4

I

0

\

Digitized by the Internet Archive

in 2011 with funding from

University of Toronto

http://www.archive.org/details/monumentagerman02hann

MONVMENTA

GERMANIAE

HISTORICA

INDE AB ANNO CHRISTI QVINGENTESIMO

VSQVE AD ANNVM MILLESIMVM

ET QVINGENTESIMUM

EDIDIT

SOCIETAS APERIENDIS FONTIBVS

RERVM GERMANICARVM MEDII AEVI.

SCRIPTORVM RERVM MEROVINGICARVM

TOMVS 11.

HANNOVERAE

IMPENSIS BIBLIOPOLII HAHNIANI

MDCCCLX XXVIII.

SCRIPTORES

mVM lEROYIMCAOT.

EDIDIT

SOCIETAS APERIENDIS FONTIBVS

RERV^i GERMANICARVM MEDII AEVI.

TOMVS II.

FREDEGAIill ET ALIORVM CHRONICA.

VITAE SANCTORVM.

IIANNOVERAE

IMPEN8IS MIBLIOPOLII HAHNIANI.

MIKJCCLXXXVIII.

JUN - 4 1934

(c9 73.

FEEDECtAPJI

ET ALIORVM CHRONICA.

VITAE SANCTORVM.

EDIDIT

BRVNO KRVSCH.

INEST I TABVLA.

HANNOVERAE

IMPENSIS niBLIOPOLII HAnNIANT

MDCCCLXXXVJII.

HOC YOLUMINE CONTINENTLR.

Pagg.

Praefatio anctore W. Wattenbach VII

Chronicarum quae dicuntur Fredegarii Scholastici libri IV. cwn Continuationibus 1

Appendix 194

I. Historia Daretis Frigii de origine Francorum , 194

II. Gesta Theoderici regis 200

1. Vita Fiddensis 202

2. Vita ex Aimoino hausta 210

Liber historiae Francorum 215

Vitae Sanctorum generis regii 329

Passio S. Sigismundi regis 329

Vita S. Chrothildis 341

Vita S. Chlodovaldi 349

De Vita S. Radegundis libri II. 358

Gesta Dagoberti I. regis Francorum 396

Vita S. Arnulfi .420

Vita S. Geretrudis 447

Vita S. Balthildis 475

Vita Dagoberti III. regis Francorum .509

Indices ♦ 525

Tabida I. ad pag. 10.

DD 3

S7

tost Gregorii Taronensis opera tomo huiics seriei primo edita nunc iam prodit tomus alter, qui totus Brunonis Krusch acumini et diligentiae indefessae dehetur. Complectitur reliquos aetatis Merovingicae rerum scriptores, exceptis iis qui in Auctorum antiquissimorum serie edendi restaiit, Fredegarii quae dicuntur chronicas et Lihrum historiae Francorum, qui Gesta regum Francorum appellari solehat, prima nunc vice ad artis criticae regulas ex- actissime, quantum Jieri poterat, elahorata. Quorum originem et, quae postea accesserunt, tam recognitiones quam continnaiiones cum iam pridem K^^uschius lahoriose perscrutatus esset editisque disputaiionihus illustrasset , perfectam hanc editionem omnihus quam maxime acceptam gratamque fore confidimus. Addita sunt et Historia, quae Daretis Frigii dicitur, de origine Francorum et Gesta Tlieoderici regis, parcae quidern frugis, sed quae rei litterariae studiosi.f ntditatem aliquam ajferant. Tum vero, cum ingens Vitar/im de eius aevi liominihus sanctitate morum co7ispicuis scriptarum congeries ad iomum tertium seponenda esset, in supplementum huius voluminis suhiunctae sunt Vitae

YIII

Sanctoruni generis regii, ubi, quantum codicum vetustissimorum examen ad veram eamm speciem indagandam valeat, facile apparet, etsi, subsidiis, quibus uti possemus, deficientibus, dubia non pauca supersint. Nam auctor ipse quid scrip>serit, rariss-ime contingit uf perspicere valeamus. Invenies autem inter has Vitas et Gesta Dagoberti regis, quamquam inter sanctos minime receptus est; quae propter cliartarum tam genuinarum quam fictaimm, quibus auctor usus est, copiam magis, quam fieri solebat, attendenda esse, Kruschius nuper monstravit.

Dabam Berolini, 24. Nov. 1887.

W. WATTENBACH.

CHRONICARUM

QUAE DICUNTUR

FREDEGARII SCHOLASTICI

LIBRI IV CUM CONTINUATIONIBUS.

EDIDIT

BRUNO KRUSCH.

JDe chronicis quae Fredegarii Scholastici nomine circumferuntur disserenti mihi numquam satis dolendum est, quod scriptoris de historia scribenda optime meriti, qui^^pe qui res per dimidium saeculum in Gallia terrisque vicinis gestas fere solus memoriae tradiderit, et vomen et conditionem prorsus ignoramus, de tempore quo scripserit atque de patria non satis instructi sumus. Fredegarii enim nomen codicibtis mdlis confirmatum saecido demum sexto decimo vergenfe ab homine nescio quo inventum ne dicam fictum esse, Monod v. cl., qui hisce chronicis midtum studii impendit, luculente exposuit^. Itaque nidla ratione probatur, nisi quod trecentos fere annos ita nuncupatae chronicae prorsus nomine carerent, si ut adulterinum illud tollerettir, id quod agere noluimus. Sunt antem quae nobis persuadeant, non ab uno totum opus compositum esse, sed diversis temporibus diversos chronicis studium navasse.

Quod ad annum pertinet, quo chronicae conditae sunt, Brosien * ante a. 6G3, vel a. &'A. id factum esse coniecit, alii aliud statuerunt. Re vera quamquam liber tdtimus a. 642. ■'' in c. 90. desinit, tamen c. 88. de Ottone baiido, qui Grimoaldo maiori domus adversabattir, a. 043. interfecto, c. 82. de Chyntasindo Wisigothorum rege a. 652. defuncto agitur , atque c. 48. Samo Winidorum rex ab a. 40. Chlotharii (^623/4^ 35 annos regnasse, c. 81. Constans imperator tributa Saracenis ne daret recusasse

l) 'Revne critique' 1873, p. 253. Anno 1599. Clande Fauchet, 'Antiquitez Gauloises ct Frain^oiaen' ('Oeuvres de Fauchet. Parin' IGIO, p. I48j chronicas hocce modo laudavit: 'recucil que Von penae avfdr Hc faict par Idace ou Frcd<<jaire Scholastique' , marginiquc adacripdt: 'Icy commence le recueil donnt': a FrMcgaire Scolastique par faute de aravoir le vray auteur'; at iam anno ante Scalif/er?t«, De emcndatione lempornm p. 168, Fredegarii nomine usua est, quod eodem fere tempr/rc FreheruH novit ; cf. Viroritm CU. ad Goldaslum epp. cx Inbt. Thillemarii p. 54. 2) 'Untersuchunfj der (iuellen zur Gesch. den fr. K. luir/ohert F, j>. 13. 3) Non a. G41 ; c/. 'Forsch. z. iJeulMch. Gesch.' XXII, p. 465.

HH. R. Mcroviiirr. II. 1

2 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARIl SCHOLASTICI LIBRI IV.

traditur, id quod a. 658. Theophane teste gestiim est. Itaque illo demuni anno vel potius paulo post capita nonmdla scripta esse, nemo est qui non videat. Quod ne de toto opere dicamus, rationes obstant haudquaqnam parvi pendendae. Primum cata- logus pontificum Romanorum lihro primo adnexus in Theodoro desinit, qui cum annos, menses, dies mdlos ut decessores haheat, scriptoris tempore etiam vivehat. Idem die 5 24. Nov. a. 642. consecratus, d. 14. Mai. a. 649. depositus est. Deinde qtd catalogum excipit hrevis chronicorum liher, imperatorem ultimum Eraglius an. 3L recenset, quem a. 641. mortuurn esse satis constat. Itaque nullo modo duhitari potest, quin utrumque caput lihri primi ante d. 14. Mai. a. 649. scrijytum sit. Cum autem Heraclii suc- cessor neqiie Heracleonas neque Constantinus neque Constans laudatus sit, jjaulo post 10 mortem ipsiiis neque vero ante d. 24. Nov. a. 642, quo Theodorus consecratus est, lihri primi extremam partem conditam esse, manifestum est. Si iam tottim chroni- carum corpus, ut ii qui hac de re scripserunt, a. demum 663. vel 664. conditum esse contenderes, circa viginti annos in lihris 2. 3. 4. scrihendis Fredegarius consump- sisset necdum opus perfecisset. Quod cum lihri tres j^jWores una cum parte quarti, 15 perpaucis locis exceptis, ex aliis lihris excerpti sint, verisimile minime videtur esse. Huc accedit, quod a. 642, quo liher primus compositus est, cum fine chronicarum, quas eodem a. 642. desinere iam dixi, optime convenitK Itaque facere non possum, quin hanc chronographiam a. 642. conscriptam, a. 658. vel paulo post rehus quihus- dam exteris insertis auctam ampliatamque esse censeam. 20

Chronicarum lihros aecurate perscrrdantem illud non fugiet, quod, dum regum, qui- hus Burgundia suhdita erat, anni fere semjjer indicantur, lih. IV, cap. 87. 88. annus octavus decimusque Sigyherti regis Austrasiorum laudati sunt, qui cum a. 641. 643. a Christo nato conveniunt. Utrumque captit tertius Chlodovei regis Burgundionum annus (= 641. p. Chr., c. 83j praecedit, quartus eiusdem regis (= 642. p. Chr., c. 89j 25 sequitur, ita ut res a. 643. gestae (c. 8S) a. 642. antegrediantur. Quihus ex causis intellegitur , c. 87.. 88. a reliquo opere prorsus distare, quae piost chronicas con- fectas inserta esse, cum ordo temporum turhatus "^, tum locus, quem hic exscrihendum esse duxi , prohant: Igitur, inquit, post discessum Dagoberti regi, quo ordine eius- dem tinsauri inter filius devisi fuerant, nun obmittam, sed delucedato ordene uius volu- 30 miue inseri procurabo (c. 84 ex.). Sequuntur c. 85 — 88, in quihus permidta de Austrasiis relata sunt, Burgundionum nidla ratione hahita, ita ut thesaurorum, qui inter heredes Dagoherti divisi sunt, pars quae Clilodoveo Biirgundionum regi cessit ne commemorata quidem sit. Itaqiie hanc Austrasiorum historiam ab homine quodam Austrasio conscriptam hisce Burgundionum chronicis insertam esse neque stio loco, 35 cum et initium^ (c. Sb) et finis seriem temporum excedant, luce clarius videtur esse. Sermonem scriptoris Austrasii illi c. 81. 82, td)i Chyntasindi Constantisque historia (a. 652. 658^ narrata est, valde similem esse, alio loco ostendi*, quare Anstrasius idem videticr esse qui circa a. 658. rehus Wisigothicis Byzantinisque Frede- garii chronicas auxit. De c. 48, in quo Samo Winidorum rex usque ad a. 658. 40 regnasse fertur, cui trihuam, adhuc haesito. Nam, quotiens Fredegarius in rehus ex- teris cum annis regum Francorum componendis erraverit, expendenti mihi dtihitan- dum est, utrum de Samone a. 40. Chlotharii memoriae tradita hoc ipso anno gesta

1) Consensum re vera non satis mirandum, si Fredegarius a. 663. vel 664. scripsisset, Monod V. cl. in 'Jahrbuch f. Schweizerische Gesch.' III, p. 146, ita explicavit, quasi liber primus 45 a librario quodam postea adiectus esset, qui rationes quoque usque ad annum quo Fredegarius deficit duxisset. Sed genuinum probaM Troiani Frigiique tabulae gentiam ante Macedones inserti ; cf. 'N. Archiv' VII, p. 464. 2) In reliquo libro res Francicae semper ex ordine narratae,

sed in Byzantinis, Langobardicis, Wisigothicis ubique fere comprehensa sunt annis diversis gesta. 3) V. 'N. Archiv' VII, p. 432. 4) Ib. p. 433. 50

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 3

sint, an iis potius qui praecediint. Quod cum verisimile sit, 35 qiios regnavit anni ex anno forte superiore quodam compiitandi sunt , neque huius capitis scriptorem a. 658. vidisse , pro certo afjirmari potest. Ceterum quod e pago Samonem originem traxisse retulit Senonago in Hannonia sito, scriptor Burgundio mdlus agnoscitur.

Cum res per sexaginta fere annos gestae in lihro quarto posteris traditae sint, scriptorem a.642. lihris scriptis usum esse,facile apparet. Qui ineunte chronica exscripti sunt annales Burgundici, Brosien teste^, a. 602/603. desierunt, postquam defectio solis xdtima relata est. Neque qui iani restant 40 fere annos ab uno omnes descriptos esse credi potest. Vero sunt, quae alium scriptorem historiam ad a. 613. perduxisse nohis persuadeant , quam alii ad sua tempora continuaverunt. Primtim enim ab a. 613. regum Burgundionum anni ita computantur, ut ii quoque, quos alihi regnaverunt, illis trihuantur, dum in priore parte eorum tantum ratio hahetur, quos in Burgundia guhernanda degerunt. Deinde narratio cum usque ad a. 613. satis uher atque pro- lixa facta sit, ita ut c. 26. vel dies ^, quibus res gestae sint, scriptor non ignoraret, inde ab a. 613. tam tenuis ac ieiuna deprehenditur , ut a. 31. 32. 36 — 38. 40. Chlo- tharii regis de Francis prorsus nihil, reliquis autem annis perpauca tantum memoriae tradita sint. Hiatum quicumque chronicam condidit ipse iam supplebat , quippe qui c. 45. narratiunculam de Langohardis insereret, quae fide plane caret. Quin ergo prior chronicae pars a. 613. ab aeqtiali neque ab illo qui posteriorem adiecit con- fectus sit, nullus dubito, sed quaeritur, utrum scriptor a. 642, postquam annales Bur- gundici a. 602/603. defecerunt, in historia componenda altero fonte ad a. 613. per- ducto usus sit, an is qui a. 613. scripserit ip)sam Fredegarii chrono graphiam primiis composuerit, quae ab altero ad a. 642. continuata, a tertio a. 658. aucta sit. Quae res quomodo se habeat, e cap. 24. libri primi intellegitur. Libro enim Generationis ah Hippolyto episcopo composito ' supjputatio Eusehii Hieronimi' quaedam suhiuncta est, ubi anni a mundo condito usque ad 15. a. Tiberii 5228 ex chronico Hieronymi, a. 430 usque ad Constantinum Rufum coss. (^457. p. Chr.) ex paschali Victurii, denique a Constantino et Rufo usque ad ann. prinium regni Sygiberti regis Francorura, filio Theuderici regis, ann. 156 computati sunt. Si a. Abl, quo Constantinus Rufns coss. erant, 156 a. addideris, 613 efficiuntur. Eodem a. 613, ut in c. 39. lihri quarti legi- tur, Theuderico rege Mettis defuncto , Brunichildis Sigibertum, eiusdem filium, in regnum adscivit, qui paulo post a Chiothario victore superatus atque interfectus est. Itaque cum Sigiberti regis primus annus idem ultimus sit, nemo est qui non intel- legaf, ijjso a. 613. ^ hanc supputationem scriptam esse, id quod etiam ex extremis verbis cognoscitur : item a passione Domini per pascliale Victorii usque in tempore isto invenies veritatem. Ad eundem primum Sigiberti regis annum summa sicbducta est: Itaque fiunt simul ab Adam usque ad annum primum regni Sygiberthy regis anni .58L5, uhi pro 5814 male 5815 scriptum est. Hanc clausulam primi lihri olim fuisse cum manifestum sit, quae iam sequuntur capita ah alio quodam scriptore addita esse, necesse est. Re vera c. 2b, qnod catalogum pontificum continet, c. 26. cum chro- nico nsque ad Heraclium perducto vix alium ac Burgundionem illum qui a. 642. scrijisit auctorem habent.

Ergo ex libria et quarto et primo vetustior, ut ita dicam , Fredegarius enu- cleatus est, quem iam a. 613. chronicas collegisse suique temporis historiam ad- iecisse constat. Libro secundo, qui Hieronymi Idaciique chronicas continet , cum tertio comparato idem probatur. iJe Aetio enim in ' Scarpso Cregorii' c. 1. haec scripta sunt: Cum inisset certamen cum Chunis, que gcssit, Ydatius suae storiae huius volumine narrat. Sed quae in lihro II, c. 53, de rebus ab Aetio cum Chunis

\) l. l. p. 32. 2) iri dioin festi sancti Martini e( nativitate Doinini. 3) Ncque

a. 614, id quod Monod v, cl,, '.Jalirb, f. nchvjeiz. Cjlesch.' p. 14 4 ri,, slatuit.

1*

4 CHRONICARITM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

gestis narrata siint, non Idacii, sed Franci illius sunt, qui eundem lihrum composuit. Item l. 111, c. 2: De Francorum vero regibus beatus Hieronimus, qui iam olym fuerant, scripsit, inteUequntur fabulae Francicae non ab Hieronymo , sed ah illo qui lihrum seciindum composxiit Jictae. Vero quae sequitur narratiuncula fere ad verhum ex lihro secundo petita est levitate tanta, tit in exitu : Multis post temporibus 5 cum ducibus externas dominationis semper negantes verhum transaegerunt omissum sit, ex l. II, c. 6. supfplendum. Ergo qui lihrum tertium scripsit, illius secundum esse non posse, apparet. Cum autem codex, quo Fredegarius in chronographia componenda usus est, Cheltenhamensi ^ illi simillimus et librxim Generationis et Hieronymi et Idacii chronicas continuerit, lihrum secundum ab eodem, qui primum condidit, compositum jo esse intellegittir, scriptore scilicet a. 613. Tunc 'scarpsum Gregorii' , exceptis rehus Burgundicis , quae ad annales pertinent , in priore lihri quarti parte exscriptos , aut a scrijJtore a. 642. aut ah illo a. 658. compositum esse , necesse est. At cum ille in Burgundia, hic in Austrasia scripserit, id quod infra exponam, liher III. ah homine Burgundione excerptns priori trihuendus est. i5

Ut lihro primo postea quaedam addita sunt, ita secundum n scriptore a. 642. auctum esse, omnino verisimile est. Per quem sine duhio fahula Chlodovei et Alarici (c. 58 j Idacio inserta est, quae primum sermone cum posteriore libri quarti parte con- venit^, deinde Gesta Theoderici regis, quae c. 57. et 59. continent, male iyiterrumpit , tum loco ex historia Gregorii sumpto ad scriptorem lihri tertii accedit. Etiam in iis 20 quae c. 59. lihri II. excipiunt Gregorii historia exscripta est. Quid si appendicem hanc j)Ostea ah eodem scriptore a. 642. lihro secundo adiectam esse, coniciamits? Re vera in uno codice Claromontano post c. 59. Explicit legitur , qiiod librum vel Gestorum, si haec ab alio condita esse p>utas, vel Fredegarii secundum, si Theoderici Vitam ab ipso Franco descriptam esse opinaris, vel utrumque, id quod antepono, hoc 2» loco desiisse testatur.

