit Amara plura; Quis nescit, Quod laeserit Falla-x mixtum?		7.	0 qualis, Quam misera Mors et quam dura, Poenalis Et aspera Nee moritura.
4.	Tabescit Et deperit Tamquam litura, Vanescit, Cum fugcrit Non rcditura.		8.	Jam recogita De temporis Jactura, Sis sollicita De corporis Fractura.
	9. C	ulpam caveas
		Et	veniam	procura,
	1	'remens paveas
		De	judicis	censura.
	Cant. ms. J *< • t ri de Medicis saec. 13.	Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A.	—
Cod. Londinen. Egerton 274.	Sllcc	. 13. B.	— Durch B. ist die Autorscl	Iiaft
Philipps de Qreve aufser Zweifel.
			145.
1.	0 labilis Sortis humanac Status, Egreditur, Ut flos conteritur Et labitur Homo labori natus. Flens oritur, Vivendo moritur, In prosperia luxu dissolvitnr, Cum llatibus Fortunae quatitur, Lux Bubito menlis exstinguitur,		2.	Quid igitur Aura te popularis, Quid dignitas, Quid generositas Extulcril, Ut gravius labaris? In laqueos, Quos tendis, laberis Dum crapnlis Bcortisqne traberia Et luxilnis opum, quas coogeris Illicite, miser, immoreris,
	l) re vch , i '.mtinni'M «t Unteti.	II.		7

- 98 -

Dum effugis

fecundam paupertatem, Prae ceteris Ditari niteris, Sed laberis

In suramam cgestatem, Cum opibus

mavis diffluerc, Quam modicis

honeste vivere, Quod quaestibus

foedis efficere, Dum satagis

amans distrahere Vel autumans

tibi sufficere.

His moriens

Christo sed vivis mundo, Non proficis, Sed deficis, Qui proximi

casu strides secundo, Reatibus

indignum afficis Et salibus

amaris inficis, Cui detrahis,

quem fictis allicis Blanditiis

vultuque simplicis, Huic balneum

moeroris conticis.

5. Dum diffluis

Hac labe labiorum, Dum solito Sordescis, subito Adveniet

Ille sanctus sanctorum, Qui duplices

linguas disjiciet, A paleis

grana dejiciet Et steriles

plantas effodiet, Ha, miserum

te nunc excipiet Et debitis

poenis te puniet. R° Ha, moriens vita, Luxu sopita, Nos inftcis

fellitis condita.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

146.

Homo, qui semper moreris, Qui diffluis quotidie,

Qui scis, quod heri fueris Malus et pejor hodie,

Cur oculos non aperis,

Quid vitae viam deseris

Et ebrius efliceris Inanis fumo gloriae?

Die, homo, res instabilis, Die, universa vanitas,

Tu, cum non sis mutabilis, Sed ipsa mutabilitas,

Quid te pulvis sie stabilis,

Ac si res esses stabilis?

Quid te dileetat fragilis Carnis et vitae vilitas?

— 99

Non vides, quod praetereat Mundus ei mundi gloria,

Quod t'oenum camis marceal Hac die peremptoria ?

Sit nobilis vel sordeat Homo, dives vel egeat, Oportet, quod hinc transcat, Nam res est transitoria.

Cant. ms. Petri de Mcdicis saee.

13.

117.

1. Non sint vobis cura Tcmporis futura,

Quando senex moritur Infans rursus oritur,

Talis est natura. Heu, quid diligitur

Haec res transitura, Cujus cito carpitur

Status et statura?

2. Omnis ereatura Congregando plura,

Timeo, quod perditur, Vae regno, quod regitur

Per infantis jura. Simonia colitur

Jara sine mensura, Si est, sicut dicitur,

Nulla gens secura. Cod. S. Ploriani XI 71. ss

14.

118.

2.

Te brevis delectatio,

Homo, mercator pessime, Aeterno privat gauilio

Atquc punit justissiinc, Qui turpi nierciuionio Rufae lentis edulio Te fraudas patrimonio,

Vita curnis mors animac. Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

Omnis praelatura

Est agri eultura, Date, vobis dabitur, Dum corpus corrumpitur,

Sic docet scriptum. Conforta nos igitur,

Mater Dei pura, Contra nos arguitur

Quaestione dura.

Praecellens o figura,

Tolle noscitura, Quia per te solvitur Omne, quod delinquitur,

0 virgo mater, cura; Finis vitac cernitur,

Da gaudia futura, Vitam, (piac non tollitur,

In qua bona plura. 4, 9 bona Iura.

1. Homo, cur degeneras,

Cur Christum persequeris, Per quem prius fueras

Redemptus ab inferis? Miser, non consideras,

Quod cinis es et cris? Praevideas, Ne pereas

Sub inferni latebris, Ama Deum, Qui te mim

l'jccii de tenebris.

Cant. ms. Petri de Medicia laec 18. Ob 'las Lied mit diesen /.wci Strophen /. haben, ist zweifelhaft.

Quid proderit, si feecrit

Te fortuna divitem, Cum fragilem et labilem

Vitae vides limitem ? Considera, quid prospera

Prodcrunt divitibus, Cum gaudia Coelestia

Amiserunl pro opibus, Nee erogant, Seil deroganl

Ntnlis et pauperibu

Cod. Laurentian. PL 29. I u Ende, oder "ii wir i mm n Toi io

— 100 —

149.

Vanitas vanitatum

Et omnia vanitas,

Sed nostra sie malignitas Cor habet induratum, Ut verbum seminatum

Suffocet mox cupiditas Operum et dignitatum, Licet sit nobis ratum.

Quam sit acerba proprio

Judicio

Conditio Magnatum, Qui majori discrimine Quam crimine

Et jugibus

Merentur cruciatibus Aeternum cruciatum.

2. Cur eaeca cor avarum

Distrahit ambitioV

Nescis, quod aquisitio Tibi divitiarum Finis miseriarum

Non crit sed mutatioV Quodsi habere parum Est tibi tarn amarum,

Vide, quid habent nimiae

Divitiae

Quotidie Rixarum Propter tormenta propriae Familiae

Et sauciae

Flagellum conscientiac, Quae est summa poenarum.

3. 0 nondum intellecta

Nobis Dei munera,

Cur, cum avertant prospera Multos a via reeta, Paupertas, praeelecta

Christo, nobis est aspera? Sed vanis mens illecta, Disce tarnen et speeta,

Paupertatis quam dulcia

Sint otia

Pecunia Neglecta, Cum pauper expeditius Et promptius

Ad bravium

Sarcina temporalium Herum currat abjeeta.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PL 29. 1.

150.

Scribere proposui

de contemptu mundano, Jam est hora surgere

de mortis somno vano, Zizaniam spernere

sumpto virtutis glano. Surge, surge, vigila,

semper esto paratus

2.

Vita brevis breviter

in brevi finietur, Mors venit velociter

et neminem veretur, Cunctaque mors perimit

et nulli miseretur. Surge, surge, vigila,

semper esto paratus.