Sunt itaque tres chronicarum , quibus Fredegarii nomen inscriptum est , auctores , quorum primus a. 613, libro Generationis, Hieronymi Idaciique chronicis atque priore idtimi lihri parte collectis, opus condidit, quod secundus a. 642. 'Scarjjso Gregorii' aliisque locis ampliavit et ad suum temjnis ^^^^'duxit, tertius a. 658. capitihus 30 quihusdam auxit. Is etiam historiam 'in ordene debeto' relaturum se esse promisit^, sed promissum non praestitit.

lam quaeritur, ad quotum libri quaHi caput primus scriptor pervenerit. De a. 613, quo Theuderico defuncto Sigibertus rex creatus est, eoque cum Brxinichilde interfecto, Chlotharixis totam Galliam in ditionem suam redegit, in sex capitibus (39 — 44) agitur. 35 Neque tamen haec omnia a vetustiore illo scriptore composita esse, vel ex ea re intel- legitur, quod c. 42. ex. Chlotharius post a. 613. 16 annos monarchiam tenuisse dicitur, et c. 43. in. ann. 30. Chlotharii computatur, dum in priore chronicae parte eortim quos aliis in partibus reges Burgundionum regnaverunt annorum ratio nulla habetur. Sed capita quoque 40. et 41, quod ad sermonem pertinet, multo magis cum posteriore 4» quam cum priore chronica conveniunt. In c. 40. Armdfus et Pippinus primum lau- dati sunt, quorum dehinc usque ad a. 624/625. nulla mentio facta est, c. 41. Burgundae- farones primtim proferuntur, c. 42. Neptricum primum commemoratum est, quod demum c. 57. (a. 629J ita scriptum reperitur. Haec omnia prorsus nova ohstant, quominns post c. 40. scriptorem a. 613. ah historia scrihenda recessisse opinemur. Itaque c. 39. 45 ex. chronicae Jinem imposuit, cum in regnum patris institntum esse Sigibertum scrip- sisset, cuius primo eodem ultimo anno opus confecit. Eum autem, qui historiam ad a. 642. perduxit, de rehus quae a. 613. gesta sunt, ut de Sigiberto Brunichildeque

1) De quo v. 'N. Archiv' VII, p. 466, 2) Lib. IV, c. 64. et lib. II, e. 58. gladii

hreves 'iixi' appellantur, quo vocabulo praeter Fredegarium nullus usus est, 3) C. 81. ex, 60

CHRONICAEUM QUAE DICUNTUK FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 5

interfectis Clilotharioque totius Franciae regefacto, e schedulis* quihusdam melius instructum esse verisimile est^ quam de illis quae annis insequentibus aceiderunt. Ut et j)rimum et secundum lihrum auxit , ita quarti priorem partem eundem supplesse et recognovisse, vel coniciendum est. Itaque non mirum est, quod c. 36. Columhani vita

5 excerpta, in aliis capitihus alia post a. 613. scripta deprehenduntur, quae sententiam nostram certa temporum ratione nixam convellere minime possunt.

De loco, uhi Fredegarii chronicae ortae sunt, qui hanc rem tractaverunt, inten se nimis dissentiunt, cum alii Aventicum^, alii Genevam^, alii Cahillonem* statuerint, Nos quidem facere non possumus, quin Valesio assentiamur. Quod primum ad annales

0 pertinet, qui scriptoris a. 613. chronicam ducunt, unde successor eiusdem Scarpso Gregorii nonnidla inseridt, in pago Ultraiurano scripti videntur esse, cum c. 13. 'Teudefredus dux Ultraiuranus mortuus esse et Wandalmarus successisse' dicatur, atque c. 18. 'lacum Duninsem valide ehidisse' memoriae traditum sif. Qua in urhe annalium scriptor degerit, affirmari vix poterit, sed, quin casu evenerit, dubito, ut

5 Marius Aventicensis episcopus in chronico a. 573. eundem Theudofridum post Vaefa- rium defunctum ducem ordinatum esse retulerit. Denique, Langohardis in Burgun- diam irruentihus, et annalium scriptor (lib. III, c. 68j et Marius a. 574. eittsdem men- tionem fecerunt , ita ut vel conici possit, in eadem urhe Aventicensi, uhi Marius scripsit, annales illos compositos esse. Certe qui fonte illo %t,sus est, scriptor a. 613.

0 Aventicensis erat. Nam postqitam capitolium a Vespasiano aedifcatum esse ex Iliero- nymo retulit: Aventicum, inquit^, civitatera aedificare praecepit. A Tito filio suo postea expletur et nobelissiraa in Gallia Cisalpina atficetur, et paulo post: Titus uni versara Gallileam circuivit et Aventeco civitate, quera pater inciperat, explevit et glo- riosae, eo quod eam diligebat, ornabit, denique c. 40. Hieronymum his verbis auxit:

5 Alamanni vastatum Aventicum praevencione Wibili cuinomento et pluriraa parte Gal- liarura. Nemo est qui non videat, Fredegarium illum Aventico urbi, cuius nomen Ger- manicum Wifflisburg non ignoravit, nimis studuisse. Sed non deerant qtoi contenderent, Aventicum destructum fuisse, id quod Ammianus XV, 11, §. 12. testatur, neqtie chronicas has inter ruinas confici potuisse. Quibus respondeo, restitiitum illud esse, praesertim

0 cum saeculo VI. vergente etiamtum sede episcopali ornatum esset. Neque video, qua ratione Marium Aventici scripjsisse affirmemus, idem Fredegarium ibidem egisse, nege- mu8. Huc accedit, quod etiam in quarto lihro pagi Ultraiurani Aventicique ratio hahita est. Nam a. 603/604. post Wandalmarum mortuum Protadius dux Ultra- iuranus ordinatus esse fertur^; c. 37. Alamannos rursus eundem pagum, qui h. l.

5 'Aventlcensis Ultraioranus' appellatur, vastasse, scriptor retidit. Apud Wangas, locum quendam prope Saladorum vel ptrope Veronam Helveticam, proelium tunc commissum est, in quo Transiurani ab Alamannis superati sunt. Victores 'maximam partem territurio Aventicense incendio concremant , reversique cum predam pergunt ad pro- pjriam'. His rebus expositis , dubitari nequit, quin scriptor a. 613. Aventici in

0 pago Ultraiurano scripserit. Idem studium pago quem commemoravi scriptor a. 642. ohtulit, qiiippe qui comitihus ex terra illa ortis patriam accuratissime adscripserif. Ita c. 42. Brunechildis per Herponem 'comestaholi de pago Ultraiorano ex villa Orba', qune ad meridiem lacus Novi-castri sita est, in conspectum Chlotharii profertur, et c. 00. BerthariuH, qni 'citiris primus' contra WiUehadum patricium dimicavit, 'comis

5 palatiia Francus de pago Ultrqlorano' appellatur. Ilic quomodo cum Manaulfo Bur- gundione congressus a Chahedone filio morti ereptus sit, uherius fusiusque narratum

1) Cf. 'N. Archiv' VII, p. 447. 2) Vaiesiua, Rea Francicnc II, p. 44fi. 3) lironien

l. l. p. 21 fiqq. 4) Monod l. l. p. 157 nqq. 5) lifj. II, c. 30. 6) Quar rcs mi cx anna-

Wjuh linrrfiindicis exncripta sit, nnscio.

6 CHROXICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

est, quam scrijjtori alienigenae aptum fuisset. Praeterea in liac quoque chronicae parte ducum Ultraiurauorum ratio habita est, cum c. 43. post Eudilanem Herponem Hn pago Ultraiorano' instittdum esse memoriae traditum sit. Itaque illum quoque scriptorem a. 642. in eodem pago, uhi decessores eius scripserunt , chronicis vacasse manifestum est. Non midto post historiam hanc Burgundicam ab Austrasio quodam 5 circa a. 058. capitibus qnibusdam auctam esse, supra ostendi. Hic, ubicumque scripsit, de maioribtis domus optime certior factus erat. Nescio an casu evenerit, ut libri scripti, qui reliquis ita praestat, ut eorum quasi fons habendus sit, vestigia non in Bur- gundia, sed in Mettensi urbe reperiantur. Ut codex Sirmondi, postea Claromontanus, iam Cheltenhamensis , qui librum Generationis, Hieronymi Idaciique chronica integra lo continet, Mettensis olim erat, ita ipse Fredegarii Claromontanus, iam Parisiensis, per medium aevum non cognitus est nisi in monasterio S. Arnulfi Mettensi.

In primo secundoque libro componendis Fredegarius codice iisiis est Chelten- hamensis persimili, ex quo librum Generationis ab Hippolyto episcopo confectum chro- nicaque Hieronymi Idaciique excerpsit. Hippolyti* opuscido fere ad verhum exscripto is catalogi regum Hebraeorum pontificumque Romanorum et chronicon quoddam breve e Graeco in Latinum sermonem versum adiuncta sunt, quorum fontes iam latent. Hiero- nymi Scarpso perpauca inserta sunt, ut Francorum origo ^, res Aventicenses ^, narrati- uncida quaedam de Constantino Helenaque* et de Burgundionihus^ . Eiusdem libri secundi pars altera Idacii chronicon est, cui Fredegarius brevem Idacii prologum'^ cum initio 20 amplioris praefixit, libro usus aliquanto uheriore illo quem Sirmondus habuit. Huic chronico, ut alia praeteream, narratio qttaedam fahulosa de Chunis atque Aetio'' inserta est; sequuntur Gesta Tlieoderici (c. 57. 59^, qtdbus fabula^ de Chlodoveo et Alarico inter- iecta est (c. 58 j, historia Wandalorum (c. 60. 61j atque lustiniani Belisariique (c. 62j. Haec omnia unde sumpta sint, nescimus, rebus paucis exceptis, quae ex historia Francorum 25 Gregorii petitae sunt. Nonmdla quidem cum Anonymo Valesii conveniunt, sed quin Fredegarius eo ustis sit, duhito. Gregorii Dialogi semel c. 59. citati sunt. Tertius liber fere totus ex Historia Francorum Gregorii Turonensis excerptus est, sed plus quin- que libris auctor non habuit, quippe qui codice quodam B usus sit. Huic quoque Scarpso multae fabidae additae sunt, ut Troianorum (c. 2), regum Francorum (Chil- 30 derici c. 11. 12^ Chlodovei c. 18. 21), Langobardorum (c. Qb), aliaque quae historiae repugnare manifestum est. Sed nonnxdla hac in parte leguntur, quae ex annalibus Burgundicis sumpta esse, Brosien ^ docuit. Fragmentis, quae ille collegit, sine dubio addenda sunt, quae in c. 41. et 83. de Wisigothis referuntur. Denique quarti libri fontes praeter Hieronymum, ex quo permagna prologi pars hausta est 'o, et Columhani 35 Vitam, unde c. 36. Fredegarius excerpsit, omnes perierunt. Prior pars ad a. 602/603. annalibus nititur, quos commemoravi. Semel 'Orosiae liber' (c. 66j appellatus est, sed proctd duhio scriptor erravit. At lib. II, c. 46. locus quidam de Burgundionibus Oros. VII, 22. satis propinquus est. Isidori chronicon, xmde perpauca verha (lih. I, c. 26, lib. III, c. Qb) sumpta sunt, in codice quidem Claromontano liher tertius dici- 40 tur, sed pluribus de causis, quarum non infima est, quod in libro scripto tdtimum locum obtinet, Fredegarii illum habere nequeo^^, etsi in Prologo quoque libri quarti

1) Id Labhe, Nova hibl. Mss. I, p. 298, et Ducange, Chron. pasch. Faris. 1688, App. p. 413, aliique integrum ediderunt, cf. 'N. Archiv' VII, j5. 463. Textus autem, quem Pitra, Ana- lecta sacra II, p. 274, e eodice Parisino nr. 7418, saec. XIV, nuper edidit, deterrimus mutilus- 45 qae est. 2) C. 4 sqq. 3) Vide supra p. 5, l. 20. 4) C. 42. 5) C. 46. 6) V.

'N. Archiv' VII, p. 475. 7) C. 53. 8) Hanc accurate examinavit Junghans, 'Geschichte

der Konige Childerieh und Chlodovech' p. 11 sqq. 9) l. l. p. 30. 10) V. 'N. Arehiv' VII,

p. 479. 11) V. ib. p. 484.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 7

huic adscviptus est. Is quidem locus liic jjvoferatur ^ necesse ^est. Itaque , inquit, beati Hieronirai, Ydaeii et euiusdam sapientis seo Hysidori immoque et Gregorii chro- nicis a mundi originem dilientissime percurrens usque decedentem regnum Gunthramni, his quinque chronicis huius libelli nec plurima pretermissa siggyllatem congruentia stilo inserui, quod illi soUertissime absque reprehensionem condederunt. Haec verha, ut- cumque verteris, minime quadrant. Nam si sapientem quendam, ut iam communis opinio est, Hippolytum episcopum hahemus, ticnc Fredegarium nostrum auctorum quos secutus est nomina in sitellam coniecta caecum sustulisse necesse est, cum alias vix Jieri potuisset, zd

1. heatum Hieronymum, Ydacium = lihrum II.

2. sapientem quendavi = lihrum I.

3. Hysidorum = lihrum III.

poneret. Qua re, ut videtur, permotus Monod v. cl. sapientem eorum quae Idacio adiecta sunt capitum scriptorem hahuit. Tunc ordo quidem constat, sed quae dixi capita neque unum hahent auctorem neque ah Idacio dividi possunt, quem nullo spatio intermisso excipiunt. Quae cum ita se haheant, satis mirandum est, quod nullus sapientem quarti lihri scri^^torem hahuit, praesertim ciim haec sententia ipso Claromontano codice conjirmetur, dum quas comviemoravi opiniones fundamento pror- sus carent. Tertio enim lihro expleto in codice praestantissimo haec leguntur : Incipit prologus cuiusdam sapientis, quae index sequitur lihrarii cuiusdam errore, cum etiam in lihro tertio prologus indicem praecedat. Ex his verhis primum intellegitur, sapientem in prologo commemoratum ipsius esse auctorem, deinde eundem prologum a complurihus suppletum, recognittim esse, nam neque scriptorem ipsum se sapientem appellasse neque Isidorum Gregoriumque post se posuisse credendum est. Hos postea adiectos esse, ex verhis quae sequuntur usque decedentem regnum Gunthramni intellegitur, id quod alio loco ' fusius devionstravi. Haec enim cuvi chronica sapientis conveniunt, neque cum Isidoro aut Gregorio. Itaque sapiens scriptor a. 613. est, post quem alter a. 642. iit chronicis ita prologo Gregorium inseruit, tertius Isidorum ad- didit, q^iem quidem, cum liher ille cum reliquis Fredegarianis nullo modo congruat, lihrarium haheam, qui harum chronicarum exemplar fecit. Sed qua ratione lihri Gene- rationis scriptor in prologo desideratitr? Cum reliquis lihris omnihus titulus in- scriptus sit, in quo scriptoris nomen laudatur, primus lemmate prorsus caret. Neque Fredegarius nomen scire potuit, cum primus Cangius ah Hippolyto lihellum composi- tum esse coniecerit. Ergo causa exstahat valde sufficiens, ne Hieronymo Idacioqiie lihri Generationis auctor adderetur. Denique ah eodem qui prologo nomen Gregorii in- seruit etiam clausulam illi adiunctam esse, vix commemorari necesse est.

De fde, quae Fredegario hahenda est, etsi illum in excerpendis fontihus per- saepe errasse, fahulis non sanctorum, qicas fere semper silentio praeteriit , sed illis quas 'mdrchen' appellarnus nimis studuisse'^ non ignoramus, facere non possuvius, q7i.in Valesio doctissimo assentiamur ^ : Fredegarius, inquit, Scholasticus nos destituit, Historicus pro captu illorum temporum diligens, ut aetate, sic auctoritate Grcgorio Turonico episcopo proximus, et in magna bonorum auctorum inopia utilis ac neces- sarius, nec usquequaque contemncndus : cuius brevitas et cetera omnia vitia temporibus imputari debent.

1) 'iV. Archio' VII, p, 482. 2) Claudius rnaior doinus, Fredcyario tcdc (iih. IV, c. 28j,

ernt homo pruden», i o c u ii d u » in fabolis, strenuus in cunctis, Lilj. II, c. .07. Tli.olonien8 : loquer, inquit, ad senato fabolie, pt paulo poat: iocundemur iii fuboliH. Sc.quilur fabula leonis f.t cervi , aliam lupi Leosius lih. IV, c. 38, Theuderico narravit. 3) lies Francicae III,

p. 179.

^sS\}- ^^ f^^-oi.

/

8 CHROXICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

Sermone ' vtitur satis harharo, sed mnlto meliore illo, quo formulae Francicae scriptae sunt. Casihus quarto et sexto nimis favet eosque persaepe conftulit; verba participalia uhiq^ie pro finitis posuit. Vocales e et i, o et ii plerumqtie permutatae sunt, consonantes etiam quaedam vacillant. Jtaque soloecismi quidem ahundant, sed sensus fere semper patet. f.

Fredegarii chronicae iam saecido octavo, priusquam Karolus Magnus patri suc- cessisset, scrijytis diversis insertis adiunctisque dmpliatae sunt. Lihrarius quidam, numero mendoso, qui lihro tertio inscriptus est, procid did>io permotus, ante illum Hilariani opitscidum 'de cursu temporis' inseruit, quo facto exemplar codicum 3 ortum est. Alter, lihro Generationis omisso, Hilariani lihrum primum posuit, Hieronymi lo Scarpso (c. 3j 'Historiam Daretis Frigii de origine Francorum' inseruit, historiam post Fredegarium partim ex lihris scriptis tisque ad suum tempus perduxit, cui tertius in historia scribenda successit. De hoc Fredegario continuato, quem codices 4 inte- gricm, lihri 5 decurtatum continent, iam agitur.

Qui hanc rem tractaverunt, historiam, quae Fredegaritim excipif, aut quattuor^ is scripsisse censxierunt aut unum^. Nos quideni tres partes distinximus, quarum prima c. 1 — 17*, altera c. 18 — 33, tertia c. 34 — 54. comprehendit. Quod ad primam pertinet , a c. 1. ad. c. 10. Lihrum historiae Francorum (B) exscriptum esse , satis constat. Sed nonnulla impriviis de stirpe Pippinorum hic illic inserta sunt, quae in Lihro h. Fr. desiderantur. Haec additamenta haud quaquam parvi pendenda esse, 20 cum alii tuni Breysig hiculente exp)osuerunt. Lihri h. Fr. clausidam, quicumque erat, ita miitavit, ut verha anno sexto silentio praeteriret, sed nunc servaret atque enun- tiatum ann. vitae simul prestolatur ipse adderet. Itaqtie cum c. 10. haec scripta sint : Quo mortuo, Theoderico rege statuerunt in sedem regni, qui nunc locum solii regalis obtenit, ann. vitae simul prestolatur, quis est qui non intellegat, Theoderico etiamtum 25 vivo hoc Libri h. Fr. compendium confeetum esse? Js autem a. 737. diem ohiit. Jdem ex supputatione cognoscitur , quae c. 16. exstat: et a passione Doraini usque isto anno praesente , qui est in cyclo Victorii ann. 177. Kl. lan. die dominica ann. 735. Et ut istum miliarium impleatur restant ann. 63. Haec annum efficiunt a Christo nato 736, sed ann. 735. aerae Dionysianae calcido obstant , postea inserti 30 ah eo, qui iam supra adventum Domini pro passione posuit^. Jtaque prima pars historiae Fredegario adnexae a. 736. scripta est^. Altera quo auctore orta sit, clau- sula c. 33. in uno codice 4a adiiincta docet: Usque nunc inlixster vir Childebrandus comes, avunculus predicto rege Pippino, hanc historiam vel Gesta Francorum diligen- tissime scribere procuravit. Abhinc ab inlustre viro Nibelungo, filium ipsius Childe- 35 brando, itemque comite succedat auctoritas. Ergo Childehrando coviiti'' , Pippini avuncido, historiam usque ad annum 751. perductam debemus, sed 'scribere procu- ravit' neque ipse scripsit. Jtaque non mirum est , quod ad c. 21. sermo aliquanto diversus^ ah eo est, qui inde tisque ad finem c. 33. occurrit. Duos enim lihrarios a Childebrando conductos esse, facile inteUectu est, sed caj). 25. sqq. ab iis qui prae- 40

1) V. 'N. Archiv' VII, p. 486. 2) Ita Ruinart, qui partes 1. c. 1. 2, 2. c. 3 — 17,

3. c. 18 — 34, 4. c. 35 — 54. distinxit, et Breysig, De continuato Fredegarii chronieo p. 5, qiti, prima et secunda Ruinartii parte contraeta , post c. 24. alterum scriptorem recessisse coniecit. 3) Ita Hahn, 'Archiv' XI, p. 821 sqq., cui Monod, 'Revue critique' 1873, p. 152 sqq. adstipu- latur. 4) Sunt capita , quae ipse institui. 5) Cf. 'N. Archiv VII, p. 497. 6) Hanc 45

partem Coloniae scriptam esse, Breysig l. l. p. 9. coiiidt, sed argumentum quod profert non sufficit. Certe scriptor Austrasius erat. 7) In pago Augustodunensi villam quandam a Karlo in beneficio

impetraverat ; v. Roth, ' Beneficialwesen' p. 422. 8) V. Monod l. l.

t^//'f:^/^//y7/v//^

bencNitr Xfi^a^fLiftir Amu*>« pcoc3urccTo<*em jyxLefttf^

. f<^C ; |0 ont p Cuif crcpTCCh t«?t*u f2> ly ♦♦*«r «*J<aoeof -ccMb irtrc Otaf tax-c-Ty-Xic^mpeiiur fec%^duCi*r^00cariuf^AMypeUjaur ^; voc©f2»cr<>om4>eiur tufTT^ccfiicjcm ^«jMoqrJ^ CH^t^r

^y^- / '^ J^' / ///'-'' y^ i '' 'y-^

^ &2^/< ...^iV^r////'l^'/?^y^ //'V/A..'i7^//y^//^''' y-'? '/^-

citxociccrioi^^tyfj^ifyjiley^virrtcstxe^ rrMy-cc^axrftim «autcc ^xLoio-pViCcrrzem yV«r*^oyWr> irrceUeyj^vr

fccviCt \uyCiiAitrrxerry 7m|^cutr> muun ubarr^ia.»n Cicr»irr» urcryy^fappO*ZCCClor*err* Ccrynoj^^m Ccl>xiyfo

mur»c|i pynr>Cipto Ultr^jyortSCtxr^ \r*rciutty -

mwmj ixpiTuiA um

'^ ^ y^ y>

:/^/\'//.r //^.a.r)r.y // // / J^ /^ - ^v^"- --v

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 9

cedunt minime dividenda siinf. Id primus Breysig ^ v. cl. statuit , at argumenta quibus nititur mdla sunt. Nam primum codicum b, qui c. 24. ex. dejiciunt, Jinis mdlius momenti est, quippe qui ex integro quodam codice generis 4 Jiuxerint. Deinde Annales Laurissenses minores quod ad idem caput Fredegarii historiam perducunt, e codice quodam 5 exscripti sunt. Denique ne sermo quidem ah eo ahhorret, qui post c. 24. iisurpatus est. Ergo Breysigii divisio reicienda est. Post Childebrandum Nihe- lungus jilius historiam ad a. 768. perducendam curavit. Lihrarius'^, cui hoc negotium mandatum erat , ut grammaticae multo magis quam decessores imperitus erat , ita uhere vivoque narrandi genere excellit. Itaque jieri non potuit, ut idem esset qui Childehrandi historiam scripsisset. Historia autem 'Daretis Frigii', quam Sca7'i)so Hieronymi in codicihus 4 insertam esse iam commemoravi, quod ad sermonem per- tinet, cum priore Childehrandi historia valde convenit. Neque duhito, quin lihrarius Childehrandi prior chronicarum Fredegarii exemplari facto Lihri hist. Fr. compen- dium nd a. 736. perductum adiunxerit, cui historiam ad n. 739. ipse adiecerit.