- 101 —

Ubi sunt, qui ante nos

in hoc mundo vixere, Venies ad tumulos,

si vis eos quaerere, Cinerea et vermes sunt,

carnes computruere. Surge, surge, vigila,

semper esto paratus.

Tela sie aranea

est mundi praesens vita, Labitur et frangitur.

non est in tuto sita, Labilis et fragilis

nunc est inexauita. Surge, surge, vigila,

semper esto paratus.

Hoc in mundo nascitur

vir omnis cum moerore, Atquc vita ducitur

humana cum labore, Post extremum clauditur

cum funeris dolore. Surge, surge, vigila,

semper esto paratus.

Si conversus fueris

nunc quasi puer natus Et a tuis vitiis

animo purgatus, Tunc fruique poteris

reguo Dei beatus. Surge, surge, vigila,

semper esto paratus.

7. Quam felices fuere,

qui cum Christo regnabunt, Facie ad faciem

cum ipsum adspeetabunt, Sanctus, sanetus, Sabaoth,

Hosanna conclamabunt. Surge, surge, vigila,

semper esto paratus.

Trop. ms. Dublinen.se saec. 13. Cod. Cantabrigen. Add. 710.

151.

1. Scribere proposui

de contemptu mundano, Ut degentes saeculi

Non muleentur inano, .Tarn est hora surgere

A somno mortis pravo. Ad mortem festinamus, Peccare desistamus.

2. Vita brevis breviter

in brevi Imidin-. Mors vcnii velociter,

quae neminem veretur, Omnia mora perimit

et nulli miseretur. Ad mortem festinamus,

Peccare desistamus,

3. Nisi conversus fueris Et sicut puer factus

Et vitam mutaveris In meliorcs actus,

Int rare non poteris Regnum Dei beatus.

Ad mortem festinamus,

Peccare desistamus.

l. Tuba cum Bonuerit,

dies eril e\lrem,i,

Et judex advenerit, Vocabil sempiterns

Eülectos in patria, praeacitoa ad infema.

All mortem festinamus,

Peccare desistamud.

■

102

Quam feliccs fucrint,

qui cum Christo regnabunt ! Facie ad facie

sie eum speetabunt, Sanctus, sanetus Dominus

Sabaoth, conclamabunt. Ad mortem festinamus, Peccare desistamus. Et quam tristes fuerint,

qui aeterne peribunt! Poenae non deficient,

non propter has obibunt, Heu, heu, heu, miserrimi,

nunquam inde exibunt. Ad mortem festinamus, Peccare desistamus. 9

. Cuncti reges saeculi

et in mundo magnates

Advertant et clerici omnesque potestates,

Fiant velut parvuli, dimittant vanitates.

Ad mortem festinamus,

Peccare desistamus.

. Heu, fratres carissimi, si digne contemplemus Passionem Domini

amare et si flemus, Ut pupillam oculi

servabit, ne peccemus. Ad mortem festinamus, Peccare desistamus. Alma virgo virginum, in coelis coronata, Apud tuum filium

sis nobis advocata Et post hoc exsilium oecurrens advocata. Ad mortem festinamus, Peccare desistamus.

Cod. Montis Serrati s. n. saec. 15. Mit Melodie.

153.

Fortuna quam sit liiutabilis.

0 varium

Fortunae lubricum, Dans dubium

Tribunal judicurn, Non modicum

Paras huic praemium, Quem tollere

Tua vult gratia Et petere

Rotae similia, Dans dubia

Tarnen praepostere De stercore

Pauperem erigens, De rhetore

consulem eligens.

2. Aedificat

Fortuna, diruit, Nunc abdicat,

Quos prius coluit, Quos noluit,

Iterum vendicat, Haec opera

Sibi contraria, Dans munera

Nimis labilia; Mobilia

Sunt sortis foedera, Quae debiles

Ditans nobilitat Et nobiles

Premens debilitat.

— 103 —

;>. Quid Dario 4. Subsidio

Regnasse protüit, Fortunae labilis

Pompeio Cum proelio

Quid Roma tribuit? Troja tunc nobilis,

Succubuit Nunc flebilis,

Uterque proelio; Ruit incendio;

Eligerem Quis sanguinis

Media tutius Trojani gratiam,

Nee peterem Quis nominis

Celsa sublimius, Graeci faeundiam,

Ne gravius Quis gloriam

A somno ruerem ; Fregit Carthaginis ?

Fit gravior Sors lubrica,

Lapsus a superis Quae dedit, abstulit,

Et durior Haec unica,

Ab ipsis asperis. Quae fovit, perculit.

5. Nil gratius

Fortunae gratia, Nil dulcius

Inter baec dulcia, Si gloria,

Si staret longius ; Sed labitur

Ut olus mareidum Et sequitur

Agrum nunc Horidum, Quem aridum

Cras cernes; igitur Improprium

Non edo canticum In varium

Fortunae lubricum.

Cod. Oxonicii. Kawlinson. (* .MD. saec. 18. A. — Cant. ms. IVtri de

Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. B. — Carm. Bur. 45. ('. — K hat nur eine Strophe. — 1, 4 Judicium gegen den Reim ('. 1, LORotae siinili.i A. — 1, 12 Tarnen praepostere A. 2, 18 sq. und 15 sq. um- gestellt C. — Str. :! hinter I ('. — •">, <i Uterque gladio ( '. .'!. T Eligere U. — •'!, ii Quam petere C. — 8, 10 Rotae sublimia ('. - 3, 11 Et gravi ua C. — 8, 12 ruere C. — 3, 18 Bqq. lauten in C mit schlechtem, beziehungsweise mangelndem Reim und fehlende Cäsur:

< »rnnis qui Be exaltal hodie,

Cras humiliabitur misere. 4, '•) Cur proelio C. — 4, 4 Troja jam nobilis < '. I, 6 Jacel incendio C. — ■1, 8 Romani gratiam C. Btr. 5 fehlt C. — A giebl die Aufschrift: l>< inultitiidini' fortunae.

— 104 -

153.

Quod in rebus prosperis non sit gloriandum.

1. Luxuriant animi

Rebus saepe prosperis, Vile jacent infimi

Casibus in asperis, Ingrati pro gratia Grati sub inopia,

Inopes sunt humiles,

Propter opes labiles Inflantur superbia.

Cant. ms. Petri de Medicis saec.

l::.

Exhaustis concipiunt Viles virus viribus,

Quod voraendo pariunt Secundis successibus,

Expost facto clarius

Patet hoc et planius, Exbausta pecunia Monstrat impotentia,

Quod voluere prius.

Cod. Laurentian. PI. 29. 1.

Exhortatio ad Poenitentiam.

154.

Ad cor tuum convertere,

Conditionis miserae

Homo, cur spernis vivere? Cur dedicas te vitiis, Cur indulges malitüs,

Cur excessus non corrigis

Nee gressus tuos dirigis In semitis justitiae, Sed contra te quotidie

Iram Dei exasperas? In te sueeidi metue Ficus radices fatue,

Cum fruetus nullos afferas.

0 conditio misera, Considera, quam aspera Sit haec vita, mors altera

Quae sie immutat statum !