Tribus qui Fredegario sttccesserunt historicis id maxime vitio dandum est, quod ecelesiae nullam, rationis temporum minimam curam egerunt.

Lihros scriptos in quinque genera distinximus, quorum primum cum aetate tum praestantia reliqua valde superat.

1) CodexParisinus Lat. nr. 10910 (antea Sic^ypl. Lat.69b his) in4:^, saec.VII/VIH, f. 184^ literis uncialihus scriptus^, Sirmondi erat, quo mortno bihliothecae Collegii Claromontani Parisiensis legatus est. Quo dissoluto, priusqitam bibliotheca ditissima suh hasta veniret, ne liher pretiosissimus ah alienigenis compjararetur, catalogo non adscriptum* de Lauragais accepit, qui regi eum dono dedit. Pagina 2. et 3. transversis m. saec. IX. scripsit: Breviariura scarpsum ex chronica Eusebii, Hieronimi aliorumque auctorum a quodam Adatio. Sequitur pag. 2. index lihri primi, quem f. 1 — 28.» liher Generationis excipit. F. 23'. pictura satis rudis occupot, qua, Monod teste, Eusebius et Hieronymus expressi sunt. Deinde f. 29 — 83. secundus liber, qui Hieronymi Ida- ciique chronicas continet, scriptus est. F. Ih' . item pictura ornatum est, quae quin Helenam repraesentet, duhium est. Tunc f. 83 — /. 121. Gregorii Scarpsum occupat, post quod tituLus INCPT PROLOGUS CUIUSDAM SAPIENTIS scriptus est. Sequi- tur autem f. 121'. index lihri quarti, quem demum f 124'. prologus excijnt. Post chronicam, quae f. 170. desinit, Isidori liher additus est: IN NOMINE SANCTAE TRIXITATIS INCIPIT LIBER IIL KPWNNK6iiPMM SANCTI ESIDORI EPI- SCOPI — /. 184. Explicit liber breviarium temporum a sancto Hysidoro collectum iuxta historiae lidem. Ab inicio mundi usque quadragensemo anno Chlothacharii regis ann. In eadem pagina a lihrario vetustissimo quae sequitur clausula iam manca scripta est:

\ INVENIT LUCERIOS PRESBETER MONACOS DOM

TUM A . . PER ISTA CRONECA ET PER ALIA CRONE

SU .« QUOD SEPTOAGENTA ET QUATTUOR ANN

U . AVIDb QUOD SEXTUS MILIARIOS

a) lege sua? b) (us) avid legit Eeller, ut avid Monod, sub quid quod Wailz, sunt

ras quod Ruinart.

\) l. l. p. ■iC). 2) Et hunc et decessores eiua hominea ecclesiaslicos fuisse, patet; v. Oelaiier, 'Jahrbi/cher' p. 453. Al illi minime credam, verba nuntiatum est, haec videns, cernenfl ex Vulcjata petila pKse. 3). Specimen dedii IJantard, 'PeintureH den Manuscritn depuiH lc huitiime siMc

iuKqu'(i la fin du seizi^me VIII, 1, tah. 8. 4) 'Ilistoire dc VAcadcmic Iloyale dea Inacriptione

et liellet-Leitre^, Paris. 1774, ;;. 119 — 127; 'On craiKnoit, que los Etranger» n'cn fiiHHcnt dcvenu» posseBBeurfl'. .0) Dnac quac praeccdnni pa<iiiiac niimcrn rion cojnjire/iciinae Huiit.

SH. R. Mcrovinjf. II. '<^

10 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

.... ESSE» EXPLITOS CONPOTAVIT IPSOS . .

AN . S X»» IN INDICCIONE EXSIENTE TE . . . .<=.

. O QUARTO DAGOBERTO RIGNANTE. Haec quarto Dagoherti III. anno , indictlone tertia decima, i. e. anno 715, com- posita esse, ^N. Archiv' VII, p. 254. ostendi, uhi etiam rationem, quae inter clausulam 5 hanc et chronicam Fredegarii intercedat, exposui. Duhixim vero est, utrum ab ipso qui reliquum codicem exaravit scripta, an ab alio jjostea adiecta sit, quare codicem ante a. 715. iam extitisse, pro certo afjirmare nolim. Neque iste liher, quamvis opti- mus sit, autographtis habendus est, cttm mendis minime careat. Quae eo piotissimum orta sunt, quod librarius dictantis verha minus accurate intellexit. Haec cum saeculo lo octavo vel nono emendare quidam conarentur, plus defecerunt quam profecerunt, etsi negari non potest, nonmdla ex optimo fonte suppleta ac correcta esse. Capitum numeri imprimis in prioribus libris saepe aut prorsus desunt aut postea adiecti sunt. Quaternionum numeri margines occiipant; sed satis mirandum est, quod praeter X. etiam II. scriptum est et pro XV. XX. numeri tantum III. IV. supersunt. Folia sin- i5 gida sunt vicenum vel vicenum ternum versuum. Positurae persaepe locis incongruis collocatae sunt. Hic illic lineae vel folia tota vacant.

Codicem Pertz et Waitz contulerunt ; librum primum Heller aliosque locos Delisle V. c. summa liberalitate recognovit.

Ex hoc libro pendet: 20

V) Codex Metiensis nr. 134. (antea D 12) saec. VIIIjIX, in fol., f. 212, qui e monasterio S. Arnxdfi originem traxit. Inter cetera continet e lihris I. II. Fredegarii excerpta, quae 'N. Archiv' VII, p. 258. descripsi.

Ipse conttdi.

Omnes libri qui sequuntur ex eodem codice mendis plurimis adsperso orti sunt. 25

2a) Codex Bernensis nr. 318, saec. IX, in 4S>, f. 131, ah Haecperto scriptus, Ragondi haccalaurei, Petri Danielis Aurel., Bongarsii erat. Constat e quaternionibus 16 et e quinione ; sed 7 fol. perierunt. F. 23 — 125. chronicae Fredegarii occupant, quae Lih. IV, c. 9; Ego cum istis non loquor vita illorum desinunt. De reliquo liher omnia quae Claromontanus eodemque ordine continet. 30

Ipse contuii.

Quocum ex eodem fonte pendet:

2h) Codex Londoniensis Musei Britannici Ilarlei. nr. 5251, saec. IX, qui item chronicas usque ad lih. IV, c. 9. continet. Desinit enim: Ego cum istis non loquor vita illorum. »

Liebermann librum IV. aliosque locos contulit.

Codices tertii generis tria capita extrema lihri primi omittunt atque Hilariani libellum de cursu temjioruvx inter secundum et tertium Fredegarii lihrum inserunt. lisdem post c, 54. lib. II. verba talpus scero inserta sunt.

31) Codex Lugduno-Batav. Voss. Lat. qu. nr. 5. in 8°, saec. VIII/IX, f.38, 40 quorum singida versuum vicenum octonum vel vicenum novenum sunt , initio et fine mancus iam ex 6 fascicidis constat. Liber a duohus librariis emendatus, incipit II, c. 36 ; Contra Romanus revellentes. Post Idacium f. 28' ; INCIPIT LIBER QUINTI lULI HELARIANI DE CURSU TEMPORUM — /. 38; EXPLICIT LIBER QUINTI lULI HELARIANI scripta sunt. Tunc demum Gregorii Scarpsum sequitur, sed in 45 titulo indici superscripto liher iam desinit: INCIPIUNT CAPITULA LIBRI.

Ipse contuli.

Huius libri alteram partem comprehendit

I

a) d esse Ruinart, d . . it esse Waits. b) ita Heller, a sesto in ind. Waitz,

. . 0 . . . in ind. Monod, annos in upen in Ruinart. c) tertia d o Ruinart, te (r) 50 1

no Waitz, ter o Monod.

I

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 11

311) Codex Vaticanus Reg. Christ. nr. 713.», saec. VIII / IX, in 8°,/. 83, olim Goldasti, Augiae forte scriptiis. Incipit /. 1 ; QUARTI QUOD EST EXCARPSUM DE CRONICA GRECUM EPS THORONACHI, eodem loco, nhi 31 desinit. Lihro qnarto finito EXPLICIT additum est; mox Erchanherti hreviarium et Liher historiae Fran- corum sequuntur. Codex a lihrariis saec. IX. non multo posteriorihus ubique emendatus est. Ratio scrihendi a reliquis lihris paididum discrepat , cum saepius p pro b, fere semper Neauster, Neaustrasia, Neaustrasii atque Franchi scripta sint.

Contidit Pertz.

Ex 3 / -f- 3 II. alter liher, qui iam periit, exscriptus erat, unde fiuxerunt

3a) Codex Vindobonensis nr. 482 (antea Hist. prof. 632. et Amhras. 2b2), olim Urstisii et Gotfridi a Raming, in maiore Augia saec. IX. scriptus, fol. 87. in 8". Constat ex 12 fasciculis , sed mancus iam est, cum inter 8. et 9. duo quaterniones perierint. Nonnidla folia, itt 4. et 41, literis scripta sunt eorum similihus, quihus chartae pontifcum Romanorum scrihehantur. Continet Fredegarii chronicas , c. 24 — 26. libri primi exceptis, ad lihrum tertium ex. integras (f. 1 — 86'j cum Hilariano ante Scarpsum Gregorii inserto, cuius maxima pars, quaternionibus excisis, inferiit.

Partem Pertz Vindohonae contulit, partem ipse exscripsi.

3h) Codex chartaceus Augustanus nr. 223, saec. XV, f. 270, in ^^, in monasterio S. Udalrici et Afrae Augustano scriptus , f. 1 — 97'. Fredegarii chronicas integras continet ciim Hilariano, qtii tertium lihrum hic sequitur. Ut in 3a liber primus trihus capitibus extremis caret. Liber satis neglegenter scriptus a me paucis tantum locis, uhi reliqui 3 codices defecerunt, adhihitus est.

In codicibus 4 liher Generationis deest, cuius loco Hilarianum habent, atque liber II. historia 'Daretis Frigii', ultimus liber rehus ad ann. 768. gestis aucti sunt.

Horum praestantissimus est

4aj Codex Vaticanus Reg. Christ. nr. 213, in A^, fol. 157. cum tribus prae- fixis et duobus adnexis, a compluribus lihrariis saec. X. scriptus. Erat Remensis, postea Petavii, neque S. Eugendi"^. Folia sunt versuum vicenum, vicemim singulorum, vicenum hinnm, vicenum quinum. Incipit f. 1; IN DI NOMIN INCIPIT LIBELLUS QUINTI ILLII HILARIONIS - /. 13'; EXPLICIT LIBELLUS QUINTI lULII [IILARIANI. Deinde Scarpsum Hieronymi sequitur, cui post c. 3, /. 25; HISTORIA DAREGITIS I FRIGII DE ORIGINE FRANCORUM inserta est. Liber quartus iam in c. 51; Gundeberga statim de exilio post annos tres regressa sublimatur in rognum desinit, quod historia ad ann. 768. perducta excipit: Igitur Chlodoveus filius Dagoberti. Nulla destinctione facta, sine numeris capitum, qui postea demum a lihrario adiecti sunt diversi ab iis , qui in editis leguntur, continuationes in continua serie scriptae Hunt, sedj verha Idcirco sagacissimus rex Carlus versum ductintet post verha: subli- (natur in regno quae restat linea vacat. Tunc addita clausida, quam supra p, 8, (. 3.5. commemoravi , verba His transactis librarius iferum a linea scripsit. Desinit Fredegarius f. 148' ; sublimati sunt in regno. Codex a compluribus ut scriptus ita emendatus est.

Continuationes post Bethmannum Pabst accuratissime contidit. Historiam Daretis aliaque Mau v. c. diligenter exscripsit.

Cum 4a ex eodem fonte fluxit:

4a') Codex Trecensis nr. 802, saec. IX/X, in 4°, olim bihliothecae Societatis lesu Trecensis II, 12. E Laureshamensi monasterio originem trahens^, eadem. continet ac Aa, sed iam lih. II, ex.: victus nomcn vitamquc amisit desinif, ita ut lihri 3. et 4. ahsint. Liher a Germano qnodam ad imprimendum recognitus est.

1) Cf. 'Archiv' V, p- «1 «77. 2) V. 'N. Arc.hiv' VII, p. 2!M. 3) V. 'N. Archiv' VII,

p. 299.

2*

12 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

Codtcis formam Waitz et Eioald descripserunt ; Idacii Scarpstivi Arndt contulit. Historiam Daretis in sxmm usum cum hoc codice comparandam Paris curaverat.

Qui sequunttir tres lihri, ex eodem exemplari exscripti, fere ad verbum inter se consentiunt.

46 'j Codex Mediolanensis capitidi S. Amhrosii saec. IX. ex., zn 4«, de quo 5 Blume V. c. egit^, omnia, quae 4« hahet, continet. Chronicae lihro quarto finito : eosque uterque interire feeisset^ /. 122. post lineam vacuam relictam continuationes : Igitur Chlo- deos incipiant. Capitihus non institutis, textum contintLum lihrarius scripsit, nisi quod vocahidum Curricula in supputatione partis primae distinxit et post alteram partem, linea vacua relicta, ah His transactis litera maiore scrihere perrexit. Saepe literae ti lo jjro ci, ae pro e scriptae sunt.

Continuationes et Historiam Daretis Mommsen v. c. contidit.

Ah'^) Codex Londoniensis Musei Britannici Harlei. nr. 3671, saec. X. ah uno lihrario scriptus est, De quo eadem quae de 46' dicenda essent. Saepe litera ae 'pro e mutata est. is

Contimiationes Pertz et Liehermann conttderunt. Daretis Historiam Paris v. c. conferendam curaverat.

Huic propinquior est quam lihro 46 1;

4b^*) Codex Monacensis Lat. nr. 4352 (August, S. Ulric. 52) chart., saec. XV, in fol., in monasterio S. Udalrici Augustano ortus. Continetf.l — 141'. Fredegarii chronicas 20 ad a. 768. perductas. Initia primae partw; Igitur Chlodoveus et tertiae: His trans- actis distincta, sed capita mdla instituta sunt. Fol. 86. suppletum est. Desunt lih. IV, c. 26. ah ausus ad c. 28. plenitudinem.

Fredegarii chronicas fere totas contidi.

Tres lihri qui sequuntur ex eodem fonte pendent. 25

4c'J Codex Montepessulanus scholae medicinae nr. 158, _/. 135, in fol., saec. X, Boherii Divionensis erat. Inde a lih. IV, c. 90. capitum distinctio nulla est, sed verha Igitur Chlodoveus, Item quod post supputationem , His transactis literis maiorihus scripta sunt. Desinit f. 135. cum magno in capite pemdtimo. Quae desunt CJiiffletius ex editis, ut videtur, supplevit. Saepe literae ci pro ti, fere semper perse- 30 quutus scripta sunt. Uhique sermo ad grammaticam emendatus est.

Lihros III, et IV, ac fragmenta lihri II, Waitz contidit, Historia Daretis Paris usus est.

4:C^) Codex Parisiensis nr, 4883-A, saec, XI, f 128. in 4^, a compluribus lihrariis Arnaci, ut videtur, scriptus, f, 73. — /. 128'. Fredegarii chronicas continet, 35 sed liher initio et fine caret. Incipit lib. II, c, 18; IMemoravimus sub Arifronem i'egem, desinit contin, c, 44; Omnes quos ibidem adduxerant. Inde a c. 42. complura desunt, spoMo vacuo relicto, Praeterea. lib. III, c. 39. ad c, 80. omissa sunt, Exem- plar enim valde mutilum fuisse videtur, id quod lihrarius f, 128'. testatur: Non, inquit, repperio plus. Sufficiat igitur hoc. In continuationihus verha: Igitur Chlodoveus, Cur- 40 ricula annorum, Item quod, His ita transactis distincta sunt.

Idacium nescio quis nobis descrip>sit, Reliqua ad lih, IV, c. 90. cum iis contidi, quae e codicibus 4 iam adnotata erant, in contin. literam cum litera comparavi.

4c*j Codex Lugduno - Batav. Voss, nr. 20. complura diversis temporibus scripta continet, F. 1 — 8'. fragmenta quaedam e lihro II. Fredegarii sumpta exstant, a quae saec. X. in literas data sunt. Liber nullius momenti est.

liistoriam Daretis ipse contuli.

E codice quodam 4 exscripta capita 57 — 62. lib. II. cum titido Gesta Theoderici regis compluribus lihris, qui Lihrum historiae Francorum continent, adnexa sunt.

1) 'ArcUv' F, p. 594. 5»

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 13

42 'j Codex Vaticanus' Reg. Chrlst. nr. 549, saec. XII, incipit f. 145'; Theode- ricus natione Macedonum, desinitf. 148; ipse disponit (Canisius-Basnage p. 192, l. bO).

4z*j Codex Carlsruhanus saec. XII. in., infol., ex duohus iantum foliis constat. Incipit: Incipiunt Gesta Theoderici regis, desinit araicitias iniens (Canisius p. 188, l. 51 j.

Edidit Mone, 'Anzeiger f. Kunde des deutschen Mittelalters' IV, p. 10.

Az^) Codex Vindohonensis universitatis nr. 3334 (antea 838, Eepert. Schivand- neri I, 61 Ij, saec. XV. ex., chart., Fuchsmagen doctoris erat.

Lihrum historiae Francorum Pertz contidit.

4z*) Codex Graiacensis itniversitatis fol. 42/ b9, memhr., saec. XII. in mona- sterio S. Lamherti scriptus, incipit: Incipiunt Gesta Theoderici regis, desinit lih. II, c. 62; a Buccellino victus nomen vitamque amisit.

Codicis forma ah Wattenhach descripta esf.

Ex hoc ortus videtur esse

Az**) Codex Graiacensis universitatis quart. 33/52, chart., saec. XV ^.

4z^) Codex Vindohonensis nr. 428 (anteabl, hist. prof. 230J, saec. XIII, f. 207, in foL, Gesta TJteoderici f. 203 — 207. continet (ah: Incipiunt Gesta Theoderici regis ad: lustiniauus mittens pue, ed. Canisius p. 193J.