Cur non purgas reatum Sine mora, Cum sit hora

Tibi mortis incognita, Et in vita Caritas, Quae non proficit, Prorsus aret et deficit Nee efficit

Beat um.

3. Si vocatus ad nuptias, Advenias

Sine veste nuptiali,

A curia regali Expelleris,

Et obviam si veneris Sponso lampade vacua, Es quasi virgo fatua. Ergo vide, ne dormias, Sed vigilans aperias

Domino, cum pulsaverit;

Beatus, quem invenerit

Vigilantem, cum venerit.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. Carmina Burana p. 6. B. — 1, 12 Radices ficus B. — 2, 8 Mortis tibi B. 2, 9 Et invita B. — 3, 9 Ergo gaude ne A. — 3, 13 dum venerit B.

- 105

155.

Excutere de pulvere, Dum opus est remedio,

Qui turpiter ei temere Jacea in sterquilinio ;

Surge, currc pro bravio, Dum potes apprehendere,

Viam quaerens in invio Malorum reminiscere. Ad patriam revertere,

Cum poenitente filio.

2. Homo vilis materiae,

Surge de mortis tumulo, Dum spes est adhuc veniae,

Te subtrahe periculo ;

Metire cordis oculo Tuae statum miseriae,

Qui totus est in pendulo Et langueat quotidie, Fides jacens extrarie,

Quia caret cubiculo.

3. Ne vasa contumeliae

Reprobentur a figulo, Dum sub obscura specie

Videmus ut in speculo,

In hoc vitae curriculo Mundemur multifarie,

Sed in cordis latibulo De sinibus scientiae Procedat fumus liostiac,

Ne fiat coram populo.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. — 3, 7

totus es. — 3, 8 De sinuus (sie).

156.

Laus sit ipsi soli, Qui dat lumen soli, Centrum regit poli, Praeest terrae moli, Machinator doli, Irritarc noli

Regem superum. Si non vis errarc, llunc discas amare, Dico tibi, quarc, Quia te damnare Potest et salvare, Disce, tili carc,

Dogma vetcrum.

3. Semel, bis, ter, quater Die, o Deus pater, Virgo, Dei mal er, Delictis sum ater, Faex, lutum ut later, Raca meus frater

A me pertulit.

4. Quidquid est obscoenum. Tu es arens foenum, Tendaa ad amoenum, Cor habens serenum, Lande Dei plenum, lsiud da venenum

Foro pauperum, Peccatoram spina Me pnngil bis quina, Praecepta divina Scnsi atque bina,

— 106 —

In raundi sentina Haec a mea ruina

Sensura propulit Delictorum ignis

Solem oculit.

Cod. S. Ploriani. XI 35. saec. 13.

157.

1. Nitimur in vetitum

Et negata cupimus, Garne contra spiritum

Luctante succumbimus, Redimus ad vomitum

Et retro respicimus, Quod erat abolitum,

Libro mortis scribimus, In pejorem exitum

Error est novissimus.

2. Qui plangit nee deserit

Majori se subjicit, Ut qui, quod promiserit,

In solvendo deficit, Ut qui plantas inserit,

Transferens nil proficit, Sic, qui mente conterit

Et promissum abjicit, Ut mater, quae peperit,

Et partum interficit.

3. Sera parsimonia

Est in fundo loculi, Sera poenitentia,

Cum clauduntur oculi, Talis est ut vitia

Fatentis latruneuli, Cum instant stipendia

Timore patibuli, Quaerit male conscia

Mens fugam latibuli.

4. Virgines introitum

Sero quaerunt fatuae, Clauduntur post perditum

Equum sero januae, Festines ad exitum,

Praeveniri metue, In inferno positum

Tamquam oves pascuae Tritum et commolitum

Mors pascet assidue.

5. Quid ergo, miserrime,

Quid dices, quid facies, Censetur, cum ultime

Venerit illa dies, Cum paschalis victimae

Vulnera conspicies-, Tunc inanes lacrimae,

Tunc nihil proficies, Passiones animae

Foetor, ignis, glacies.

Cod. Londinen. Egerton 274. saec. 13. A. — Cant. ms. Petri de Me- dicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. B. — B hat nur die erste Strophe. — 2, 3 fehlt eine Silbe, quod ergänzt. — 4, 7 In inferno depositum A; lies wie oben, oder Inferno depositum, oder te positum? — A überschreibt das Lied De Beprehensione hominis. — Verfasser Philippus de Grevia.

107 —

158.

1 . Quo vadis, quo progrederis, Usque quo progressura? Quo fugis, cur me deseris. Quo usque deserturaV Mens levis, mens dura, Tecum delibera, Considera, Quam facundum, Quam jucundum, Quanto dispendio De gaudio Subduxisti, Quod coepisti

Non exsecutura, Stultum Christi Delusisti

Justum proditura.

Cant. ms. Petri de Medicis saec

nie fehlt.

2. Sed tu quis es qui mussita?, Qui contra me gannire, Qui contra me non haesitas Injuste superbire? Vas fumi, vas irae, Tecum delibera, Considera, Quam tumentem, Quam foetentem Raptum de lubrico Non modico Te coegi Summo regi

Prorsus obedire, Slulte feci, Quod adjeci

Stulto subvenire.

13. Cod. Laurentiaii. PI. 29. 1. — 2, 3

159.

Ut a peccatis nostris

Leniter ex merito 3.

Ferendum, quod patimur, Mcremur ex debito

Poenas, quibus subdimur,

Quia, dum deserimur Deserentes Dominum

Nee ad cor convertimur Mole pressi criminum, Poenae poenam addimus, Longa reste trahimus

Peccatum implicituni

A peccato genitum. Omne in praeeipiti 4.

Cursu stetit Vitium Omne genus vetiti

Prodiit in medium.

Subiit exsilium Actus omnis licitus,

Et suuni officium Exercet inhibitus; Ob hoc ira Domini Comminatur homini,

Poenas dolens reserat,

Ut peccantem conterat.

convertamur.

Poenis nostris totiens Divina compatitur

Clementia, quotiens Ferox esse cogitur; Dolet et irascitur,

Quia poenam irrogat, Et, qui .juste patitur,

D'ascenti derogat,

Vice versa supplicat,

Qui damnandum judicat, Ad poenas improperat, Judicem exasperat.

Pocna dolenda venit, Quac venit immerita,

Quam nec culp;i praeveuit, Ncc pracceduut merita, Wrum nos, qui vetita

Non verentea Bequimor, Poena non indebita

Jure <|ui percellimar,

Per li;is poenas annaas

Vitemos perpetnas; Gaadeamns oorripi EiXspectantea reoipi

— 108 —

A patre, qui corrigit Filium, quem diligit,

Castigato genito

Leviter ex merito.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. LA. — Cod. Oxonien. Rawlinson C 510 saec. 13. B. — Cod. Guelfenbyteran. Helm- stadien. 628. saec. 13. C (daraus Milchsack 167). — BC haben beide nur drei Strophen; fassen wir die acht ersten Zeilen als Stollen, die vier letzten als Abgesang, so hat die letzte Strophe, wie so oft, doppelten Abgesang. — B giebt die Aufschrift.