Maximam partevi Mone, 'Anzeiger^ 1838, p. 355—359. edidit.

Codices 5, qui iam sequuntur , lihrum tantum quartum cum continuationihus ad c. 24. continent, eumqve historiae Francorum Gregorii, quae X, 28. desinit, ut lihrum decimum adnexum*. Index Fredegario praemissus in aliis ad c. 24.* perductus, in aliis prorsus omissus est. Praeterea plerique lihri in cont. c. 1 — 24. capitum distinctio- nem hahent iliam, quae in editis instituta est.

ba) Codex Heidelh er g ensis Palat. Lat. nr. 864, saec. IX, in fol., f. 134, in monasterio S. Nazarii Laureshamensi scripdus , postquam Romam Parisiosque depor- tatus est, in hihliothecam Palatinam rediit. Liber Fredegarii ultimus f. 110' — 134'. post Gregorium scriptus, a duohus lihrariis emendatus est. Quod ad rationem scrihendi spectat, persaepe litera e in ae mutata est.

Post Bethmannum liher optimus quinti generis a memetipso accurate collatus est. Huius exemplar videtur esse

ba') Codex Parisiensis nr. 5921, saec. XI, in fol., qui Mettis a complurihus lihrariis satis neglegenter scriptus, postea Pithoei, Thuani, Colherti erat. Liher saec. XII. emendatus et locis nonnullis e Lihro historiae Francorum petitis auctus est.

Codicem deterrimum Bethmann contulit.

b* a) Codex Berolinensis Lat. quart. nr.266. e duohus foliis constat. Alterum lih. IV, c. 16; Gunthrarani in Burgundiam sedem habens incipit, defuncto Wandalmaro c. 24. desinit, alterum a c. 38; XVII Theodrici regis ad c. 40; adpetunt missos histo- riam continet. Liher codici b a simillimus est.

bh) Codex T^arisiensis nr. 9765 (antea Suppl. Lat. nr. 1538J saec. X. vel IX. literis magnis scriptus. Index Fredegarii deesse videtur, capita quoque 96. et 97 (ed. liuin.). omissa sunt. Post Bethmannum Pertz contidit.

bc) Codex S. Audomari nr. 706, saec. XI. in., in monasterio S. Bertini scriptus iam c. 21. ex. Expl. Hber X. desinit.

Lihrnm, qui multis lacunis lahorat, Bethmann contidisse fertur, sed schedvlae perierunt.

Ex hoc fivxit

bc) Codex Bruxeltensis nr. 6430—51, in monasterio S. Vedasti scriptus, postea

1) V. 'Archiv' V, p. n5; X/I, p. 288. 2) V. 'Archiv' X, p. 023. 3) V. 'Archiv' X, p. 625. 4) Sunt libri C; cf. Hcript. lier. Merov. /, p. 25 aqq. 5) ?. c c 110. cd. Iluin.

14 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

in bibliot/iecam coUegii soc. lesu Brugensis, inde Anttcerpiam translatns. Eodem loco quo bc desinit.

Bethmann libro usus est, sed schedae nidlae exstant.

bd) Codex Namurcensis, olim S. Huberti, saec. X, in fol., satis nitide scriiAus est, Bethmanno teste. 5

be) Codex Bruxellensis nr. 9361, saec. XII, in fol., e monasterio S. Laurentii Leodiensi originem traxit. In hoc solo quinti generis codice historia ad a 768. perducta est, cum altera continuationum pars (a c. '2b) e libro qiiodam 46 suppleta sit. Desinit: sublimati sunt iu regno. Explicit liber X. histoi'iae Francoruni.

E libro satis neglegenter scripto Bethmann nonnidla adnotavit. lo

bf) Codex Vindobonensis nr. 473 (antea hist. eccl. 90, Ambras. 217), in fol., saec. IX. ex., capita tantum Fredegarii continuati 1 — 24. continet, quae historia Gre- gorii minime praecedit. Desinit: basilica sancti Dionisii martyris. Explicit historia rerum gestarum Carli maioris domus. Qui bello Vinciaco habito Ragemfredum victum fugavit. Et alia quam plurima fortiter et utiliter gessit. Liber postea emendatus cum bb i5 vincido quodam coniunctus videtur esse, sed librarius nonnumquam sermonem immutavit.

Pertz codicem exscripsit.

Capita 10 (a Deinde Colonia) — 24. continuationum in compluribus codicibus Libro historiae Francorum ut c. 52 — 55. adiuncta sunt.

bx^) Codex Petrop olitanus X. F. Otd. IV. 4, saec. IX, incipit f. 32. c. LII: 20 Qualiter cum Saxonibus, Baioariis, Eudone duce, cum Abdirama rege Sarracenorum pugnavit et vincit. Deinde Coloniam urbem reversus, desinit f. 35; sancti Dyonisii martyris (c. 24).

Arndt exemplar fecit.

bx'^) Codex Parisiensis nr. 10911 (antea Suppl. Lat. I2b), saec. IX, olim Cras- 2S serii baronis erat.

Bethmann eo usus est.

bx^*) Codex Giessensis universitatis nr. 254% saec. XVIII, de bihliotheca Cras- serii emptus^, ex bx^ fluxit.

bx^) Codex S ang allensis nr. 547, saec. XIjXII, de quo Pertz, 'Archiv' V, 30 p. 504, egit.

In libris qui sequuntur Fredegarii chronicae vel excerptae vel immutatae sunt.

Cod.ex Vindobonensis hist. prof. nr. 991, saec. XII, in4°,f. 46—54, compendium Fredegarii a lib. III, c. 2. continet , e codice quodam 3 haustum. Incipit: De Fran- corum vero regibus leronimus. 35

Pertz lihrum exscripsit.

Codex Guelferbytanus Gud. 139, membr., saec. XV, in 8", fol. 17, Lovanio Coloniam olim translatus , historiam Daretis librosque historiae Francorum et Frede- garii^ in compendixim contracta continet, eadem e codice quodam 4a hausta. Incipit f. 1 ; Incipit tractatus de gestis regum Francorum. Eo itaque tempore. 40

Libro ipse usus sum.

Codex Parisiensis 7ir. 7351, saec. XIII, membr., in fol. chronicon e Fredegario compositum 'inde ah origine Francorum' ad a. 768. continet; cf. 'Archiv' VII, p. 258.

De ratione, quae inter singidos Fredegarii libros intercedat, 'N. Archiv' VII, p. 250 sqq. multis disserui, quae hic omnia repetere nolui. Satis habeo dixisse, 45 lihrum 3 ea? 2, 4 ex 3, b ex 4 pendere, neque vero primarios horum generum libros iam exstare, ita ut nonnuUis locis secundus tertio, teriitis quarto, quartus quinto codice emendari atque suppleri possit. Quod autem ad codicem 2 spectat, e libro quodam x pendet, qui periit. Ulum e Claromontano exscriptum esse, valde verisimile est. Tabula adiecta quomodo libri inter se cohaereant ostenditur : 50]

1) V. 'Archiv IX, p. 111. 2) V. 'N. Archiv' VII, p. 818.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 15

Quae cum ita se liabeant, nullo modo duhitari potuit, qiiin in chronicis Fredegarii recensendis codicem solum 1 sequeremur. Illis tantum locis , ubi literis aut omissis aut perperam additis lihrarius 1 sine duhio erraverat, ah optimo Claromontano reces- simus. Neque vero in ea clironicarum parte, quae e fontihus notis liausta est, menda sustulimus quae Fredegarium j^otius transscripsisse quam commisisse aliquo viodo veri- simile erat. Quod ad reliquos codices pertinet, graviora tantum, quae discrepant textui suhiecta sunt, neque iis vacavi quae in codicibus aut 46 ^* aut 4c»-2 pec^diaria reperiuntur. In nominihus propriis Francorum scrihendis lihri ms. mirum in modum inter se differunt, ut, si, quae a textu nostro diversa essent, omnia proferre voluissem, legentibus taedium quam maximum attulissem, praesertim cum in duohus ultimis libris fere suum quaeque linea nomen Francicum Jiaheat. Itaque ne notis semper iisdem vel saltem simillimis lector languesceret, variam scrihendi rationem lioc loco mihi collegen- dam esse duxi, notis, in quihus hae res tractabantur, prorsus deletis. Cum quomodo nomina propria in libro 1 scripta sint, ex textu ipso intellegatur, hoc praetermisso, ad 2 transeamus.

2a et 26; Brunehildis semper; modo Hilclebertus, modo Hyldebertus; Childeri- cus; modo Hiljoericus, modo Hylpericus, semel Chilpericus; saejntis Hlodoveus quam Chlodoveus, Chlodovius, Chlodeveus; Hlotharius fei-e semper, Chlotharius semel; Hro- thildis plerumque, Chrothildis saepe, Chrodechildis semel; Gunthramnus plerumque, Guntramnus sparsim; Sygebertus persaepe, Sigebcrtus nonnumquam; Theudebertus saepje, Teutbertus interdum, raro Teudebertus et Teudbertus et Theodebertus; Teude- ricus plerumque, Theodericus, Teodericus sparsim.

3: Brunichildis saepius quam Brminihildis et Brunnichildis, Brunnechildis et Brun- c;hildis raro, Prunniliildis pjersaepe, Prunnechildis et Prunnichildis nonnumquam, Prunne- bildis sparsim; Childibertus; Chilpericus; Chlodoveos plerumque, Chlodeveus sparsim, Chlodoveus, Clodoveus raro; Chlotharius et Chlotarius et Clotharius saepissime, Chlo- darius nonnumquam, Chlottarius sparsim, Glotharius saepe, Lotharius raro; Chrothe- childis, Chrodechildis, Chrothildis, Rotechildis; Guntramnus plerumque, Gunthraninus saepe, Gunthrannus, Ghuntramnus, Gunthethraranus, Gundramnus, Gundrannus, Gund- hrannus, Cundhranmus raro; Sygobertus pjlerumque, et Syghibertus et Sygibertus saepe, Sighibertus et Sigobertus nonnumquam, Sigybertus, Sygybertus, Sygobertus raro ; Theude- Uartun plerumque, Theudobertus aliquotiens, Teudebertus et Theubertus raro; Theudcricus saepissime, Teudericus nonnumquam, Theutericus, Theudarichus, Theuderichus, Thcode- ricus, Theodericlius, Teodericus, Theodoricus, Theodaricus, Theudoricus, Thedericus raro.

46»*; Brunichildis fere semper, lirunechildis et Brunaechildis raro ; Childcpcrtus aliquotiens, Childibertus raro ; Childericus; Chlodovcus plerumque, Clodovous, Clodo- phous sparsim; Clilotarius fere semper, Clotharius sparsim, Chlotharius nnnnumquam, Oiotarius raro; Chrothechildis pl.ernmqne, ChrotfK-Iiildis snepe, Chrotocliildis, (jhrodo- childis, Chrodechildis, Chrodildis, Crothccliildis raro; Guntramnus saepissime, Gun-

16 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

thramnus aliquotiens, Ghunthramnus et Guntheramnus et Guntechramnus et Gundramnus et Gundegramnus semel; Sigibertus saepius quam Sigobertus, Sighibertus et Sigebertus raro; Theudebei'tus plerumque, Theodebertus saepe, Teudebertus sparsim; Theudericus fere semper, Theodericus, Theodoricus, Teodoricus, Theudericus, Theudoricus non- numquam. 5

4c' et ic"^: Brunichildis semper; Childibertus semper ; Childerichus : Chlodoveus fere semper, Clodoveus, Chloveus raro; Chlotarius fere semper, Chlotharius et Clotarius et Clohtarius et Flotarius raro; Chrotechildis semper, Chrothilda raro; Gunti-amnus jderumque ('4c': Gontramnus saepe, Guntrandus, Gundechramnus, Gonthramnus raro); Sigobertus /ere semper, Sigibertus sparsim, Sygibertus raro ; Theudebertus plertimque 10 (^c^: Theodebertus saepe, Theudbertus, Theodepertus, Theotbertus, Teudebertus raro); Theodericus saepius quam Theudericus,

ba: Brunichildis saepe, Brimihildis nonnumquam, Brunieldis semel; Childeberthus, Childiberthus ; Chlodoveus, Chlodovechus, Chloveus, Chlothaveus semel; Chlotharius fere semper, Chlotarius, Chlodarius semel; Gunthramnus saepius quam Gunthchramnus 15 et Gunthchramnus et Gunthcramnus , Guntchramnus, Gunchchramnus sparsim; Sygo- bertus, Sigibei-tus plerumque, Sygibertus, Sigobertus aliquotiens; Theudebertus plerum- que, Theudobertus aliq^iotiens, Theudebertheus, Theudoberthus, Theubertus sparsim ; Theudericus fere semper, Theodericus nonnumquam, Theudoricus, Theudiricus et Theo- doricus raro. 20

Continuationum cum nullus codex ad nos pervenerit, qui reliquos ita superavet ut Claromontanus Fredegarii, a codice 4a, quem potissimum secutus sum, nonnumquam nohis recedendum erat. At religiose textui suhieci, quae in hoc lihro discrepant, dum 46 ' et 4:h'^, item 4c ' et 4:C^ inter se consentientes tantum curo^. E quinto lihrorum genere mdlum adhihui nisi ba. Codicem 4a etiam in orthographicis, quae minima notis ad- 25 scripsi, secutus sum, sed literam h ihi saepe omissam restitui.

Fredegarii chronicis medii aevi scriptores permulti usi sunt, quos omnes referre longum est. Nos quidem chronicon universale a. 741 (SS. XIII, p. 1 sqq.), S. Benigni Divionensis atque Aimoini historiam considuimus^, quorum scriptores codices tertii generis adhihuerunt. Codice quodam 5 auctor Annalium Mettensium usus est; cf. 'N. 30 Archiv' IV, p. 589.

Arte imprimendi inventa, chronicae saepissime editae sunt, sed primum e lihris 5 quartus tantum liher ut undecimus historiae Francorum Gregorii in lucem prodiit. Edi- tionem principem Flacio Ilyrico dehemus, qui in 'Gregorii Turonici Historiae Fran- corum lihri decem. Basileae per Petrum Pernam' 1568, p. 1 — 89. lihrum quarfum 35 Fredegarii cum contin. ad c. 24. e codice ba edidit, titido superscripto : Index libri XI. seu appendicis ad Gregorium additae, quae nunc primum accessit.

E Flacio libri qui sequuntur pendent^:

*De la Barre, Parisiis 1583 (ad contin. c. 24).

*Bihliotheca patrum vol. VI, 2, ed. Colon. 1583 (ad contin. c. 24j. 40

Sacrae Bihliothecae Sanctorum Patrum tomus septimus ed. de la Bigne ed. II. Paris 1589;^. 797 — 836. Fredegarii liher inscriptus est: Undecimus liber, sive appendix historiae Francorum, supplementi loco ab alio quopiam Gregorio Turonensi adiectus.

Gregorii Turonensis episcop>i historiae Francorum lihri decem. Ex hibliotheca Laur, Bochelii. Parisiis 1610. (ad contin. c. 24j. «

* Bihliotheca viaxima Patrum. Colon. 1618, vol. VI.

Maxima Bihliotheca veterum Patrum et antiquornm Scriptorum ecclesiasticorum ed. Lugdun. 1677. Tom. XI, p. 815—830. ad contin. c. 24. Titulo, quem Bigne composuit, verha: Autor huius appendicis creditur esse Fredegarius adiecit.

1) Ubi 4 6'. 462 452* consenserunt, 46 scripsi. 2) Cf. 'N. Archiv VII, p. 288 sqq. 50 j

3) Asteriscos iis adieci, quos videre mihi non licuit.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV. 17

Totum chronicarum corpus, lihro qtiarto et cont. c. 1 — 24, quae iam edita erant, exceptis, primus imprimendum curavit

Henricus Canisius , ' Antiqxiae Lectiones' , Ingolstad. 1602, ^?. 578 — 729, e deter- rijnis libris 36 et 46^% quihtis satis neglegenter vsus est. Titulum Canisius compo- suit hunc: Collectio historica Chronographica, ex Anonymo, qui sub Alexandro Severo imperatore vixit, Idacio, Toromacho, ahis. Collectore Gallo quodam, quem Carolo Magno supparem fuisse apparet.

Haec editio a Basnage Antwerp. 1725, tom. II, p>- 147—226, repetiia est. Neque melius profecit

Andreas Sckott, qui in Hispania illustrata, Francqf. 1608, tom. IV, p. 160. 185—207, ex editione Canisii lihrum Fredegarii secujidum repetiif.

At losephus Scaliger, qui 'Thesaurus temporxim, Lugd. Batav.' 1696, p. 17 — 22, Idacium Fredegarianum ad c. 56; Postea, ut supra gesta confirmant, a Gothis regna- tum est, edidit, codicem hahuit vel potius 'descriptum ex chirographo Friderici Linden- bruch Hamburgensis'. Est 4a*.

Hanc editionem Schott, Hispania illustrata IV, p. 208 — 212. repetiit.

Marquardus Freherus , Corpus Francicae historiae veteris et sincerae, Ilano- viae 1613, p. 96 — 166, librum Fredegarii tertium et quartum cum continuationibus edidif, maximam parfem, ut videtur, ex schedis Goldasti, cuius codex 311 in hac editione ubique adhihitus, a Frehero ne commemoratus quidem est. Hahuit etiam ba. Inde a c. 25. contin., uhi ba defecit, textus est Canisianus. Freherus primus Fredegarii nomen ad- iecit , titulo chronicis inscripfo : Gregorii episcopi Turonensis excerpta Chronica ex Fredegarii Scholastici Historia Miscella et Fredegarii Scholastici Chronicae liber.

Duchesne, Historiae Francorum Scrijytores coaetanei, Paris. 1636, Tom. I, p. 722 — 728, eosdeni lihros ac Freherus edidit , qiiem aeque ac Canisium, quamquam codices et 1 e^ 4a habuit, fere uhique secutus est.

Optimam editionein dehemus

Theodorico Ruinart, Gregorii Turonensis opera omnia necnon Fredegarii Scho- lastici Epitome et CJironicum cum suis Continuatoribus, Paris. 1699, p. 542 — 703, qui e priorihus Fredegarii lihris p. 70b sqq. fragmenta collegit, libros 3 ci 4 integros dedit. Hahuit codices 1. 4c'. ba. ba*. Continuationes a Ruinart paido neglegentius tracfatae sunf, quam quae praecedunt chronicae. Notas quas ipsi debemus litera R. distinximus.

Ex hac editione originem traxerunt:

'Recueil des Historiens des Gaules' ed. Bouquet, Faris. 1739, uhi fom. II, p. 391 — 464; V, p. 1 — 9, eadem leguntur, quae Ruinart collegit.

Patrologia Latina ed. Migne, Tom. LXXI , p. 573 — 704, id)i chronicae e Bou- queti editione repetitae sunt.

Fragmenta lihri tertii ediderunt

Guadet et Taranne, Gregorii Turonensis Ilist. Franc. Tom. II, p.^^d^d sqq.

Nuperrime G. Monod, 'Etxides critiques sur les sou)'ccs de 1'liisfoire Merovin- gienne', Pnra II (in 'BibUofJieque de 1'ecole des hautes etudes. Fasc. 36. Paris, 1885'j textum codicis 1 diligenfer imprimendum curavit.

In linguam Francogallicam lihrum Fredegarii quartum et confinuatnm verterxmt

C(laude) B(onnet), D(auphinois), 'L' Hisfoire frangoise de S. Gregoire de Tours. Augmentee d'un unzihme Livre. Paris, Claude de la Tonr' 1610.

Marolles , 'L' Ilistoire des Irangois de S. Gregoire evesque de Tonrs. Avec U Sujtpleuient de Fredegaire, ecrit par les ordres de Cliddebrand frere de Charles Mnrtel. Paris' 1668. Tom. II, p. 745—876.

Guizot, 'Chronique de Fri:d('gaire traduit en Langue fr. Paris 1823' (in '('ollect. df.H Memoires , //, p. 103 — 2G5j.

Enndem librum in Linguam Germanicam vertit AheL In '(lcHchichlsrhreilx-r der 88. U. Meroving. II. »

18 CIIKOXICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBRI IV.

deutschen VorzeW vol. V. Giesebrecht v. c. fragmenta lihri tertii Germanice reddifa Gregorio suo adiecit.

De rehns geographicis egit Jacobs, 'Geographie de Gregoire de Tours, de Fredegaire et de lenrs continuateurs', Paris. ed. alt. 1861.

Capitum distinctionem in libris I — IV. ex 1 restitui, uhi capita saepissime mediis 5 in enuntiatis inchoantur. Quod ad continuationes pertinet, codices 4 cum distinctione careant, atque libri 5 capita minus apte distinguant , ipse textum denuo in parfes divisi. B. Krusch.

[INCIPIT» CAPETOLARIS CRONECE LIBRI PRIMI].

1. De inicium mundi, quod homo primus Adam condctus est. in

2. De diluvium, quod factum est.

3. Divisio'' terrae tribus filies Noe.

4. De confusionc linguae gencium septuaginta et*^ duo.

f). De gentes, quae fuerunt ex genere Sem, Cam'' et lafed.

6. De gentes nominatem, in qua parte unaqueque consedit. ir.

7. De declarationem habetaciones gencium.

8. De nomina insolarum, quae sunt princepalis.

9. De nomina gentium, ubi nuper consederunt.

10. De nomina montium et flumina magnorum.

11. De filies Noe in trebus partebus saecukim*^ trepertitum. 20

12. De inicium ordenes generationes Abrahae.

13. De egressionem Israhel ex Aegypto et ingressum eoi-um in terra (Janaan^

14. De inicium regum IsraheL

lo. De captivetate, quem Nabagodonosors rex de ludaeis fecit.

16. De regressione ludaeorum Hicrusolimis per Cirum. 2.-.

17. De passionem Domini et pasca. 1

18. De reges Persarum et tempore Cyri. \

19. De nomina creaturae Adam.

20. De transmigracionem Babilloniae.

21. De nomina profetarum. soj

22. De nomina regum Israhel.

23. De Macedonum regis iuxta Alexandrinus.

24. De inicium'' imperatores.

Index. 1. 2«.

In fl e X. a) tllulum ipse formavi similem iis qui lihris III. et I V. praemissi sunt. Titulnm 3.5

omissum saec. IX. librarius quidam ita siqyplevit : Breviariiini scarpsnm ex clironica Enscbii, Hieroninii

alioramqnc anctornm a qnodam Adatio 1, uhi folium quod primum cst A' nitmcro non distinctum lit-

teris quidem jiitidiorUms quam reliquus code.x scriptum, sed eodem tempore et eadem forte manu sup- 1

pleium est. IN KOMINE DNI NRI llfu XPl INCIPIUNT CAPITULA CHRONICI LIBRI (LTBER 2h) j

PRIMI 2fl. b. Indice carel 3a. Toluni lihrum primum omil/imt rodices 4, in quihus IliJariani lihcr de 40 > 1

cursu temporum (IN DI NOMIN INCIPIT LIBELLUS QUINTI lULII HILARIONIS — EXPLICIT

LIBELLUS QUINTI lULII HILARIANI 4a; INCIP LIBELLUS QUINTI IIILII IHLARIONIS —

EXPLIC. LIBER QUINTI lULII HILARIONIS 4a*; IN NOMIN. DNI INCIPIT LIBELLUS QUI EST

lULII HILARIONIS — EXPLICIT LIBELLUS QUINTI lULII HILARIONIS 4i' ; IN NOMINE DNl

INCIP LIH QUINTI lULII HILARONIS — EXPLICIT LIBLLUS QUINTI lULII HILARIONIS 46^; 45

INCIPIT LIBER QUI INTITULATUR HELARION — EXPLICIT LIBELLUS Q INTITULAS HILA-

RIONIS 4i2'; IN DEI NOMINE INCIPIT LIBELLUS QUINTI lULII HILARIONIS — EXPLICIT

LIMELLUS QUINTI lULI HILARIONIS 4f'), in codicihus 3 iuter libros II. el III. insertus, Frcde-

(jarinm ducit. Codices 5 tdtimum iantum lihviim. liabcnt. b) de divisionc 2«. c) om. 2a. d) Cham

et laflict 2«. c) saeti dispcrditnm 2a. f) Cliaan 2«. g) Nabncliodonosor 2a. li) corr. m. al. 50!

inicio imperatornm 1 ; imperatorem 2a.

fl /1

CIIRONICARUM QUAE DICUNTUK FEEDEGARII SCIIOLASTICI LIBER I. 19

25. Dc episcopus^ Romcnsis.

26. Post liacc scarpsum ab Adam usquc Noe, a Noac usque Abraliam, deinde iudecum'', post hacc regum Israhcl ct Aegyptium*^ ct inpcratori Romanorum usquo Aeraglium**.

LIBER"' GENERATIONIS ab Adam usque ad ordinem'', quae contenetur in huius volumine libri*^, Denumeratio temporum et annorum. Generationis saeculi^ usque in

hunc diem. Terrae divisio tribus filiis Noe. Declaratio gentium, quae ex quibus factae

siut, et* quas singuli terras et civitatis^ sortiti suut. Quautae insolae clare. Qui ex

quibus gcntibus transmigraverunt. Quod S flumina nominata. Quod montes nominati.

Quod iudices, qui** quod annis populum iudicavit. Quod regis' in tribu luda, et quis quod

anuis regnavit. Declaratio paschae, et quis quando servavit ex temjioribus Moysi usque in

hunc diem. Regis' Persarum a Cjro, et quis quod annis regnavit. Regis Macedonum

ab Alexandro, ct quis quod annis regnavit. Imperatores Romanorum ab Augusto, et quis

quod annis regnavit''. Tempore' olympiadum ab Ipito usque in praesentem olimpiadem.

Nomina"' patriarcharum a" generatione. Nomina prophctarum. Mulieres prophetissae.

Nomina regum Hebreorum et regum, qui in Samaria regnaverunt supra decem tribus, ct quis quod annis regnavit. Nomina sacerdotum. Nomina emperatorum*' Romae, et quis quod

annis praefuit.

Quoniam quidem oportit instructum esse veritatisP, necessarium exaestemavi, fraterl carissime, lioc'' in brevc de sanctis scripturis faccre scrmoncs ad conroborandam doctrinam^, ut per paucas enarrationis non sine causa inquisitas virtutes veritatis citius agnuscamus', ab- scidcntes prius indoctorum generatam contentionem, quae obumbrant" sensum^, huiuscemodi indoctum edoccat. Summa autcm cura industria pervidere^^ cupientes, iuxta veritatem cognu- scemus gentium divisionem et parentum denumeratam generationem, inhabitationes quoque tempora et bellorum commissionis et iudicum tempora despensationes et regum annos et pro-

Index. 1. 2a. Praef. 1. 2o. 3a.

Indcx. a) corr. m. al. episcopis Romanis 1. b) corr. m, al. iudicuin 1. c) corr. m. al.

Aegyptiorum {ila cliam 2aJ et iinperatorum ]. d) corr. ni. al. ad Eragliuni 1; ad Heracleum 2«, ubi

Expliciunt taj)ila add.

Praef. a) ila 1; Incipit liber generationibus (generationuin 3a) ab (om. 2a) 2a. 3«. b) ita 1

el L.; scribe u.sque ad oc diem vel u. ad odiernum: u.sque in Jiodiernuni diem Chronogr. c) in Loc

lihro L.; m. al. singula commata mimerls II — XVIIII dislinxit 1. d) om. L. e) et quas — sor-

titi .sunt ovi. L.: et quas singuli eonim provincias et civitates habitavcrunt Ckronogr. f) civitatis

corr. m. al. civitates 1. ff) "^. o^- quot semper corr. 1. h) quis 2a cum L.; et quis 3«. i) m. al. reges semjicr corr. 1. k) imj^eravit L. I) corr. m. al. tempora 1. m) autem add. 2a. n) corr. VI. al. ac generationes 1. o) effij)cfm 1: ejjiscoporuip L. l)c lioc loco er/i, 'N. Archiv' VJI, p. 469.

j)l diaconum om. Fred. , hahel L. q) frater corr. m. (d. fratres 2«; frs 3«. r) hos iirohe L.

h) tuam add. L. t) cognoscamus //. u) corr, m. al. obumbrat 1, ct itu 2«. 3a. v) om. L.;

Bccundum add. 3a- w) pracvidere L.

1) Liher primus usque ud cip, 24. e-^^t inleger liber Generationis lIipi>olyti episcopi, ciii perpauca taidum de Troianis Frigiisque a aerijdore Frunco inserta sitnt. Usus est tcxtu Latino illo, f/uem Labbeus , Nova liihl. MSH. I, j). 298 »77., e codice Claroinonlano , iniii Chelten- hamtnisi nr. 470. 715. I82M, primus edidit, Cangius, codem codice c.ollato, Chrouico Faschali (■\pp. Vj snbiecit. Codicem habuit Labheano sirnilliiiium eamque nonnuUis locis iisdcin naeins ntf/ue hifiiibus pfjllulum, sed omnino meliorein illo, ita ut quam dixi editioncm iion raro e Fredc- fjario emendare ac supjdere possis. Nos litlcra L, sif/navimus discrejHtntiani textiis Lahheani, quem Vogel v. c. in usum nostrum itf-rum cum eoflice contiilif, sed eo deficiente fdternni fjuofjuc huius ojJUHCuli cflitionem, quae in Chronfjyrfij^hia a. '.i^)i. cxstnt (ed. Monniisen j), ().'}7 sqij.), coii- sidnimus. Cf. 'N. Archiv' VII, p. 456 sqq, — Celerum indicern ijid prii.ccrdlt jiotinH Freflffjarii qnam ffippohjfi esse j)er se j/atcl.

8*

20 CIIRONICARUM QUAE DICUXTUK FREDEGARH SCIIOLASTICI LIBER I.

phetarum teinpora, qui* act quibus^' rcgcbus'^ nati sunt, qualcs "^ captivitates populi quibus regibus ct quibus iudicibus contigerint, quique saeerdotes quibus temporcbus fuerint, ct quae divisio et" quae perditio facta sit, (juo autem modo generatio seminis Israhel dc patribus iu Cliristo conpleta sit, et quod quantiquc per quanta tempora dinumerentur anni a creatura sacculi usque in hunc dicm. Extimavifnus'^ autem, incipientes a Gcnesi, iuxta vcrbumS ostcn- 5 sioncm, sicut expctit, declarare, non ex nostra quadam parte, sed cx ipsis Sanctis Scripturis tcstificari. Ilinc'' occursionem arripientcs, iuxta ordinem de Gcnesi sermonem facimus'.

EXPLICITi' PKAEFATIO.

INCIPIT NARRATIO PRAEFATIONIS FILI SEM.

!.•' Libcr generationis hominum. Quo die fecit Deus Adam, ad imaginem Dei fccit lo cos. Vixit autem Adam ann. 130'' et genuit Seth. Vixit autem Seth ann. 205 ct genuit Enos. Vixit"^ Enos ann. 190*^ et genuit Cainan. Vixit Cainan ann. 170 et genuit Melelehel. Vixif^ Mclelchel ann. 162 ^ et genuit Thareth, et vixit Thareth ann. 162 et genuit Enoch. Vixit Enoch ann. 165?, gennuit Matusalam. Vixit Matusalam ann. 117 et genuit Lamech. Vixit Lamech ann. 188 et genuit Noe. Et erat Noe annorum 500'', genuit tres filios Sem, Kam et laphet'. if>

2."'' Post annos autem 100, postquam genitus'' est Sem, fit diluvium, cum essct anno- rum'^ sexcentorum Noe. Fiunt ergo ab Adam usque ad diluvium generationis^ 11, anni 2242. Istc'' sunt gencrationis'^ Sem. Sem cum esset ann. 100, genuitS Arfaxat anno'' 2. post dilu- vium. Et vixit Arfaxat ann. 135 et genuit Cainan. Vixit Cainan ann. 130 et genuit Sala. Vixit Saia ann. 130 et genuit Eber. Vixit Eber ann. 134 et genuit Falech. Usque ad hunc' -^o generationes'' 5, ann. 529. Ab Adam' generationis 15, anni sunt 2771.

3. Devisio* terrae'' tribus filiis Noe. Post diluvium*^ Seni, Kam et'' lafcth trium fra- trum tribus devisae sunt. Et Sem quidem primogenito a Persida et Bactris usque in India longe usque Rinocoriris^ est; Kam autem secunda a Rinocoriris usque Cariraat; lafcth autcm tcrtio a Media usque Gadira ad borram. Habet autem lafeth flumen Tigridem, qui dividet !!.■> Mediam et Babylloniam; Sem autem Eufratam et Kam Geon, qui vocatur Nilus.

4. Confuse sunt autera linguae post diluvium. Erant autem quae confusae sunt lin- guae 72, et qui turrem aedificabant erant gentes 72, quae etiam in linguis sujjer faciem totus terrae divisae sunt. Nebrot autem gigans ^, filius Chus Ethioiiy, in cscam Medis venando submenistrabat'' bestias in cibum. Vocabula*^ autcm 72*^ hacc sunt: 3ii

Praef. Capj). 1 — 4. 1. 2o. 3«.

Praef. a) sic L.; quia et 1. 2«. b) quihns — c. populi om. L.; que autem captivitates in populo fuerunt C'hro7io;jr. c) corr. m. al. regibus 1. d) qnalosque 2«. 3a. e) om. L.

f) estimavimus 2a; existimavimus Sa. g) sic 1. 2o (in 1 corr, m. al., in 2 superscv. m. al. veram) ; verborum 3a cum L. Ii) crgo add. L. i) faciemus L. k) E. P. om. 2a el L. (hahet Chronogr.) ; 35 Explicit prefatio filii Scm. Incip narratio prefationis 3a; praefationis f. S. om. L.

Cajy. 1. a) caj). 1 — 3 numero carent 2a; 1. 07>i. 'Sa. b) ita Fred. el Chronogr.; CCXXX L.

c) autem add. 2a (semper). 3a; Et v. semper X. d) CLX 2«. e) v. M. male om. L.

f) CLXV L. g) et om. Fred., hahel L. h) et m. aJ. snperscr. \, liahent 2a. 3n ciim L. i) lapht, e VI, al., ut videtur, superscr. 1. 40

Cap. 2. a) distinctione carent 2a. 3a. b) genei-atus L. c) Noe a. 600. 2a. 3a. d) gene- rat. 11 om. 2« (non 3a) ; g. X L. et Chronogr. e) hae L. f) m. al. corr. generationos 1.

g) genuit m. al. superscr. 1. h) ann 1. i) hanc co7-r. Imnc 1. k) generationes corr. genera- tionem 1 ; generationem generationes sunt 5 3a. 1) autom add. L.

Cap. 3. a) D. — Noo praecedenti trihuit cap. 3a, uhi cap. 2. mimeratur, et sic deinceps. 45 b) et add. Ij. c) autem add. 3a. d) om.. 'L. c) Rinocoris (infra Rinocorrisj 2a; Rino corriris

(infra Rino curriris) 3a; Rinocoryris (infra RinocorurisJ L.; Rinocorura Chronogr.

CajJ. 4. a) m. al. corr. gygans 1. b) m. al. corr. subniini.st. 1. c) ah Vocabula caj). in-

cipit 3a, uh Hacc 2«. h. d; filiorum m. a,1. superscr. 1, om. 2«. 3a. i

CIIRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICl LIBER I. 21

5." Filii ' lafeth: Gamer, ex quo Cappadoees, Magog, de quo Geltae** et Galatae "^, Made, de quo Medi, Ivan*', de quo Grcci et Hioiiis*', Thobel, uiide Ettaliensis ^, Moroc, unde Yllirici, TyrasS, undc et'' Traces, Cctthin', nnde Trociane, Fiigiiae^, Macedones. Et filii Ganier: Ascanaz, de quo Sarmatae'*, Rufan, dae ' quo Sauromatae, Togor'", de quo Armini, Et filii luvan : Elisan, inde Siculi, Tharsis, ex quo Hiberi, qni et Tirreni, Cjthii, de quo Romani, qui ct Latini, Rodivivi" et Priami^. Omncs 15. De his extetcrunt insulae gen- tium. Sunt autem Cypri ex Cythiensibns. Ex lafeth si quidem invenimus et eos qui sunt ad borrain " ex ipsis de ea tribu Cythiensium. Sunt autem ex ipsis etiam gcntes, quae sunt in EtiadaP, praetcr eos qui postmodum advenerunt ibi regis*!, qui habitaverunt civitatem, quae apud Grecos honoratur, Athenas et Thebateorum •", quoniam^ Sidoniorum sunt hii habitatores*, et quicumque" sunt alii similiter post haec ajDud HeUadam ^ transmigraverunt. Cognusccmus autem hacc ex lege et prophetis. Erant crgo^" de lafcth ad confusionem turris tribus'' 15. Et hcae gentes lafeth a Media usque vesperum Oceani diflPusae sunt, adtendentes usque ad borram. Hii filii lafeth J' : Medi, Albani, Gargani, Arrei, Armoeni, Amaiones^, Choli*, Cor- zeini, Benagiuae, Cappadoces, Paflagonis, Mariandeni, Tibarensis, Kalibes'', Mossynnoti '^, Cholchi, Melanceni'^, Sarmatae, Saurobace*, Meothes, Scithes, Taurii, Traces, Bastarnif, Illuri, MedonisS, Hellenes, Greci, Libies'', Histri, Vieni', Dauni, Dapues'', Kalabri, Opici ', Latini, qui et Romani, Tirrini, Galli, qui et Caltae, Libiestini ■", Celtiberi", Hcberi, Galli, Aquitani, Illuriani, Basanotes, Cyritani, Lusitani, Voccei, Cuniensis, Brittonis, qui et in insulis habitant. Qui autem eorum noverunt litteras hii sunt: Heberi, Latini, qui et vocantur Romani, Hispani, Grcci, Medi", ArmoeniP. Sunt autem fines eorum ad borram usque Gadiral, a Pudamcda'" fluvio usque Mastusi ad ilion*. Terrae autem eonim hae' sunt: Media, Albania, Amazonia", Armoaena minor, Armoenia maior, Capiiadocea, Paflagonia, Calatia^, CoIIis, Indice ^'', Bos- forina", Media, DerisV, Sarmacia, Tauriana, Schitia, Basternia, Trachia, Macedonia, Dalmatia, Mollis, Thessalia, Locria, Boelia, Betolia^, Attica, Achaia, Pellinia, quae appellatur Pclopo- nensus^, Acarnea, Aepirocia, Ylliria, Euchnitis'', Adriace , ex qua pilagus Adriaticum,

Cai>. 5. 1. 2«. 3a.

Caj). 5. a) nulla capUis dislincdo 1. b) Geltae, m. al. superscr. h 1; Gelthae 2a. h; qui

detideratur. c) Galatae, m. al. superscr. h 1. d) luan 1; luuan 2a. h. 3a,- 'Icouav m. ; Van L.

e) corr. m. al. Hiones 1. f) QzixakoX (Talienses 3a) Mooo/ (Masoch 3a; Mosoc L.) m. g) Billiri

cytirafl (cytaras 26) 2a. h; Bellirici Tyras 'ia. h) und&races //. i) Cetthyn Lj.; Xettueijx m.

k) 'Pi)yiV£5 m. 1) Rufandac 1. 2a. h; Rifath de 3«; Rifan de L.; ' PupaS m. m) ita l. 2a. h;

Togorma '6a; Thogorma L.; Qoya()\iv. m. n) Dodanim ex quo Priamii 3a. o) iv to Poqqo m.

p) Aetiada 2«. h; Ethiada 3a; ' El/.dboc, m. q) ita 1 et Lj. ; exsT EaiTor m. r) Thebeorum />. ;

ia§ 67]^a5 m. s) Quo eni 3«. t) scrihe sunt inhabitatores ex Lj. u) qui cum co sunt 2«.

v) Halladam />. w) autem 2a (vhi exp. et svperscr. ergoj. 26. x) om. 2a. h. 3a. y) hacc om. //. z) Amazoncs 3a cum L.; macedonis 2a; Ainacedones 2h. a) KCAoi (Culi L.) Koql.tjtoI (Coi-geini 2<i,. h;

Corgeine e corr. 3a; Corzieni Lj.) Btvtuyr\\oi I^inyh. h) Chalibcs X. cj Mossyrroti 2a. h; Mossir

roti 3fl. d) y[zXv.yf}.v.ivoi m. e) Saurohatac corr. 2. m. Sauromatac Lj.; raTjQOjxdTai m. f) Baster- nac 2a. //. fr) Macedones Lj.; Ma/£8o'v£5 m. h) Lybycs L.; AipvQrol m. i) Ovivzxoi Ejjiph.

k) ila Fred. mivi L. ; 'lv.::ivyzq m. I) i(a 1; Opyc 2a; Opyci 26; Opic 3a; Pici />. ; 'Oitntxol ?«.

m) Aiyv(}Ti»oi m. n) Cotiberi 2a. h. o) om. L. p) Armocm 1. q) Garida 2a. h. 3a (e corr.J.

t) Potameda L.; [IoTan,iboi; Chr. Fasch. ; TavdtSot; Sync. s) xata tJXiov m. t) haec 2a. h.

u) Amagonia 2a, 6. v) Gallaba Ly. w) ita Fred. cum L.; KoXxis, Eiv8ix»| w. \) Indicchiis

(Indicihus 3a) forina 2a. />. 3a. y) media erris L.; Mattm§, Aeqqi? (Dcrris 2«. h) m. z) ila 1;

Uetholia 2«. h; Aotolia L.; AtToXia m. a) Pclleponcnsu» L. b) ita Frcd.; AiHliiini.s vcl Aodiiiiii.s

perverse L.; t\ Av/vTii^ m.