Lamentatio animae peccata deflentis. 160.

R° Canticura laetitiae

Vertens in lamenta Cano poenitentiae Lugens monimenta.

1. Temporum memoria Me replet angustia, Dum cerno. quod nescia

Defluxit juventa, Fluxit ejus gloria Nulla spe retenta.

2. En tempus exiguum, Datum ad proficuum, Elapsum est vacuum,

Elapsa momenta, Restatque perpetuum Tempus ad tormenta.

3. Deserta prudentia Virtuteque socia Erravi per devia

Spernens documenta. Lapsus sum ad vitia, Mortis alimenta.

4. Facienda respui, Feci, quae non debui, Caducis exposui

Accepta talenta; Unde miser merui Cocyti fluenta.

5. Foeda gessi sensibus, Abusus sum viribus, Corpus dedi turpibus

Viveus ut jumenta,

Vinctus sum reatibus

Metens detrimenta.

6. Factorem deserui, Factum mundum colui, Satanae me praebui

Sequens temptamenta, In malis computrui Ut res caenulenta.

7. Heu, miser, quid faciam, Quando talis veniam

Ad Christi praesentiam Inter monumenta,

Qui reddet justitiam Secundum inventa.

8. Dolens ergo doleo, Tanta mala defleo Aeternaque timeo

Plus cruciamenta, Quae malorum video Fore complementa.

109

9, 0 Dcus piissime, Pater clementissime, Inter luclus audi mc,

Inter vexamenta, Captivomqne redime

De manu cruenta.

Cod. Carnoten. 341. saec. 14.

10. Dclc, pater, scelera, Pensa, pater, pondera, Vidc, pater, vulnera,

Fer medicamenta, Monstra, pater, foedera

Ad tua ßgraenta.

161.

Cum animadverterem, Venerando Vcnerem Mc lavare latcrem, Scnsi, quod sueumberem, Nisi eulpam veterem Cum animadverterem. Cum animadvertero, Quae, quanta, quot egero, Kecte flere potero, Nisi declinavero, Nisi me de cetero Cum animadvertero.

Cum animadverteris, In quibus deliqueris, Boni nihil operis, Nihil, inquam, reperis, Ergo nisi falleris, Cum animadverteris. Cum animadvertero Te potes in scelere, Verterc, revertere, Dum potes, resurgere, Menüs bomo liberae, Cum animadverterc.

5. Cum animadvertitur, Dum in carne vivitur, Quid a nobis agitur, Nihil si quis igitur Katione regitur, Cum animadvertitur.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 1 •">. Cod. Laurentiaa. PI. 29. 1. A. — Cod. Ozonien. Rawlinson C 510 saec. 13. B. — Cod. Guelfenbyteran. Helni- ntadien. 628. saec. 13. C. — In Str. 2 ordnet C die /eilen: 1. 2. -r>. I. 3. 6. — Str. 8 fehlt C. — Cfr. Milchsack 181 bq.

10*i.

la. Reminiscens Ib.

patrati sceleris Post Becreti

compactum foederis Com vena veniae,

2a. Pressas tarnen 2b.

dolore vulneris Ad medclam nngnenti veteria Cogor recurrere,

Erubesco

tevare faciem, Nam oblundit

conapeetns aciem Frons vereeundiae Anci aogrum

«Ulis deformitas, Seil medentia

alniii benignite Facil prai sann re

— 110 —

3a. Föns est vitae,

nunquam deticiet, Semper fluens semper scaturiet

Se praebens omnibus.

4a. Si festinavero Et properavero Vas capax gratiae

Exorando .... Matrem cleraentiae, Devotis precibus

5a. Ingratitudinem delebit gratia, Mansuetudinem Praetendet tilia Mansuetudinis.

6a. Ergo, virgo pia, Suscipe, Maria,

Munus, cor amarum, Non jam laudes condo, Sed gemens effundo

Rivos lacrimarum.

3b. Sitientem

assumet ebria, Et arentem rigabit pluvia Lavans a sordibus.

4b. Misericordiae Flumen eximiac

Non sinet vacuum Flentis angustiae Compassa nimie Dabit irriguum. Aquis coelestibus.

5b. Nam miserebitur Misericordia, Nee continebitur In iraeundia

Torrens dulcedinis.

6b. Sordes scelerum Tergens vulneruni

Ac divisiones, Sint ex oculis Aptae singulis

Plagis unetiones.

7b.

7a. Ut salvatus

de mortis manibus Et mundatus

A eunetis sordibus Tua grandi gratia,

Cod. Londineu. Reg. 7 A VI. saec. u/i5.

Violare

Pactum non verear, Sed laudare

Te semper mercar

Cum sanetis in gloria.

163.

Suspirat spiritus,

Murmurat ratio, Erumpunt gemitus,

Querelas audio; Die, bomo, praeditus

Menüs arbitrio, Cur taces subditus

Carnis contagio?

Natura duplici,

Homo, componeris Ex parte simplici

Deo conjungeris, Cum ergo subjici

Carni te pateris, Sordibus affici,

Brutum efficeris.

— 111

3.	Com Doi bonitas	6.	Dei justitia
	Formavit hominera,		Intcr nos judicet,
	Impressit trinitas		Agar convitia
	Suam imaginem,		Pro Sara vindiect,
	Tenet haec dignitas		Et cui nequitia
	Suprenium cardincm,		Ismael displicct,
	Sed tua pravitas		Isaac gaudia
	Pervcrtit ordincm.		Risus multiplicet.
4.	Cui rident pocula,	7.	Quid in judicio
	Cui splendcnt epulac,		Dicere poteris,
	Sindones, spccula,		Cum fiet quaestio,
	Purpura, gemmulae ?		Qui nie contempseris ?
	Cui paras singula,		De tuo vitio
	Mihi vel famulae?		Quidquid responderis,
	Recumbit famula,		Deseret ratio,
	Servitur aemulae.		Quam modo deseris.
5.	Ancilla pascitur,	8.	Ad tui respice
	Inops esurio,		Sceptri dominium,
	Potu reficitur,		Tarn carnem subjice
	Arida sitio,		Quam carnis Vitium,
	Purpura tegitur,		A justo judice
	Nuda deficio,		Exit Judicium,
	Ordo pervertitur,		Ancillam ejice
	Perit conditio.		Et ejus filium.
	Cod. Londiueu. Egerton 274	saec. 13 164.	. — Verfasser Philippus de Grevia
1.	Tetigit nie Dominus,	3.	Urc, quod est lividum,

Tangere qui novit, Foris tangens protinus

Totum mc commovit; Est nam tactus Domini

Tactus pietatis, Qui dat plcnam homini

Limam pro peccatis.

Tange, pietatis pater, Tange nie et ter et quater.

Modo sis propitius; Tange carnem, tange ossa, Pone nio, si vis, in fossa,

Tantuni sis propilius ; Fac ut lila, (juae sunt grossa, Ei quae alta, fac sub fossa,

Durcnt hie perbrevius.

Cod. Patavin. (ol. S. Justinae) L828. saec, " ib,

Seca, quod est morbidum

Infundcndo thura, Dele, quod est foetidum, Lava, quod est sordidum

Maternali cura, Sicca, quod est fluidum, Tolle, quod est horridum

Totum cum mensura. Sum debilis, Sum flebilis,

Pie intaere, Sum fragilis, Sum labilis,

Certe Bic est vero, Sum gracilis, Sum lictilis,

Ergo miserere,

— 112 —

165.

De Filio prodigo.

1» Non carnis est sed Spiritus Hoc meum natalitium, Per carnera prius editus

Collapsus sum in vitiura Et puteum interitus, Nunc verae vitae redditus Feror ad matris gremium, Solemne duco gaudium

Hoc gratiae natali, Me pater vocat filium Et ducit ad convivium In veste nuptiali. R° De successu glorior, Solito liberior,

Solutus a tributo Levor et excutior A paleis et luto.

2. Ut penitus me comperi

Mortis hausisse poculum, Misertus pater miseri

Solvit peccati vinculum Mundans a sorde veteri Deditque dives pauperi

Stolam primam et annulum

In fidei signaculum Et veniam reatus

Et saginatum vitulum

Dat dulce pater epulum, Quo vivo recreatus.

3. Cum in honore fuerara, Non intellexeram,

Quae vitae foret ratio,

Sed a'io:

A patre detur filio,

Quae me contingit, portio ; Quam postquarn obtinueram, Mentis, quam dedit liberam,

Abusus sum arbitrio,

Me turpem omni vitio Expositum et deditum

Longinqua cepit regio.

4. Quam prius demerucram Agendo perperam,

Ad veniam devenio,

Nunc sentio

Regressus ab exsilio,

Quae patri miseratio; Plus reddit, quam amiseram, Sed per excelsi dexteram

Haec facta est mutatio,

Cujus est operatio, Quod bumiles ac debiles

In regum locat solio. R° De successu glorior, Solito liberior,

Solutus a tributo Levor et excutior

A paleis et luto.

5. Ära porcorum foetida

Gregem immundum pavi, Farne compulsus rabida

Me siliquis cibavi, Nee minus esurio, Dum cum porcis capio

Pastum leguminis,

Sed me porriginis Ulcerat transitio, Nunc euneta secat valida Dextra medentis vivida,

Cui me subjugavi.

6. Audivit frater aemulus

Symphoniam et cboruni, Cujus est nequam oculus

De gratia donorum, Aegre fert, quod veniam Ad misericordiam

Superni numinis,

Quod sui seminis Fructus usu capiam. In jus bereditarium Resignat pater filium

Tn sede beatorum.

Cod. Londinen. Add. 15722. (Liber Cistercii) saec. 12/ia. — 4, 12 reg- mim Hs. — Die Strophen wechseln nach Art einer Sequenz.

— 113

166.

Lamentatio Filii Prodigi.

1. Vitae perditae

Me legi

Subdideram, Minus licite Dum fregi,

Quod voverani, Et ad vitae vesperam

Corrigendüm legi, Quidquid ante perperam Puerilis egi.

2. Rerum exitus

Dum quaero Discutere, Falsum penitus A vero Discernere, Falso fallor opere, Bravium si spero Me virtutum metere, Vitia dum sero.

3. Non sum duplici

Perplexus Itincre Nee addidici

Refiexus A Vcnere Nee fraudavi temerc

Conjugis amplcxus, Dalidam persequere,

Ne fraudetur sexus.

I . Famem siliqua Porcorum Non abstulit, Quac ad labrica Krrorum

Non contulit, Seil acriptura consalit, Viani intrem morom, Quae praelarga protulit

Pabula donorum. I' ri> viis , Cantionea -'t. Mnteti, II.

5. Dum considero,

Quid Dinae Contigerit, Finem confero Rapinae Quis fuerit, Scio, vix evaserit

Mens corrupta fine, Diu quam contraxerit Maculam sentinae.

6. Praeter meritum

Me neci

Non dedero, Si ad vomitum, Quem jeei, Rediero, Nee a verbo aspero Liberum me feci, Scrvus si serviero Vitiorum faeci.

7. Viae Veneris

Iinmuto Vestigia, Irac veteris Refuto Per devia, Via namque regia Curritur in tuto, Si quis cedit ab ca, Semper est in lato.

8. Croesi solium,

Sinonis Astntiam, Cotlfer Tullium, Zenonia Pradentiam, Nil conforre aentiatn His abutens bonis, Ni fogidndo fagtam Dalidam Sarasonls.

- 114 —

9. Ergo veniam De rei Miseria, Ut inveniam De Dei Clementia Haec et his similia, Quod peregi, Dei Sola parcens gratia, Miserere mei.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. enthält nur die erste Strophe des Liedes; die weiteren sind ergänzt aus Carm. Burana 8 sq. B. — 2, 4 sq. Verum penitus a falso B. — 5, 2 sq. Dianae quid B.

167.

De triplici ininiico nos infestante.

1. Regnum Dei vim patitur, Nee illuc quis adraittitur,

Nisi se ipsum vicerit, Quem judex, si advenerit, Invenerit Victorem, coronabitur.

2. Inter nos bellum geritur, Quod vix aut nunquam vincitur,

Dum caro vires exerit, Si mens in id, quod suggerit, Consenserit, Statim captiva trahitur.

3. In spiritus exitium

Caro, mundus, daemonium Pari conspirant foedere Parique certant scelere, Perrumpere

Virtutis adjutorium.

4. Sed armatura fortium Superbi frangit gladium,

Sumpta carnis ex opere, Ut gressu mentis libere Con fuger e Possit ad alta montium.

Cod. Oxonien. Rawlinson C 510 saec. 13. A. — Cant. ms. Petri de Me- dicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. B. — Cod. Guelfenbyteran. Helm- stadien. 628. saec. 13. C. — B hat nur die erste Strophe. — 1, 4 Sed quem judex cum veuerit C. — 1, 5 Consumpserit C ; sumpserit A. — 4, 1 Si ar- matura AC, — Cfr. Milchsack 185. — Die Aufschrift giebt A.

168.

Altercatio cordis et oculi.

1. Quisquis cordis et oculi

Non sentit iu se jurgia, Non novit, qui sint Stimuli,

Quae eulpae seminaria, Causam nescit periculi,

Cur alternent convicia, Cur procaces et aemuli

Replicent in se vitia.

Cor sie affatur oculum :

Te peccati prineipium, Te fomitem, te stimulum,

Te voco mortis nuntium; Tu, domus meae janitor,

Hosti non claudis ostium, Familiaris proditor

Admittis adversarium.

115 —

; (Tonne fenestra diceris,

Qua mors iulral ad aiiiinani ? Nonne, qaod vides, sequcris

Ut bos ductus ad vielimani V Cur nou saltem. quas ingeris,

Sordes lavas perlacrimam? Aut quare non erueris,

Mentcm fcrnicntans azimam V 4. Cordi respondct oculus:

Injuste de me quaereris, Servus sum tibi sedulus,

Exsequor, quidquid jusseris. Nonne tu mihi praccipis

Sicut et membris ceteris? Non ego, tu tc decipis,

Nuntius sum, quo miseris.