1) De har. tahula rjenlium cf. MiUlenhof, '(leher dle Wdthirte nnd Chorof/raphie dcs Kaiacr AuguHtnit, Kiel' 1856, (jni ex diversis Kcrijjtorihus texlum iidcf/rum reslitucre eonalus eat. llunc loci» duhiin coiilidimus ct r/nae discrcpahavt littcra m. sif/navinnis. 2) I/acc Frcdeijariua addidil, Triiianornm ciiltor ; cf. 'N. Archiv' VII, 4 '»4,

22 CIIROXICAKUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER L

GuUieia', Lusitania, Italia, Thugene**, Massilia, Ccltes*^-Gallia, Ispanogalia'', Ubciia'', Hispauia niaior; liucquef detinit tcrra lafetli usque ad Brittanicas insulas omnes ad borram respicientes. Sunt autcm his et insulue iste : Brittanice, Sicilia, Euboe, ArlodosciusS, Lesbus, Cetera, lacinctus'', Cefalenia, labech', Corchira ct Cyclatcs insulae et pars quaedam Asiae, quae appcUantur lonia. Flumcn est autcm his Tigris'', dividens inter Mediam et Babylloniam. 5 Hii sunt iines lafcth. Filii' autcm Cham : Chus, ex quo Etpes"*, Metram", ex quo Aegyptii, Fuit", de quo Troglodiaeae, Canhaan, de quo Afri et Finices. Et filii Chus : Sabaa, EvigilatP, Saba, Trcgmal ct Sabachata"". Filii autem Kcgma: Saba et Dcdan*. Et Chus genuit Nebroth. Et Aegyptiorum patriae cum Mestraim', patrem ipsorum, 8; dicit enim: 'Et Mestraim genuit Ludim", unde Lidii, Enemim'', de quo Paphyli, Labain^, de quo Laboes, Neptoin et Patro- 10 sonim'', unde Cretis, Casloiny, unde Licii, unde exierunt Phylistini^, et Captoroin*, unde Cilices'. Cananeorum sunt patriae cum patre eorum 12. Dicit cnim: 'Et Canaham*" genuit Sidona primogenitum, cx quo Sidoni, ct Cetheum ct Hiebuseum et Amorreum et Gergesseum et Auruchaeum"' et Aeueum, cx quo Trepolitac, et Araeneum^ et Aradium, unde Arain'', et Samarlcum' et Amati S, unde Amatus'"'. Est autem habitatio corum a Rinochoriris' usciuc m Gadirat''. Ex his autem nascuntur' regcs vcl gentes Aethiopes, Trogloditae, Aggei, Isabin"', Hictiofagi, Bellanii", Aegyptii, Finices", Libics, Marmarede, CarifallitaeP, Misii, Moyssinnoeti, Friges, Magones, Bittinii, Nomades, Liciil, Mariandcui *", Pamphyli, Mynsudi*, Pysidini, Lycalli', Cylices, Maui-usii, Cretae, Magartae, Nuniidae, Macrones, Nasomones. Hii possident" Aegyptum^ usque ad Oceanum. Sunt autem insulae in liis communis haec: Corsola, Lupadus, 20 Gaudius"', Meletae, Cercenna, Mcnis, Gardinia", Galata, Corsona, Cretae, Gaulus, Reda, Aethera, Careacus, Astipalatius y, Lesbius^, Tenedus *, Ymbrus, lassus, Chobus, Chinidus'', Nisurus, Migistae", Ceprus. Qui autcm eorum ^* sunt litterati hii sunt: Finices, Acgyptii, Pamphyli, Friges. Sunt autem fincs Cham a Rinochoriris '', quae*^ dividit Syriam et Aegyptum, usque Garira in longum. Nomina autem gentium hacc sunt; Aegyptus, Aethiopia, quae tendit 25 adversus Indiam, et altera Ethiopia, unde profeciscitur flumen Aethiopum, ErytraS, quod est rubrum, adtendens ad oricntem, Thebiae'', quae extendit usque Cyrinem', Marmaris, Syrtes

'

Cap. 5. 1. 2a. 3a.

Caj). 5. a) Calcecia L. b) Thusgene L. ; Qovoxr^vi] m. c) Celthes 2«. h. d) ila 1 ;

Spanogalia 2«. h; Si)aiiogallia 3«; I^Kcroyc^.Xiu m. e) Huberia 2a. h; Hyberia 3a. f) huc nsque L.; 3 £VTt'.i'&c'. m.; scr. desinit. g) Arlodiosius 2a; scr.: Euboea, Kliodos, Cius. h) lacentus L.; ZaxvrSo? m. i) ita Fred.; Itbaec L.; 'I&c'!x7] m. k) Trjgris corr. Tigris i. 1) a Filii cai}. V. incipit 3o.

m) Ethiopes 3o; Aethiopes recte L. n) Mesraim 3a; Mestraim Z. ; MEOTQaifi m. o) Fhut 2a; Fnth 3a; Fud L.; «I>ov8 m. p) Evilath 2a. 3a; Evilat L.; Y.v^ux EviXat »1. q) sic 1; Sabatha (S<abat L.f); Kegma 3fi. L,; EE^Ktct 'P£Yp« m. r) ita Fred. ; Sagabacata L.; Jlt^v.xa&v. ra. s) Dadan L.; Hcrpp. 35 'Iov8a8c'.v m. t) cumestraiiii 1. u) Ludiin 1. '2a; AovSuqi m. v) Enemiiu 1. 2«; Ananiim 3a; Ene- mim L.; AivE^uEi^i m. w) Labaim 3a; AaPiEifi m. x) Petrusim 3a. y) Casloin (Cashiin L.) 011 dilicii 2«; Casluim un delicii 3a. z) Philistiim L.; ^vkiO\iz\\i m. a) Capturim 3a; Capturin L.; Ka(pdo()iEi|i vi.

b) Chanaan autem fovi. et) 3«. c) ita 1; Aracheum 2«. 3o; Araceum L.; '.AQOvxaTov m. d) Are- neum 2a; Sineum 3«; Aseneam L. ; 'AoEVvaTov m. e) Aradii L.; 'AqccSioi m. i) Samaream L.; 40 raftaQaiov m. g) Amatheum 3a. h) Amathus 3o; Araathusi L. ; 'A^iadovoioi vi. i) ana- chorris 2a ; arino chorriris 3o. k) Gadiram L. 1) ita L. ; uasantus 1 ; yEvvi)df'vTa m. m) Isabini Icthyofagi L. n) Velanni L.; 'E>,aivo'i vi. o) Fimces 1. p) Charifiliitae L.; KOqtc, M^vXXTtai vi.

f]) Liciiiii L. r) Mariandini 2«. 3a. s) My(ri?)sudi 1. vi. , Mynsudi 2. m. 1; mimsu (corr. niinsu).

dipisi diseni (corr. deni) i.; Moax£Oi5ioi, IIiOiSTiaol Epiph. t) Lygallii L.; AiyaXaToi m. u) pcs- 45

sidebus 2a; possidebunt 3a. v) ab Aegypto L.; v.nb AiyviiTOv m. w) Lupadus, Agaudius L.;

Ao:ta8ovaa, Favi^o? m. x) Cardinia L. y) i/a 1, e corr. 3«; A.stipalacius 2a; Astypala, Cliius L.; AoTDnccXaia , X105 vi. z) Lesbeus 2a; Lespeus 3a. a) Temedus con-. Tenedus 1. b) Chnidos L.

c) Inigi.stae corr. Ingistae 1; Ingeste 2a. 3a; llegistae L.; MEyiOTT] m. d) s. e. 3o; s. om. 2a. e) arinochorrifis 2a; arino choriris 3«. f) qui 2a. 3«. g) Erytliara /.. h) Thybiae 2a; Tibie 3o; 60 Lybiae om. Fred. (habet L.J. i) C. M. om. L. ; ^iexQI KvQ»']i'T]g, MaQfiaQis m.

\

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I. 23

liibeiis geiites^ Nasomouas, Maeas, Tantameos'', Libia*^, e qua Lypti extcndit usque minoicm 5yrtcm, Numidia, Massevia, MaHiitaniam, quae cxtendif' Heiculeas quod est Heracleoticas stellas'" contra Gadiram. Habet*^ autcm ad borram maritimam Cyliciam, Pamphiliam, Pysi- iiam, Misiam, LicaconiamS, Frigiam, Kamaliam, Lyciam, Cariam, Lydiam, Misam'' aliam', Froadem, Aolidem, Pitiniam veterem'', Frigiam alciorem. Habet etiam insulas lias: Sardo- nam', Cretara, Cyprum et flumen Geon, qui appcllatur Nilus. Dividit autem inter Ciiam et nter"" lafeth usu" vespertini maris. Haec media Cham generatio. "De Sem autem, seniore ilio Noe, tribus cogniti 25. Hii ad orientem inhabitaverunt. Filii Scm : ElamP, de quo illimeil, et Assir"", de quo Assiri, et Arfaxat, unde Caldei, etLudiin^, unde Lazonis, et Aram, inde Cytes' priores. Hos excidit Abraham. Et" filii Aram: Osceun'*', de quo Lidii, et Gaster^*', le quo Gasfiui^, et Mosoc^, unde Massini^. Et Arfaxat genuit Salam *, Salam genuit Heber, mde Hebrei. Et Heber nati sunt duo filii, Falet'' et Deboc, unde ducitur* genus Abraham, ?t Tactcn et Lectan''. lectan autem genuit Helmo®, de quo Indii, et Salef^, de quo Bactriani, ;t Asarmoth, de quo Arabes priores, et Cyduran S, de quo Kamei'', et Derra, dc quo Mardi, ;t Ezeh', de quo Arriani, et Declam'', de quo Cydrusi, et Gebal, de quo Sciti prioris, et Vbimelech', de quo Hyrcani, et Sabat, unde Arabi primi, et Eufer'", dc quo Armoenii, et i^uvilat", unde genus° fuitP Helii, omnes Bactriani. Omnes auteml de tribu filiis Sera''.

6." Noe'' sunt 72. Omnium autem filiorum <^ habitatio est a Bactris*^ usque Rinocoriris'', juae dividit Syriam et Aegyptum et Rubvum mare ab ore Arsinoes '^, quae est Indiae. Haec unt autem quae sunt factae ex his gentes: Hebrei, quis ludaei, Persae, Medi, Paenes'', ^rriani', Assirii, Indii, Magardi**, Parti, Gevmani, Helimei, Cessci, Avabes pvimi, Cedvosiae, Jcitae ', Avabes ultra, sapientes qui dicuntuv Gymnosofistae, nudi"" sapientes. Habitatio autem" lorum usque Rinochorusa" et Cylicia. Qui autem eovum novevunt littevas hii sunt: ludaei, ^ersae, Mcdi, Chaldaei, Indi, Assirii. Est autem habctatio eovum, id est filiovum Sem, in ongum quidem ab India usque RinochovuvaP, lata autcm a Pcvsidae etl Bactris usque In- liam. Vocabula autem eorum"" hacc sunt: Persis, Bactvianae, Hyvcaniac, Babilonia, Covdulia", ^ssivia, Mesopotamia, Avabia vetus, Alimadas', India, Avabia eudemon, Coelesyria, Commagena

Cap. .■). C. 1. 2rt. 3«.

Cap. 5. a) has (tihl. L. b) T.autamoos L. ; T avxu^iv.iovc, m. c) ila 1 ; Lil)yae. qna-

ypti 2a; Lihic qn.ilii)ti 'Aa; Lyhyao, qnao a Lopti /..; Ai^ijij Lxiftix tnto AtTtTioi; m. d) s^ippleas nstiuo, 'tiod m. recfijilior adil. \. o) stillHs 'la ; stiilans 3«; tm|Xov m. f) liaec antoni 2o. g-) Lycao-

liam L. lij Mysi.im L. i) tiliam 3a (ti ligalne lillerac a simillimae siml). 1<) voctevoni cnrr:

'cterom L 1) >Sardiniain L. m) iam evaiiuil 1 (Perlz Hijuore chimico adliihilo hgil); filios hahel

\fonod; om. 2«. 3«; intov L. n) os recte Lj. ; x6 cIt6\w. m. o) VI. in mg. 1, .led ex indice

np. G. ivfra incipit. p) Helam 2«. 3«. tj) Elimoi coi-r. Holimoi 1, el sic 2a. ia. r) As.syr 2a;

Is.sur 3«; A. de <|HO om. L., haljcl Chronogr. ; 'AtJOOiJQ i^ ov 'AaoiJQiot m. s) Liulii />. t) ila, 1;

yytho.s 2a; Etes L.; Itiiroi CUronogr.; 'Eaxal Olir. Pasch. u) om. 3a. v) Oscevi L. ; Zobul

Jhronogr. w) Gartor (seil or expuncl.) L. ; FudiQ vi. x) Ga.sfeni L. ; rc/,(J(pi]Voi ?h. y) Mosocli 2a ; Aair 3«. z) Mossyni //. a) ot add. L. b) Falech et Deboch 2a. 3«. o) dicitnr 2a.

Il lactan eorr. laootan 2«; Lactan 3«; I(;eliani 7-ecle L. e) ila L 2«; Iloliiiodan 3«; Elmod.ab L.;

K>.[iC)ft<'0 VI. {) Falocli 2a; .Salo])li .ia. (^) ila Frrd.; IliduvJini Chronogr.; Diiraii L. ; ' ]!6ovqu[i m.

0 Caiiiolii /,. i) Kzoi L.; 'Et,i\X m. k) Clain 2a; Gl.im 3«. 1) Ahiinool L. m) Eufor enrr.

iiiflior 2a ; E«])liir 3«; IJfir L.; Oi)(pF,iQ m. ii) Evil.alli 2«. '.ia. o) ila perperam Freil.: iimli'

l^eninos. ((fiitfic \\\ L.; i^ ov rv|xvor(()(ptOi:«l m. ])) om. 3«. (|) liii adil. 3r/. r) S. //. /. per-

ifrnm uild. Fred., qui verha Nor; Miiiit 72 prnximo r.apitl male Irihuil ; (ilii m. al. a.dd. I.

Cajj. 6. a) 7. c.odd. , lorrexi ex indice. b) liaec ila hahel 3//; Oiiinimn a. f. Not; liabita-

ionon 8nnt 72 a cel. <•) Sein h. I. orn. Fred., kciI rf. n. r, /.44. d) ;il>Hcii.s mnle L. o) iiiocoriris •orr. »;. al. rinocoririfi 1; inocoIiorrirlH 2a; rino olioriris 3«. fj ArHiii. corr. Asiii. 1. p) ot add. 3«. i) I'oonoH 2rt; Ponos 3«. i) Ilircani add. L.; 'AoOvQtoi TqxuvoI m. k) Mncardi /-. 1) Scitao

orr. m. nl. .Scitliao L in) niidi, m. al. superser. iiio. 1. n) ovi. 2a. o) Kiiiooonira /,.

)) KinochoruHn 2«; Kinocliorira 3«. »() a add. 3«. r) pciitiiiiii A. h) Gorhiilia L. ; Koiiiivuid m.

) ila I ; AlniiiidaH rorr. I. m.. AliiiiidaH 2ii, rl nir '.ia ; Alimala.s //.; ' KXii|i('it; '"'.

I

24 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER L

et Finicia", quae est filioium Sein. Geutes autem quae linguas suas habent liaec sunt: Hebrei, qui et ludaei, Assirii, Clialdaci, Persae, Medi, Arabes, Madiani'*, Adiabcneci, Tadc- nici"^, Alamorsyni, Sarracleni'', Magi, Caspii, Albani, Indi, Etiophis, Aegyptii, Labies, Cct- theiS Canauei, Ferezei, Euci, Auiorrci^ GergesseiS, Gebraei, Idomei, Samaritac, Foeniccs'', Syri, Caclices' Tarsensis, Cappadoces, Armoenii, Hibeni'', Librani ', Scitae, Solchi'", Sanni, .■> Bosforani, Asiani, Hisauriensis", Lycaonis, Pysidae, Galatac, Paflagonis, Frigis, Achaia", Thcssali, Macedonis, TracesP, Misi, Bessi, Dardaui, Sarmatae, Germani, Pannonii, Peones, Norici, Dalmatae, Romani, qui et Latini, Lygircs, Galli, qui et Celtae, Aquitani, Bruttanni'', Ilispani, qui ct Terreni"", Mauri, Baccuates et Massennas, Getuli, Afri, qui et Barbaris, Maehizei *, Caramantes, qui ct Marmaredac, qui usque Aethiopiam extendunt. lo

7.* Necessarium autem putavi, ut'' inhabitationes gentium et cognominationes declarari*^. Incipiam autem ab oriento. Persarum et Medoruni inhabitatores Parti et vicinae gentes Pacis usque Siriam^ Coele. Arabum inhabitatorum^ Arabes eudemones, hoc euim nomine appel- lantnr Arabia eudemones. Chaldeorum inhabitatores Mesopotamini. Madianensium inhabita- tores Cynedocolpitac et Trocoditae et Ictiofagi. Grecorum'^ autcm gentes vocabula quinquc: i r, lonas. Arcades, Beoti, Acoli, Lacones. Horum inhabitatores fuerunt Pontici, Bitini, Troes, Asyani, Cari, Lcgii, Pamphyli, Cyrenei et insulae plures, id est Cyclades quidem 118, quae Mirti?* pclagum coutinent. Haec sunt autem nomina eorum'": Andrum, Tcnucm', Theo, Naxus, Geos'*, Gyarus', Syfnus, Ranea'", Cyrnos, Maraton. Sunt autem et aliae insules maiores 12, quae etiam civitatis" habent ijlurimas, quae dicuntur Hispotes", in quibus habita- eo verunt •• Greci. Haec sunt autcm nomina eorum: Euboea, Cretac, Sicylia, Cyprus, Consi, Samus, Cliodus"", Cyus, Tapsus^, Lemnus, Lesbus, Samotraces. Est autem a Boetia' Eoboea", sicuti^ ab*' lone lonides civitates 16 haec: Ladiomena*, Mitilenae, Focea, Pricni, Erit, Samus, Tiieos, Colofon, Tius^, Efisus, Zamirna, Perintus, Byzancium, Colcedon, Pontus et Amisos libcr^. Romanorum, qui et Cithicnsium, gentcs ct inhabitationcs^ haec sunt: Tuschi, 25 Emclicnsis, Picens, Campani, Apoliensis, Lucani. Aforum'' gentes et inhabitatores "^ liacc sunt: Lepdini, Cyti '^, Numidae, Nasomon, Hes^, Sci.

8. Insulae autem haec sunt, quae liabentes civitates : Sardinia, Corsica, Girda^, quac ct Benigga, Cercina, Galata. Maurorum autem gentes'' inhabitationcs liacc sunt: Musuiani, Tingitani, Caesariensis. Hispaniorum autem gentes et inhabitationis*' haec sunt: Tyranni, et so

Capp. 6 — 8. 1. 2fl. 3fl.