5. Cur damnatur apertio

Corpori ncccssaria, Sine cujus obsoquio

Cuncta languent oftieiaV Si quae fiat irreptio,

Cum sim fenestra vitrea, Si, quod recepi, nuntio,

Quae putatur injuria V

6. Addo, quod nullo pulvere

Quem iniinittani pollueris, Nulluni malum te laederc

Potest, nisi consenseris. De corde mala prodeunt,

Nihil invitum pateris, Virtutes non intereunt,

Nisi culpa m commiscris.

7. Dum sie uterque disputat

Soluto pacis osculo, Ratio litem amputat

Definitivo calculo; Reum utrumque reputat,

Sed non pari periculo, Nam cordi causam imputat,

Occasionem oculo.

Cod. Londinen. Egerton 274 saec. 13. A. — Cod. Pariain. (ol. S. Albini Andegaven.j 8207 saec 13. B. — Cant. ms. Petri de Medicia saec. 13. Cod. Laurehtian. PI. 29. 1. C. — C hat nur eine Strophe. — 1,3 quid sint B. — 1, 6 alternant BC. — 1, 8 Replieant B. — 3, 1 Numne B. — 3, 3 videa quid

sequerifi B. — 5,4 obsequia B. — 5,6 cum sit fenestra 15. 6,2 iminittani

pülveria I'.. — 7, 1 Cum sie. A. — Aufser A nennt auch Salimbenc den IMiil ippus de Grevia als Verfasser. Die Melodie wäre nach demselben

Salimlieue von llenrieus de Pisa. Es bleibt aber fraglich, ob die Melodie

des letzteren die in unseren Quellen enthaltene oder eine andere Bei. Weitere Handschriften des Liedes vgl. Haureau, Notices et Extraita I, 366; Wright,

Walter Mapes 93.

169.

AJtereatio Animae et Corporis.

1. Homo natus ad laborem, Tui status, tuac morem

Sortis coneidera Propensius, Me parcius

Querelia aspera; Quaestns ergo reprirae, Nc animae,

Qnod misere commiseris, Quod pateris,

Miser impropera.

2. Me dum fecit Deus mundam, Vas infecit faex imiiiundain,

Corrupit lutea, Dcsipio Nee sapin

Meuni Promethea; Nil in carnis caxcere Fit libere,

Parit enini contagiom Et Vitium

Moles corporea

8*

— 116 —

In abyssum culpae ducis, Quae commissura opus ducis,

Procuras temere, Me perimis, Cum opprimis

Peccati pondere; Tibi nomen aniraae Jam adime,

Quia recte non aniraas, Cum perimas

Me mortis opere.

4. In abusum rationis Vertis usum teque bonis

Privas gratuitis, Dum sensibus Assensibus

Faves illicilis ; Tibi cogor obsequi Et exsequi,

Opus rectum si judices Vel claudices

A recti semitis.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. — 3, 7 — 11 stehen in der Hs. hinter Str. 4. Dafs sie umzustellen sind, scheint nicht blofs das Versmafs, sondern auch der Inhalt nahezulegen. Das Lied ist uns nicht uuter dem Namen Philipps de Greve überliefert; dennoch trage ich kein Bedenken, ihn als den Autor zu bezeichnen, so sehr zeigen Inhalt und Form das ihm eigene Gepräge.

170.

Disputatio meuibrorum.

la. Inter membra singula De ventris ingluvie Murmur est et quaestio, 2a. Lugens dicit oculus: Cur vigil et sedulus

Cuncta lustrans oxploro? 3a. Auris dicit : cur baurio, Cur doctrinis inservio Nee satior auditis, 4a. Nares dicit: cur explores Cibi fumos et vapores? A te frustra discernuntur, Quae per ventrem confun- duntur, Ventris immun ditia Corrumpuntur omnia, Odor transit in foetores. 5a. Manus dieunt : quid labores, Nobis prosunt quid sudores, Cum tu, venter, cuncta vores, Cum tu solus implearis, 6a. Quaeritur pes : cur fatigor, Discurrendo cur affligor?

6c. Et dum venter Me portantem

Ib. Quod pro ventris crapula Membra carent requie, Jugis fit exaetio. 2b. Venter cuncta devorat, Avidus incorporat,

Quidquid extra laboro. 3b. Auditi soni pereunt,

Ad ventrem cibi transerunt, Crescit fames et sitis. 4b. Lingua fatur: quid doctrina Mihi confertV dapes, vina, Ista mihi non parantur, Cuncta ventri comparan- tur, Licet per me transeant, Parum tarnen recreant, Hie eiborum officina. 5b. Nulluni pascas, sed pascaris, Neque pastu compescaris? Nihil paras, immo paris Torsiones et dolores. 6b. Sive curro, sive labor,

Meum onus, meus labor, eibis turget, pondus urget.

- 117 -

7a. Ergo restat nimm consilium, Suspendamus omnes officium, Quicscamus a labore;

8a, Dum sie a propriis Cessant offieiis

Interdieto communi,

9a. Stupent aures tinnulae, Oculus caligat,

10a. Lingua, quae loqui debuit, Explicare non potuit Pro ceteris quaerelam,

IIa. Tunc aperit oraculum Cordis secreta veritas, Increpat aurem, oculum,

1 2a. Quid est, inquit, quod facitis, Cur vos stulte subducitis Ventri, cujus reeeptio Communis est refectio, Communis est utilitas?

13a. Officia repetite,

Fideli servo credite, Quae singulis restituet ;

7b. Labor noster nobis eststerilis, Condemnetur servus inutilis, Moriatur cum dolore.

8b. Cibos non capiunt, Omnes deficiuut Sensus, quia jejuni.

9 b. Nutant manus tremulae, Pedes error ligat.

10b. Omnibus dietat ratio, Cordis uti consilio Et quaerere medelam.

IIb. Docet, quanta temeritas,

Quam damnosa praesumptio, Quam caeca conspiratio.

12b. Venter reeepta continet, Sed nihil sibi retinet, Cujus est dispensatio Lapsorum restauratio, Membrorum incoluini- tas.

13b. Si operas subtrahitis

Nee alimenta quaeritis, Nihil vobis distribuet.

13c. In vos ipsos irruitis, Gladium in vos vertitis, Qui vos et ipsum destruet.

14a. Sic repetunt officia, Venantur necessaria, Relegatur infirmitas ;

15a. Ilacc sub typo mysterii Sub uno Christo capite Gcruntur in ecelesia,

L6a. Hie est auris, hie oculus,

Lingua, manus, pes ceteri, Princcps communis bajulus Communi vacans operi Ventris habet officium.

17a. Sicut perit res publica, Si careat aerario,

14b. Reparatur lux oculis,

Redit in membris singulis Virtus, opus et sanitas.

15b. Cujus sunt actus varii, Necessitatis debitae, Divcrsa sunt officia.

16b. Cujus tanta Bit Caritas, Uf nihil ei proprium,

Sed sil nt servus nimmim,

Ut sie servetur anitas, Dum rependil obsequium,

17b. Sic anitas catholica,

Si caret hoc officio.