Cap. 6. a) Synicia L. b) Madiam roi-r. vi. aJ. Madiani 1; Madian 1o. 3a ctim L. c) Ua 1; Adiabenccita . denici (aiabene . citadenici 3a) Alaniorsini 2«. 3«; Taleni, Alaniosenni Z.; Taiavoi, 'AA.a- ^oovvoi m. d) ita 1; Sarraeini 3a; Saraccni L. e) Chettci L. f) sviJerscr. m. 1, sed iam

fere evanuit 1, om. 2«. g) Gergesei, lebusaei Z. ; rEQYEac.Toi, 'hporoaioi m. h) Foemces 1. 3.5

i) Cilices L. k) scrihas Hiberi. 1) Libram 1. 2a; Liburani 3« .• BEpQKVoi m. m) Colchi prohe L.; Salclii add. 3a. n) "loavQOi w. o) Achai L. p) Traces ante Frigis hahent 2a. 3a. Librarius

aberravif, nam in 1 Traces praecedunt Frigis, sed 2>roximam lineam tenenf. q) Bmttanni corr. m. al. Bryttanni 1 ; Brittani L. r) Tyn-aeni L. s) barbari smachi. Zei 3o; Mazicei Gar. L.

Caj). 7. a) ita distinxi indicem secutus, codices mss. intervallo nuUo relicto pergunf. b) et id

recte L. c) declarare 2n; dcclararem 3«. d) Siriani. coelearabum 1. e) inhabitatorcs L.

f) Greconim gentcs. V. L., uhi v. deest; :tQ05J]yoQiai m. g) X. 2fl cum L.; la m. g*) xorr. Myrti 1. h) eamm L. i) Tenoem Teo L.; Ttjvos, Tio m.; Theonaxus 2a. 3a. k) KfCJs m. 1) Delos

om. Fred.; Delas L., uhi Finus pro Lufvog; S. om. 3«. ni) Renea rectius L. n) civ. — Hispotes

ovi. 2o fnon 3aJ. o) Sj)odes L.; scriha^ Sporades. p) inhabitaverunt Crcci L. q) Coos L. \h

r) Rhodus Chyus L. s) Cyustapsus 2o; Cyustappus 3a. t) a 6o| a Boetia, eras. a Bo 1 ; Boeotia L. u) Eofea 2fl. 3a. v) ovi. L.; oonEQ m. w) iabione 2a; iabone 3fl. x) hae Cladiomena recfe L

y) Cins L. z) A. libera L. a) eornm add. 2a. b) Afrorum Z.. o) inhabitationos recle L.

A) Cinti L. e) Nasamoncs L.; Naa«H(3i£s ?». ; supersrr. m. al. Hcrsei 1, el ita 2«; Hessei 3o;

Saei L.; Sii Auon. iical. ^*

Cap. 8. a) Oyrda 2a; Gurda 3fl. b) et add. L. c) habitationes 3a. t

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I. 25

Turrenorum^, qui et Terraconensis'', Lysitani, Betici, Autriconi , Vascones, Gallici'^, qui ct Astures. Insulae autem quae pertinent ad Spaniam Terraconensem tres sunt, qui et^ appel- lantur Valliriacae^. Habent autem civitates quinque has : Eboso'^, Palmae, Pollentia, quae dicetur Maiorica, ThomenaeS, Magonae, quae appellatur^' Minorica. Earum inhabitatorcs fuc- runt Cananei fugientes a facie' Hiesu, fili Nave ' ; nam et a'' Sidona qui condederunt et ipse Kananei Sidonii; et qui Pannia'-2 condederunt et ipsi Kananei. Gadis autem lebussaei condiderunf", et ipse" similiter profugi. Gallorum autem Narbonensium" gentes et inhabita- tiones ■'' : Amaxobi, Greco - Sarmatae P. Et hos autem necessarium fuit declarare tibi, ne igno- tarum gentium vocabula et gentes et manifesta fluraina ignorares.

9. Incipiam ergo dicere de gentibus ab oriente. Adiabenichi et Tadeni* contra Ara- biam, Saraceni'', Saraceni alii et*^ Adeuus'^ contra Arabiam, Albani contra Figias^ Caspias, Madianitae maiores, quod'^ expugnavit Moyses, inter Mesopotamiam et mare Rubrum; minor autem Madiam? est contra mare Rubrum iuxta Aegyptum, ubi regnavit Ragohel'', socer Moysi, qui et Getthor'. Contra Cappadoces a parte dextera Armeni, Hiberi, Birranae'', Scitae, Colchi, Bosforani, Sani, qui appellantur Sannices, usque Pontum extendentes, ubi est accessus Absarus et Sebastobolis' et Yssillime'", quod est portus, et Pasius" flumen: usque Trapezonto** extenduntur haec gentes.

10. Montes autem sunt nomenati 12: Caucasus ^, Taurus, Athlans, Pai'nasus, Cytiron'', Helicon, Parthenius, Nisa, Lucapantus'', Penthus*^, Olympus, Libanus. Flumena^ autem sunt magna et nomenata 41: Ydos*^, qui et Fison, Nilus, qui et Zeon S, Tigris, Eufrates, lordanis, Cefisos, Tanaer'', Menor, Rius', Borustenes, Alfius, Taurus'', Eorota. Meander, Hermus', Axius, Piramus, Baius, Ebron, Sangarius, Acelbus'", Paenitus, Euenus", Sperchiuus, Gaister", Simois, ScamanderP, Strifon, Parthineus, Isterl, Illurius, quae et Danubius, Rhenus, Chrodanus, Bistis*", Heridanus, Hember^, qui nunc dicitur Tiberis.

11. Filiorum igitur Noe trium tripertitum saeculum divisorum. Et quidem Scm primo-

Capp. 8—11. 1. 2a. 3a.

Cap. 8. a) post T. linea dimidia eaque ultima paginae vacat 1. Locus confusus est. b) Ter- ramnensi.s 2c; Tersamnensos 3«. c) Callici L. d) om. L. e) ValHaricae L. f) Ebusopalmo L. ») Tomacne L. h) appellantur M. Harum L. i) faci, m. aJ. supersci: c 1; facio 2a. 3a.

k) om. L. 1) Pannoni a 3o. m) conciderunt Z». n) ipse co7'r. m. al. ipsi 1, et ita 2a. 3«.

o) Narrabonensium 2c. 3a. p) Grecos annat(a)e 2a. 3a.

Cap. 9. a) Taleni L.; Tc.ia^ol m. b) versu exeunte 1. c) om. Z. d) Atalonos L.

e) ita 1 (ubi corr. superscr. Frii^as^. 2«. 3a; Fyas L.; nvlwv m. f) quos L. g) Madiau 2a. 3c. fi) ita 1; Re^ihel 2a; Ragiiol 3«; Rauel L.; 'PaYOVTJX m. i) ila, 1; Gethro 2a; lothor 3a; lotln-o L. k) Ilircani male L.; BeQQUioi m. I) Sebastololis 2a. 3a. m) Hyssillime 3a; Yssilimen L.; 6 "looov U|ifjV m. nj Passiu.s 2a. 3a. o) . X . add. 1, sed proxima linea exeunte rursus littera X. caput

decimum indicat.

Cap. 10. a) Caicussus 2o. h) Cyron 2a. c) Lucabantus L. ; fivY.a^'r\xxbc, m, d) Peni-

his L.; {Mwwv m. e) a F. incipit e. 11. 3a, et sic deinceps 12. pro 11. cet. f) Vdor 3c; Ido.s L. g) Geon 2a. 3a cum L.; Vr^wv m. h) Tanaes probe L. i) Menorrius 1. 2«,- Memorrius 3a; Mcnos [est 'IonT)v6ci), [Erymanthus, Alys, Asopus, Thermodon, Erasinus], Uius L., quae uncinis inclusi, mnle om. Fred. k) Tannis corr. m. al. Tauros 1. I) Hyrnuis 2a. 3«. ni) Achelous, Penitus L.

n) Evcntii» 2c. 3«; Ebenii.s L. ; ¥.vr\\oc, m. o) Cai.stor L. p) Saniandes 3a. q) Stcr 2a. 3a.

r) Bctis L. s) Hemb. Herid. 3a; Thembcr L.; 0ovPr)Qi§ m.

1) Cf. Procop. de beLlo Vand. II, 10 (rd. iJindorf I, 450; et MuUenhoff l. L p. 42. 2) UaKc in libro Generat. non exatant. Procul dubio Fiedegarii sunt et ad Troianas fahulas rcfc- rmda; cf. *N. Archiv' VII, p. 465. Pannia pro Pannonia accipitur, ut infra IV, 72. 3) Labbei Fredeyariique textuH hiant: exciderunt enim verba: sunt 4: Lugdunii, Bilici, .Sicaiiii, Ednii. Oermanorum autcm gentcs et acolac sunt 5: Marcomallii, Bardunii, Cuadrii, Bcrdilii, Erman- duli. Sarmatorum autcm gcntca et acolac sunt 2. Servavit ea liarbarus Scalir/eri a Schomr. post Kmebium editus I, p. 1 89. et Chron. Pasch,, ed. Dindorf p. <i0.

88. R. Meroving. II. 4

36 CHROXICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I.

geiiitus accipit* Orientcin, Kam'' autem Mediterraneam «=, lafeth Occidentem. Et*^ ostensis gentibus, quae de quo creatae sunt, necessario decurrimus* ad anuos.

12. Falech ann. 130 genuit Ragau. Eagau. ann.* 132 genuit Seruch. Seruch ann. 130 genuit Nagor''. Nagor ann. 79 genuit Tarran*. Tara ann. 70 genuit Abraham*. Abraham autem* erat ann. 75', quo tempore dixits illi Deus, ut e.xiret de terra sua et de 5 domo patris sui et venirct in terra Chanaan. Fiunt igitur a divisioue usquequo venit Abraham iii terra Cauaan generationes 5, ann. 616''; ab Adam autem generationes 20, ann. 3383, dies 4. Conversatus est autem Abraham' in terra Chanaan ann. 26 •* et genuit Isaac. Isaac autem' annorum 60 genuit lacob. lacob annorum 88"" genuit Levi. Levi" annorum 40 genuit Gath". Gath ann. 60 genuit AbramP. Abram ann. 70 genuit Aaron. lO

13. In octuagesimo autem ^ et tercio anno Aaron egressi sunt filii Israel de Acgypto, educente** eos Moysi'^. Fiunt igitur omneB anni 430. In desorto 40 ann. fecit^ populos sub Moysen. Hiesus Nave, transito lordane, fecit in terra ann. 31, bellum agit* ann. 6' et, postquam possedit terram, vixit ann. 25. Fiunt ergo ex quo Abraham venit in terra Chanaan usque ad morteui Hiesu Nave generationes numero T^", anni 501-, ex Adam autem genera- i5 tiones 27, anni 38818. Post mortem vero Hiesu'* peccans populus traditur Cusarsaton regi Mesopotamiae, cui servivit* ann. 8. Et cum claraasset ad Domiuum, exsurrexit Gothonehel'', frater Caleb^ iunior, de tribu luda, qui denuntiavit ipsi Cusarsat^n et occidit illum et gessit ducatum populi anii. 33™. Et iterum, dum peccaret, traditus est Eglon regi Koab et servirit iilis " ann. 18°. Converso autem populo, surrexit Aod, vir de tribu EfremP, et, occiso EgloD, 20 principatus est populo ann. 80. Mortuo autem Aod, deliuquens populos traditus est labin regi Chanaueorum, cui servivit ann. 20. Sub eo prophetabitl Debbora"", uxor Arido*, de tribu Efrem, et per ipsam ducatum gessit Baracb Aminoe ' de tribu Neptalim. Hic denun- ciabit" labin regi et vicit^ eum et regn. iudicanti^ cum Debbora ann. 40. Post cuius mor- tem peccavit populos et traditus est Madianeis ann. 7. Super'' quo surrexit Gedeon de tribu 25 Mannasse, qui in 300 viris 120 milia hostium perdedit. Hic rexit popuhim ann. 40. Huius filius Abiraelech. Post hunc praefuit populo Thole, filius Faley, fili Caram, de tribu Efrem ann. 20. Post hunc iudicat^ laer Galaidites* de tribu Manasse et praefuit ann. 21''. Post hunc peccans populos' traditus est Admanithes*^ ann. 18. Et cum clamassit* ad Dominum, surrexit illi' princepsS Galadita de tribu Gath de civitate Masefath'' et gessit ducatum ann. 6. 30 Post' hunc iudicavit Allon labolonita ann. 7. Post hunc iudicavit Elon ann. 10. Post bunc

Capp. 11 — 13. 1. 2a. 3a.

Cap. 11. a) accepit 2a. 3a. b) Cham 2a. 3a cum L. c) Medii ten"aneum 2a; Medi-

terraneum 3«. d) om. 2a. e) discurrimus 2a; decurrimur (om. ad annos) 3a; decurremus L.

Cap. 12. a) om. 2a. h) Nachor. Nachor 2a. 3a fuhi alterum N. deestj cum L. c) Tharam. 35 Thara L. d) Abratham corr. Abraham 1. e) om. 2a. f) 85 3a. g) edixit L. h) sex

7)1. al. superscr. 1. i) autem cum Chanaam L., om. Abr. in terra. k) 25 L. 1) om. L.; post

alterum lacob habet 2o. m) 86. L., sed tertium X et extremum I in litura. n) Levi m. al.

superscr. 1. o) Caath. Caath L. p) ita 1, Ambram. Ambram corr. Amram. Amram 2a, et

sic 3a cum L. 40

Cap. 13. a) om. 3a. b) ducente L. c) Moysi (sic etiam 2a) corr. prima m. Mojse 1.

d) facit seviper L. e) agit corr. m. al. aegit 1; agitat 2a. 3a. f) fiunt ergo add. 2a, quae verha

m proxima linea sequuntur 1. f) corr. VIII 1. g) 3884 L. , sed XIIII in litura. h) Hie-

simae 2a,- Hiesu nave 3a. i) servit L. k) Gothoniel 2a. 3a. 1) Chaleb 2a; Calep 3a. m) 31 L. cum Chronogr. n) ill.s., ut videtur, corr. m. al. iilis 1; ilii L. o) 23. 2a. 3o. p) Effrem 2a; M> Effraim 3a, ut infra. q) prophetabat 2a; propheta^nt 3a. r) Debbora m. al. corr. DebboiTa 1; Deborra semper L. s) Lapidod L.; Act(pi8o& LXX. t) Aminoen L. u) denuntiabat 2a; denun- tia\-it 3a. v) occidit L. w) iudicans L. x) Sub 3a. y) Falae L. z) iudicavit L. a) Gala- dites 2a; Galaditides 3a. b) 22. L. cum Chronogr. c) populus corr. prima m. populos 1. d) Am- manites 2a; Ammanitis 3a cum L. e) clamassent 2a. 3a. f) illis 2a. 3a cum L. g) lepte om. r^o

Fred., hdbet L. h) Asefath 2a: Masephat 3o. i) Post hunc — ann. 7 om. L.; Post hunc Aaron

Zahulonitis (Zabulonita 3a) iudicavit populum annis 10. Post hunc Hebron cet. CJironogr.

I

I

CHUONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI UBER I. 27

udicavit Hebron, filiiis Alleion^, Faratbonoin*' de tribu Efrern ann. 8. Post quera*' peccaus (opulos traditur Allofilis per ann. 40. Post baec, conversis *^ filiis Israel, surrexit Samson, ilius Manoc ®, de tribu Dan. Hic debellavit Allofilos et gcssit principatum ann. 20. Post lunc Heli saccrdos iudicavit ann. 20.

14. Post Samubel propheta unxit Saul in regem, et ipse iudicabit populos ann. 70. 'ost tempus, cum regnaret David, eduxit arcam de domo Aminadab et divertit vitulum^ et, :um reverteretur'', opposuit manus filius Aminadab nomine Ozia*^ et percussus est. Et timuit )avid et induxit illam in domum Abethtdarath'^ Getthei et fecit ibi menses 3. Recnavit ,utem Saul ann. 30. Erat autem illi dux Abner, filius Ner. Ipse autem Samuhel David inxit in regem. Fiunt igitur^ ab Hiesu usque quo conversus susccpit'^ David regnum de ribu luda generationes 9?, ann. 480''; ab Adam autem generationes 34, ann. 4364, et dein- eps regnavit' David ann. 40**, mensis 6. In Cebron autem regnavit ann. 7'', mensis 6, et in iierusalem ann. 33. Sub hoc sacerdos Abiathar, filius Abimelech, ex genere Heli; et ex alia latria Sadoc'. Propbetabant autem temporibus David Gad et Nathan. Erat autem ipsi David lux loab, filius Sarviae'", sororis David. Hic denumerat" populum; erat autem" numerus, [uos denumeravit filios Israel, milies cencies milleni; filii autem luda quadrinentiisP septies nilleni; Levi autem et Beniamin non dinumeravit. Numerus autem eorum qui ceciderunt IX Israel 70000. Post David autem regnavifi Salomon, filius eius, ann. 40; et sub ipso idhuc Nathan propheta et Achias ex Selon et inter eos sacerdos'" Sadoc. Post Salomonem egnavitl Roboam, filius eius, ann. 19*. Sub hoc divisum est regnum, et regnavit in Samaria ieroboam', servus Salomonis, de tribu Efrem. Prophetavit" autem et^ sub Geroboam Achias Jelonites et Sameas, filius Helami. Post Geroboam^ regnavit Abias, filius eius, ann. 17. Post ^biam reguavit Asaph, filius eius, ann. 41. Hic in tempore senectutis'' pedis doluit. Prophe- avity autem sub eo Azarias. Post Asaph regnavit filius eius^ losafath ann. 25. Sub hoc irophetat Heliar^ et Micheas, filius Emblas'', et Abdias, filius Annaniae. Sub Michea autem irat p8eudopropheta*= Sedicia'', filius Chananei. Post losafath regnavit filius eius loram ann. 20, ;t 8ub ipso prophetat Helias, et post hunc prophetat Heliseus sub filio loram Ocozias^, sub [uo populos^ in Samaria filios suosS stercus columbinum manducandum'', regnante in Samaria oram. Post loram regnavit filius eius Ocozias' ann. 1; et sub hoc prophetavit Gothol et ^abdone''. Post hunc regnavit' Ghotolia, mater Ocozie, ann. 8"". Quae exsurgens occidit latoe fili" sui ; erat enim de genere Acas ° regis Israel. Soror autemP Ocoziae nomine iOsabiael, cum esset luiadae'' sacerdotis uxor, furata est loas, filium Ocoziae, cui luiadae*" acerdos inposuit regimonem'. Prophetat autem sub Gotholia Heliseae*. Post hanc regnavit

Capp. 13. 14. 1. 2a. Za.

Cap. 13. a) Allelon L.; Abel Chronogr.; 'E}.?.t)X LXX. b) ita Fied. cum L., om. Chronogr.; I 4>«Qa.i^oviTi]5 LXX. c) hunc L. d) conversus 2a; conversi 3a. e) Manue corr. m. pr.

ifanoc 1 ; Manaoe L.

Cap. 14. a) vitulos /-. b) revertitur 3a. c) Ozias 2a; Oza 3o. d) Abethydarath 2«;

Lbethidarat 3a; Abeddarat L. a) aut 2a; afi (= antem) 3a. f) coepit L. g) 19 2a. 3a

generat. om. 3a). h) 460 2o; 370 3a. i) TO.gnni L. k) et add. 2a. 1) Sadoch 2«. 3o;

5addoc L. m) Serviae 2a; Sarvie 3a. n) dinumeravit L. o) Et erat n. L. p) quadrin-

^ntos 2o; qaadrincncies 3a. q) re^at L. r) Sadoch (Soddoc L.) sacerdos 2o. 3a. s) 18 3o;

4 L.; 17 Chronogr. t) Ilicroboam 2a ; Icroboam 3a (et ita infra) cum L. u) i^roplietabat

emper 2a; prophetat L. v) om. 2a. w) Roboam L. x) suo add. 3a. y) proiihetahat L.

:) om. 2a. a) Helias L.; ITeliaret 2a. 3«. b) lembla.s L. c) pyeudop. corr. aec. m. pscudoi». 1.

I) Scdecbia 2o; Sedechiafl 3a; Sedccias L. e) Ocozias corr. Ochozias 1; Oozias 2a; Ochozias 3a,

U infra. f) popnlos corr. popidns 1. p) ct add. L. h) mandueabant 2a; mandncabat L.;

■f. infra p. 31, /. 8. i) Aehozias L. k) Labldono 3a. 1) repnaljat 2a ; rci^nat L. m) 7 3a.

i) fili corr. m. al. filii 1. o) Acas corr. m. ul. Acaz 1; Achnz 2a. 3« cnvi L. p) ovi. 2a. 3a.

l) Zosabaae />. r) luiadae corr. m. al. Euiadac 1; ibi adacHaeerdeHteH 2«; loiadc (ila eliam infraj

acnrdoteg 3a ; loiadae, infra loadae L. tt) re/fimonem coi-r. m. al. regnum 1; rigemonem 2a 8a;

cgpmonium L. t) HeliHeae corr. m. al. IleliHeus 1; IleliHCUa 2a; EliHeuH 3a.