Cod. Londinen. Egerton 27-1. saec. 13. — Verfaaser Philippua deGrevia.

118

De

1. Vitia virtutibus Obvia cum omnibus

Dimicant,

Implicant se varie.

2. Ictibus ac variis Actibus contrariis

Vulnerant,

Superant in acie.

3. Capulis concutiunt, Vinculis compediunt,

Stimulis,

Jaculis confodiunt.

4. Ira et pbylargia, Livor et acidia,

Gloria,

Gula cum luxuria.

5. Intonat superbia, Ingemit invidia,

Odia

Movet iracundia.

6. Turget castrimargia, Inquinat luxuria,

Taedia

Ingerit acidia.

7. Haec praedicta vitia Excitant ad proelia,

Gloria,

Duo sunt principia.

8. Duo sunt principia, . Et ex eis omnia

Alia

Oriuntur vitia.

9. Mammas nudant lamiae, Coeunt in acie

Furiae,

Fugiuntque gratiae.

171.

Pusrna Vitiorum.

10. Fidei sinceritas, Spei magnanimitas

Cecidit,

Excidit et Caritas.

11. Puritas munditiae, Bonitas clementiae

Vapulant,

Exsulant justitiae.

12. Pravitas spurcitiae, Falsitas perfidiae

Stimulant,

Pullulant injuriae,

13. Humilis simplicitas, Stabilis fidelitas

Deperit,

Interit frugalitas.

14. Perfida supplicitas, Invida malignitas

Oritur,

Moritur benignitas.

15. Sobrietas vincitur, Poculis immergitur,

Epulis,

Crapulis obruitur.

16. Timor et scientia, Dona sibi socia,

Vitia

Fugiunt contraria.

17. Pietas exsilium Petit, nee eonsilium

Sufficit,

Deficit auxilium.

18. Bonum fortitudinis Quatitur a machinis,

Laeditur,

Perimitur sarcinis.

IIP —

19. Lux intelligentiae Palpal in meridie,

Dubiae

Cedit imperitiac.

20. Gustus sapientiae Error fit stultitiae,

Fatue

Sapit et ambigue.

21. Septem septenario Dona ruunt vitio,

Gladio

Excidunt in proelio.

22. Sterilis contritio, Flebilis confessio

Perditur,

Clauditur silentio.

23. Dolor poenitentiae, Pudor vereeundiae

Pereunt,

Redeunt malitiae.

24. Caro vincit spiritum, Nititur in vetitum,

Debitum

Trahit ad interitum.

25. Gebennac supplicia Culpae sunt stipendia, Gratia

Gloriae dat praemia.

Cod. Londinen. Egerton 274 saec. 13. — 4, 1 et fehlt. — G, 4 Ingemit. 7, 3 Lies Gravia? — 17, 4 De6eit fehlt. — 20, 1 Justiis. — 23, 1 Color. 25, 4 datur. — Verfasser Philippus de Grevia.

De necessitate gratiae. 173.

1. Qui seminant in laerimis Et azimis

Sincerae conscientiae, Fermentum culpae veteris

Permntant et maliliae,

Hi gratiae Sc praeparant, qua lateris

Luto projeeti soliti

Emeriti

Maniplos portent gloriae. R" Per motus ergo singulos,

Vis, viri legis aemuli Cernens allidc parvulos

Ad petrac latus anguli, Ncc faueibus adhaereat

Lingua , Bed quem com veneria, Ut pravus motus pereat,

Jerusalem memineris.

2. Hominis est miscriac, Zi/aniae

Semen granis interseri, Nee manus bostis invidi

Potest ad plenum conteri,

Quin teneri Quiddam sementis sordidi

Culnms adjungal stipitis,

Dum capitis

Nos timet esse liberi. R° Ter motus ergo Bingalos,

Vis, viri Legis aemuli

Cernens allidc parvnlos Ad petrae latus anguli,

Nee faueibus adhaereal Lingua, sed quem cum veneria,

Ut pravns motus pereat, Jerusalem memineris.

— 120 —

3. Caro nil per se proficit, Nee sufficit,

Etsi fortis sit, spiritus, Nisi liquore gratiae Perfusi fluant primitus, Et penitus

Cum oleo laetitiae Rorem misericordiae Et veniae

Föns vivus pluat coelitus.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. —

2, 4 hostis invidiae. — 2, 6 Quin demum Hs., gegen Keim und Silbenzalil.

173.

1. Vcritas veritatum, 2. Omuia sub peccato

Via, vita, veritas, Clausit Adae meritum,

Per veritatis semilas Dum pronior in vetitum

Eliininans peccatum, Non paruit mandato,

Te verbum incarnatum De statu trabeato

Clamant fides, spes, Caritas, Nos dedit in interitum,

Tu primae pacis statum De morsu venenato

Reformans post peccatum. Fei inbaesit palato 5

Tu post carnis delicias Per hoc eulpae dispendium

Das gratias, In Vitium

Ut facias beatum. Nascentium translato

0 quam mira potentia, Mortis amarae poculum

Quam regia In saeculum

Vox prineipis, Transfunditur,

Cum aegrotanti praeeipis : Nil cui dulce, bibitur

Surge, tolle grabbatum. De vase vitiato.

3. Spiritus veritatis, Spiritus consilii Modo poenam supplicii Non reddit pro peccatis, Ut timor castitatis

Quo reverenter filii Castiget in praelatis Fermentum vetustatis. Sed quando sponsus venerit, Invenerit,

Quid faciet ingratis? Non bic poenam abstulit, Cum distulit, Ad victimam

Sed nunc impinguat animam Adeps iniquitatis. Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. —

3, 14 steht hinter 16. — Die erste Strophe findet sich auch Carm. Bur. p. 3.

- 121 -

174.

(iiii virtutem scquitur, beatus est.

1. Beatus, qui non abiit In malorüm consilio, Peccatorum in invio Nee stctit nee appetiit

Catbedram pestilentiae. Rcatas, qui non sequitur ; Quae Huunt stare nescia, Quae non sunt permanentia, Nee ambit nee amplectitur Instinctu vanae gloriae. R° 0 felix, quem non crueiat, Nee mordet, nee angustiat Stimulus avaritiae, Nee fax uret invidiae.

3. Beatus, qui in prosperis Mentem non exaltaverit, Nee se nimis artaverit Rebus artatus asperis,

Vincens in patientia; Beatus; qui pauperibus Sua diftündens animum Non clausit erga proximum, Se natum credit omnibus, Insignitum dementia. R° 0 felix, quem non crueiat, Nee mordet nee angustiat Stimulus avaritiae, Nee fax uret invidiae.

Beatus, quem calcaneus Non premit poenitentiae, Beatus, conscientiae

Quem non pungit aeuleus,

Nee turbant mentis proelia ;

Beatus, qui se noverit Dono coelestis gratiae Neque vento superbiae

Supra sc raptus fuerit

Sibi postponens omnia.

4. Beatus, qui contempserit Caduea mundi gaudia, Adspirans ad coelestia Et pati praeelegerit

Dolores et angustias; Beatus. cui divinitus Infuso rore gratiae Faecem fugit luxuriae, Magister carnis spiritus

5. Beatus, qui in patriam Fixo mentis acuminc

Mundanam spernit gloriam

Et marcescentem Mosculum \ Beatus, qui transierit Ab bac vallc miseriac Et ad verum justitiae Solem translatus fuerit,

Vivet cnim in saeculum.

Cant. ms. Petri de bfedicia saec. LS. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. Kclilt bei Cheralier.

— 122 —

175.

Fnga saeculi beatos nos reddit.

1. Bonum est confidere

In dominoram Domino, Bonum est spem ponere

In spei nostrae termino, Qui de regum potentia, Non de Dei dementia

Spem concipis,

Te decipis

Et excipis

Ab aula summi principis. Quid in opum aggere

Exaggeras peccatum?

In Deo cogitatum Tuum jacta, Prius acta

Studeas corrigere, In labore manuum Et sudore vultuum

Pane tuo vescere.

Carnis ab ergastulo

Liber eat spiritu?, Quo peccati vinculo Vinciatur Et trabatur Ad inferni gemitus, Ubi locus flentium, Ubi Stridor dentium, Ubi poena gebennali Affliguntur omnes mali; In die novissimo, In die gravissimo, Quando judex venerit, Ut trituret aream Et exstirpet vineam. Quae fructum non fecerit, Sic granum a palea

Separabit, congregabit Triticum in horrea.

3. 0 beati mundo corde, Quos peccati tersa sorde

Vitium non inquinat,

Scelus non examinat, Nee arguunt peccata, Qui Domini mandata

Custodiunt et sitiunt,

Beati, qui esuriunt

Et confidunt in Domino, Nee cogitant de crastino.

Beati, qui non implicant Se curis temporalibus,

Qui talentum multiplicant

Et verbum Dei praedicant Omissis secularibus.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. Die erste Strophe auch Carm. liurana p. 6.

Procurans odium Effectu proprio

Vix detrahentium Gaudet intentio,

Nexus est cordium Ipsa detractio,

Sic per contrarium Ab hoste nescio Fit hie provisio,

In hoc amantium Felix conditio.

— 123 —

176.

Utilitas quaedam detractionis.

2. Insultus talium Prodesse sentio,

Tollendi taedium Fluxit occasio,

Suspendit gaudium Prono consilio,

Sed desiderium Äuget dilatio, Tali remedio

De spinis hostium Uvas vindemio.

Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. PI. 29. 1. A. — Cant ms. Toletanum saec. 13. Cod. Matriten. Tolet. 930 (33— 23). B. — Cod. Monacen. (ol. Diessen.) 5539. saec. 14. C. — Carm. Burana 165. D. — 1, 3 Jus detrahentium AB. — 1, 7 Sed desiderium D. — 1, 11 Contritio C. — Str. 2 fehlt B. — 2, 5 Suspcndunt D. — 2, 6 Parvo consilio A, Pravo D. — 2, 7 Sic per contrarium D.

177.

Canticum sponsae depromtum ex Cantico caiiticorum.

1. Cum sponsa sponsum quaeritat

Percussa vulnere Amoris, alte clamitat

Timens deficere: Adjuro vos, o filiae

Jerusalem praecarae, Sponso dilecto nimie Velitis nuntiare, Quod /elo langueo. U° llespondent simul natac : Die nobis, petimus, De sponsi qualitate, Et tecum quaerimus Affcctu igneo.

2. Fort sponsa : sponsus candidus

Exstat et rubeus, Ex millc solus Bplendidos

Vertexquc aureus, Nam Dei hie est filina

Carena naevo peccati,

Sed passionc rubeus, Uramur nc danmati Igne tartareo.

Corvinus nigret crinibus

Ut palmae foliis, Columbae sed luminibus

Ornatur lacteis, Fluenta juxta maxima,

Nam humilis pacator, Ut palma floret optima,

Et simplex praedicator Nitet coram eo. Rcspondent simul natae:

Die nobis, petimus, De sponsi qualitate,

Et tecum quaerimus Affcctu igneo. Dilcctus, quem sie quaerito.

Talis est, filiae, Num ipsum amo merito

In tali specie? Fuge, lue est carissimus,

\ i-i iis Ulcus amicU| Nim qoaerena buno staltissimaa

l>t totoi ei iniquus, Ileus supplieio.

(!od. Berolinen. Genn. 8" 190. Baeo. L5. ex.

— 124 —

178.

De sponsa cum sponso quiescente. Cur livet hostis impius, 3. Et caritatem ordinat

Quod sponsus amat sponsam ? In sponsa sponsus veram,

In vini cellam castius Quam duplicem determinat

Induxit haue abconsam. Semper servare meram.

Sub umbra sponsi sedula 4. Vult ergo sponsa floribus

Secure requiescit, Et malis constipari,

Nee gravia pericula Robustis et debilibus

Haec hostis pertiraescit. Desiderans ornari.

5. Ergo tabesce, invide

Hostis, nil curat sponsa, Sub umbra sponsi placide Quiescit jam absconsa. Cod. Berolinen. Germ. 8° 190. saec. 15. ex.

179.

De Fi de et Veritate.

1. 0 mores perditos et morum foedera, Non curant superi, quod agant infera, Sinistrae manui mentitur dextera, Nee carent fraudibus fraterna latera.

2. A primi generis humani stipitc, A solis cardine, a terrae limine, A mundi finibus exempla sumite, Nusquam tuta fides, experto credite.

3. Die, mater, filio die, sodes, unico, Die ubi habitas in hoc exsilioV An imo vallium, an montis cilio, An casis pauperum, an regni solio?

4. Olim res fidei, nunc umbra colitur, Olim sola fides, nunc et fraus fallitur, Et doli machina dolus repellitur,

In dolo dolus est et dolus tollitur. Cod. Parisin. (ol. Martialen.) 3549. saec. 12.

180.

(jiiod veritas odiam pariat.

Adulari nesciens 2. Magna mihi gloria,

Ab amicis deseror, Si7 quae loquor, sentiam,

Quos movere cupiens, Salva consequentia

Nimis aegre toleror, Sequor amicitiam,

Vitae rite conqueror, Cujus volo gratiam,

Nam quod decet, operor Cujus per infamiam

Verba sale condiens, Comparatur gratia,

Ne favore deseror Salomonis gloriam

Spe vel metu blandiens. Nollem per infamiam

12!

'3. Scd tanta scvcritas

Movet mihi jurgium, Nam scio, quod vcritas

Semper parit odium,

Et quod terrae solium

Tenet adversantium Venenosa levitas,

Dum praetendit pallium Triturata falsitas. Licet adversantibus,

Quidquid volunt, dicerc, Demum solent talibus

Plus quam sibi credere

Potestates miserae.

Caiit, ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentiaa. PI. 29. 1.

De solent.

12

181.

De Veritate exsnle.

Die, Christi veritas. Die, cara raritas, Die, rara Caritas, Ubi nunc habitas?

Aut in valle visionis,

Aut in throno Pbaraonis, Aut in alto cum Nerone, Aut in antro cum