4*

28 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I.

loas, filius Ocoziae, ann, 40. Hic interfecit Zacchaiiam, filium loiadae sacerdotis. Post loam regnavit filius eius * Amcssias*' ann. 9.*^ Post Amessiam'' regnavit filius eius Ocias*^ ann. 52. Ilic leprosus fiiit, usquequo moreretur. ludicabat autem sub eo loatham, filius cius ; propheta- bant autem*' sub Ozia Amos et Esaias, filius eius, et Osee, filius Beeri'^, ct lonas, filius Amathi, ex GoferS. Post Oziam regnavit filius eius lonathan'' ann. 16. Sub hoc' prophetac'* 5 Esaias, Osee, Michcas Moratita et lohel, filius Bathuhel. Post loatham autem regnavit filius eius Agas ann. 15; et sub' hoc' profet."* Esaias, Osee et Micheas; sacerdos autem Urias. Sub hoc Salmanassas " rex Assyriorum eos qui erant in Samaria transmigravit in Mediam et Babylloniam. Post Achas regnavit filius eius Ezechias ann. 25. Sub hoc profet."' Esaias, Micheas et Osee". Post Ezechiam regnavitP filius eius Manasses ann. 55. Post Manassc lo regnavit filius eius Amos ann. 2. Post Amos regn. filius eius losiasi ann. 31. Hie idola et altarium Samariae dissipavit. Sub hoc pascha'' caelebratum est ann. 18. regni eius ; nam ex quo mortuus est Hiesus, filius Nave, non est servatum pascha, sicut tunc. Sub hoc Celcias* sacerdos, pater Hieremiae prophetae, invenit in sacrario librum leges in 18. ann.' losie. Prophetabant " autem sub eo Olyba, uxor Sillim'*', a vestae sacerdotis et Sofonias et Hiere- i5 mias, sub quo pseudoprophetae ^^ Annanias. Postlosiam^ regnavit Sofonias ann. 5^, mens. 11. Post Sofoniam regnavit loachas, filius eius, mensis 4^. Hunc legavit Nathao^ rex Aegypti et adduxit in Aegypto, ordenato'' in'' loco eius Heliacim'*, qui cognominatus est loacim, regna- vit'' ann. 11. Sub hoc propheta*^ Hieremias et Buzi et Urias, filius SameaeS, ex Cariatharim.

15. Hunc^ Nabagodonosor'' legavit catenis aereis loacim regem luda et duxit*^ eum iO in Babylloniam. Post loacim regnavit filius eius "^ loacim ann. 3. Et hunc ducit ad eum conpcditum Nabagodonosor rex Babyllonis et alios cum eo. Per* ipsum constituetur in loco eius frater loacim, cuius nomen Sedicias, qui et leconias, qui regnavit ann. 11. In anno duo- decimo^ transmigrants illum in Babylloniam, effossis oculis, et populum transduxit cum eo praeter paucos qui postea in Aegyptum discenderunt''. Profetabant autem et' sub Sedicia 25 Hicrimias et Abacuc''. In anno autem 8.' regni eius prophetabit in Babylloniam Ezechihel. Post hunc prophetae Naum et Machis"' et Danihel, qui videt de" ebdomades in primo anno Darii regis, fili Hasueri", de semine Medorum, qui regnavit super regeP Chaldeorum.

16. ^* In primo autem'' anno regni sui Chyrus demisit*' redire^ populum in Hierusalem. Eo autem^ tempore quo templum aedificavit prophetant^ simul Aggeus et Zacharias. Post 30j

1

I

Capp. U— 16. 1. 2a. 'da. Cap. 14. a) superscr. forte prima m., mutatis calamo et atramento 1. b) Amass. 2a; Amas.

)

3a cum L. c) 8 L. ctim Chronogr. d) Och. 2a. 3a, ut infra. e) om. L. f) Beheri L.

g) Gosher, exp. h 2a; Gophir 3a. h) ita 1 ; loathan 2«; loatham 3a et L. i) quo m. al. svperscr. 1. k) protae corr. sec. m. prophetae 1 , et ita L. ; prophetanunt corr. pr. m. prophetabant 2o, et ita 3o. 35 1) suo corr. sec. m. sub 1. m) profet 1; prophetabant 2a. 3a; prophete L., ut infra. n) Salma-

nassas corr. m. al. Salmanassar 1, et ita 2a. 3a; Salmanasar corr. pr. m. Salmanassar L. 0) Ozie (?) corr. Osee 1; Osee 2a. 3a. p) om. Ij. q) lonas corr., ut videtur, losias 1. r) cel. est p. 3o.

s) Celcias (sic L.) corr. Elchias 1, et ita 2« cum Chronogr.; Chelchias 3a. t) om. 3a; regni add. L.

u) prophetant L. v) Sellim 2a cum L. ; Rellum 3a. w) pseudjjr. corr. pseudopr. 1. x) Osiam 3a. 40 y) d. B. add. L. z) 3 3a. a) Nathao coi-r. m. al. Etho 1 ; Nachao 3a ; Nechao L. cum Chronogr.

b) om. 2a. c) incolo corr. m. al. in loco 1; incollo 2a. d) Eliachyum 2a; Heliachim 3a. e) et r. 2a. 3a. f) prophetabant 2a; prophctavit 3o; prophetat L. g) Samace L.

Cap. 15. a) Tunc 2a. 3a. b) Nabuchodonosor 2a. 3o (ut infra). L. (infra Nabuchodosor).

c) adduxit 2a. d) om. 3o. e) pi-o ipso 3a. f) duo in litura scr. 1. g) iia 1. 3a (f) cum L.: transmigravit 2a. h) descenderant 2a. i) om. L. k) Ambacum L. 1) 9. L. m) Maha- chias 2o. 3a cum L. n) LXXII superscr. j^-ima (?) m. 1, om. reiiqui codd. et L. o) Asueri 2o. 3o; Asuerii L. p) rege corr. m. al. regna 1 ; regnum 3a. L.

Cai). 16. a) h. l. ex indice cap. 16. incipit, sed libri mss. infra ah Eo inchoant. h) om. 3a. c) demisi corr. demisit 1. d) p. r. L. e) om. 2a. f) prophetante 2o; pro- 50

phetabant 3a.

:

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I. 29

qiios Ncemias, filius Acleli^, dc scmine Isracl fabricavit civitatem Hierusalem, cum esset ab auno'' Artarumerxis*' regis, et post hunc secundum** Mardocheus. Fiunt igitur a David usque Scdieia, qui et leconiae®, transmigrationem generationes*^ 18, anni 478, mensis 9. AbS Adam autcm usque in transmigrationera Babylloniae sub leconia generationes 51, ann. 4842, mensis 9 s. Et post transmigrationem Babjlloniae usque ad gencrationem Christi genera- tiones 14, ann. 660. Et a generatione Christi usque ad passiouem eius'' ann. 30. Et a pas- sioue eius •' usque ad' hunc annum, qui est 13. imperii Alesandri'', anni 207'. Fiunt igitur omncs anni ab Adam usque 13. Alexaudri imper. ann.'" anni 5238". Ut autem" aliter ostendamus non tantum per tempora regum, sed etiam a quo pascha servatum est, dinume- rantes simul et aun., dicimusP: Ab ' Adam usque ad"! diluvium anu. 2242. A diluvio usque ad"" Abraham* anni 1141'. Ab" Abraham vero usquequo exierunt^ de Aegypto, educente eos Moysi, quando et pascha fecerunt, anni^^ 430. Ab exodo'' Aegypti y usque in transitu'' lor- danis, quando Hiesus pascha caelebravit, suut anni 42**. Ezechias post auno'' 454". celebravit^ pascha. Post Ezechiam losias aun. 114. pascha celebravit. Fost losiam Esdras* ann. 108. pascha caelebravit. Post Esdram servat^ autem generatione Christi, post ann. 563. pascha fit.

17. A generationem ' autem Christi post 30 ann., cum passus est Dominus, pascha cclebratur ; ipsi'' enim erat iustum pascha. A passione autem Domini usque in 13. ann. imp. Alexandri"^ caesaris anu."^ 206". servatum est pascha, quo in commemorationem domini noslri*^ lesu Christi servatur a nobis. Fiunt igitur omnes anni ab Adam usque in hunc diem ann. 5738.

18. Regis Persarum ex tempore Cyri. Cyrus regnavit Persis ann. 30. Post hunc Cam- bises ann. 9. Smedius^ Magus mens. 8. Darius ann. 36. Xerxes'' ann. 26. Astarxerxes <^ Longemanus ann. 36. Xaries*' dies 60. Socdanius men. 7. Darius Notus ann. 18. Artar- xcrxes*, Cyri iuniores'^ frater, ann. 62. OcorS, qui et Artarxerxes, ann. 23'', men. 7. Arsea Notus ann. 3. Darius ann. 7. Hic est quem Alexander Macido' deposuit in bello, quod fuit ininarrabiles^. Fiunt omnes anni 245. Post quos tempore iam apud Grecos manifeste ex' constructione olympiadum sunt clara. Nam usque ad Alexandrum Macedonum'" fuerunt" olympiades 114°, quod faciunt ann. 456 P, ab Ipito, qui constituit olympiades. Ab Alexandro

Capp. 16—18. 1. 2«. 3a.

Cap. 16. a) Acheli 2a. 3a r.um L. b) 20. add. 3a; scr. ab oino, erat enim KQ^^ioivoxooq. c) Artanimerxis 1 (ubi eras. um). 2a; Artaxersis 3a cum L. d) secundum (corr. m. al. secundom)

Mardoceum (corr. Mardochus) 1; secundus Mardoceus L. e) lechonia (Hiechonias 2a) et 2a. 3a; Zeco- niae L. f) et g. 14 3a. g) Ab — mensis 9 om. 'da. h) o?». L. i) om. 2a. 3a. k) annus add. L. l) 7 2a; 206 i-ecte 3a. L.; cf. infra l. 18. m) om. 3a. n) ita h. l, Fred., sed infra

probe 5738, et ita h. l. L. o) et add. Ij. p) dicemus L. q) om. L. r) u. ad Abraham,

mperncr. m. saec. X/XI. u. a. e.xitum A. de terra sua L. (ubi anni deest). s) Abraam corr. Abra-

ham 1. t) mille 41 2a; 1145 L.; 245 male Chronogr. u) Hinc (d aiil add. sec. m.) pro Ab (Ab om. 3a) A. v. L. v) exirent (Isrt. add. sec. m.) de L. w) sunt add. L. x) exitu 3a.

y) e corr. 1. z) trans 3a. a) 41 recte L.; 531 male Chronogr. b) anno corr. m. al. anuos 1.

e) IIII 171 lilura p/rimn m. 1; 444 corr. pr. m. 464 L.; 864 probe Chronorjr. d) cclebrant, exp. n 1; celebravit 3«. L. e) Hezras po.st anno | L.; ubi terlia f. 191. parle abscisa, lextus inde ab hoc

loco valde mnlilatus esl. f) servat corr. m. nl. servatur 1; scrvata (om. autem) 3a; servatoris usque g. Labbeus ex coniectura, cura codex mutilus sil.

Cap. 17. a) generatifmem, exp. m 1. h) ipsi corr. m. al. ipsc 1. c) Aiex(h"i 1. d) ovi. 'ia. e) 106 2a. f) no«tri Ir»u om. 3a.

Cap. 18. a) Ita 1; eHmedius 2«; & medius 3a; Smerdius L. h) Astarxerxes 2a. c) Astar- xerxer corr. pnma m. AHtarxerxors 1; Artaxerses 3a, ut infra. d) Xaric 2a. 3a; Xar | L.

c.) Artaxer|A. i) corr. m. nl. iiinioris 1. (,') Oclms 3a. h) 33 2n. \) Mache | /y. k) ini-

narrabile» r.orr. m. al. incnarrabili.s 1. 1) extructiouc 3a. m) Macedum 3a. n) ovi. 2«. 8a.

o) 14 2a. 3a. pj 456 Aa; 457 L. ^

1) Cf. 'luac dc hoc loco scripid 'N. Archiv VII, p. 4 59. cL diHiiidsitioncm doctinsimam Ifm- rici Gc/zcr, Scxlun lulinH Africanus, Lipsiac 1885, uhi II, p. 1—23. dc chrouico Ilippolyti a</ilur.

30 CIIRONICARITM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I.

usque ad Christum olyinpiades 80, qnod suiit^ anni 320. A Christo autem usque auii. IS*». imperii Aloxandri^ olimpiades 58, quod suut auu. 236. Suut ergo omnes olimpiades asqae anu. 13, Alexandri caesaris olimpiades 2oS^, quod sunt anui 1012'.

19. Nomina creaturae : Adam, Seth, Enos^, Cainan, Malalehel, lareth, Enoc*>, Matusa- lam, Lamec, Noe, Sem, Arfaxat, Sala, Heber, Falec*', sub quo divisa est terra, Ragau, Seruc, 5 Nagor^, Thara, Abraham, Isaac, lacob, luda, Faris*, Esrum, Aram, Aminadab, Naasson'^, Sal- mon K, Boz, Obet, Gesse, David, Salomon, Roboam, Abiam, Asa**, losafath, loram, Ocozias', loas, Amessias'*, Ozias, loatham, Acaz, Ezechias, Mannasses, Amos, losias. losias autem genuit lonaam' et loachim et fratres cius Heliachim, qui et loachim, et Sediciam, qui et leconias" dictus ° est, Salum. lo

20.' In transmigrationem autem Babylloniae loachim genuit leconiam et Sediciam. Geconias autem genuit SalathieP, Fanneam et Sale, Saret*^, leconiam, Ortamo et Deebi. Et fili Fania Zorobabel et fratres eius Zorobabel, Melchiam et Fanuc'*. Filii autem eius Abiut et Musolam^ et Annanias et Saladi, soror' eorum, et Sedbel? et Thoul et Archia et Asadia et Sobosec''. Aedificatum est autem' sanctoarium tempore Zorobabel''. Huius filii Abiut', i5 » dehinc Eliachim'", Azor, Sadoc", Achim, Heliud, Eliazar, Matthan, lacob, loseph, cui dispon- sata fuit virgo Maria, quae genuit lesum" Christum exP Spiritu sancto.

21.^ Prophetarum nomina: Adam, Noe, Abraam'', Isaac, lacob, Moysen, Aaron, Hesu Nave, Heldad et Modat, Natham*', David, Salomon et Modap"', Achias Silonita, Sameas, filius Elam*, Annanias, Helias, Micheas, filius Emblas^, AbdiuS, Helisei, Abladoue^*, Amos, 20 Esaias, Osee, filius Beeri, lonas, Micheas, Rabam, lohel, filius Batueli'*, Hierimias, filius Cel- ciae' saeerdotis, Gefi'onias'', Buz, Ezechihel, Urias Sameus, Ambacuc, Naum, Danihel, Mala- chias, Aggeus, Zaccharias et sub Christo Simeon et lohannis baptista. Item' mulieres pro- phetissae: Sarra, Eebecca, Maria, soror Moysi, Debbora, Oliba, et sub Christo Anna, Heli- sabet, Maria, quae genuit Christum. 25

22. Item* nomina regum'': Sanl de tribu Beneamin; postquam<^ translatum^ est regnum

Caj)p. 18—22. 1. 2«. 3a.

Cap. 18. a) fiunt a. 220 2o. b) 14 corr. 13 1. c) A. — A. caesaris om. 2a.

d) 254 2a.

Cap. 19. a) superscr. prima m., ut videtur, 1. b) Enoch — Lamech 2a. 3a. c) Falegh 2o; 30 Falech 3o. d) Nachor 2a. 3n. e) Fbares 2o; Phares 3o. f) Eiaasson 1; Naason Chronogr.

g) Siasson, Bozobeth 2a; Salma, Booz, Obeth 3a. h) Ara 1. i) Ocoziab (?) corr. Oeozias 1.

k) Amasias 3a. 1) loatham 2a. m) Hiecon. 2a; lechon 3a, ut infra. n) ductus 2o.

Cap. 20. al ita etiam 3a. b) Salamiel 2a; Salatiel 3a. c) Saeret 2a. 3o; genuit m. al. superscr. 1. d) Fanue 2o. 3a. e) Mosolam 3o. f) corr. m. al. sorores 1. g) Fedbel 3a. 35

h) Sobosed 2a. 3a. i) om. 3o. k) a^ite Z. littera erasa 1. 1) Abiit (?) corr. Abiut 1. m) dehin delyachim (heliachim 3a) 2o. n) Sadoch 2a. 3a. o) om. 3a. p) ex s. s. om. 3a.

Caj). 21. a) 21. P. n. om. 2o, spatio relicto; 22. 3a, et sic deinceps. b) Abraam, m. al.

superscr. h 1. c) Nathan 2a. 3a. d) & modab 2o. 3a; scr. Nathan. e) Helam 2a. 3a. f) Em- blac L. g) Abdias 2a. 3«. g') ab ladon 3a; Addon Chronogr. h) Batuheli 2a. i) Celciae 40 |

corr. m. al. Elchiae 1; Helch. 2o; Chelch. 3o, ut infra. k) Soffonias 2o; Zepbonias, superscr. f 3a;

Sophonias Chronogr. 1) ah Item incipit c. 23. 3a; I. m. p. om. 2a.

Cap. 22. a) I. n. r. om. 2a, ubi una linea vacat. b) de tribubus ?». al. superscr, 1. c) autem m. al. superscr. 1. d) latum 3a.

1) Desinit cod. Collegii Claromontani, iam Cheltenhamensis, Libri Generationis a I^abheo 43 editus, cuius extrema pagina valde mutilata erat ; cf. Cangius, Chron. Fasch. Praef. (ed, Din- dorf II, p. 32J. Finem huius libri Labheua ex ipso Fredegarii codice Claromontano adiecisse videtur, id quod varietas lectionum parva eaque fe)'e nullius momenti confirmat. Certe asteriscis ante 'Nomina creaturae' positis iam suo tempore codicem quem commemoravi eo loco defecisse, Labbeus tacite confitctur ; cf. 'N. Archiv' VII, p. 470. 50

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR PREDEGARII SCIIOLASTICI UBER I. 81

n tribum luda, David, Salomon, Roboam, Abia, Asa, losafatb, loram, Ocozias, loatbam, Igaz, Ezechias, Manasses, Amos*, losias, loacbim, Heliachim, Sedicias et Geconias. Sub hoc ransmigratio facta est sub Nabachodouosor. Nomina'' regum qui regnaverunt in Samaria uper 10 tribus ex quo regnum divisum est: Hiroboam, filius Nabath*^, ann. 22. Nabat, ilius eius, ann. 2. Saba, filius Achiae, ann. 24; hic*^ vindicavit domum Geroboam, Hela, ilius Base, ann. 2. Zambri ann. 12. Achap®, filius cius, ann, 22, Ocozias, filius Achap*^, it loram, filius leconiae, ann. 12 S. Sub boc filius*" suus stercus columbinum hii qui erant in Jamaria manducaverunt. Hieu, filius Namsi, ann. 28. Hic in' inicio pius fuit; fecit vindictam upcr domum Achab, occisis'' loram et Zezabel. Et Ocozias i-egn. luda. loachas ann, 17. oas, filius eius, ann. 16. Hic Amessiam regem occidit et destruxit de' muro Hyerusalera obita 400. leroboam"", filius loas, ann. 15. Azarias, filius leroboam, mens, 3. Selem, filius Lbia, men. 1, uno". Mane, filius Gadi, ann. 10, Falacias Manae" ann. 2. FacneaP, filius lomeliae, ann. 10. Hic obsedit Hyerusalem, regnante Achas, noni possedit aeam. Esee'', ilius Dale, ann. 8 *. Sub hoc decem tribus transmigratae sunt in regione Medorum a Sal- nanassar, qui et ipsum Osee conligatum habens habiit, regnante Achas super duas tribus in lierusalem. Nomina* sacerdotum: Aaron genuit Eliazar, Finees, Achias, Razaza", Moriat, Imaria, Amittib^, Ettis, Achinas, huius filius Helias propheta, et Salon, loram, Amos, oadae filius, Sedicias"", Sedicia, lohel, Uria, Neem '^, Salon, qui genuit Celciam, cuiius filius lieremias propheta, et Azariasy, filius Azanae^, Sareu, losedech, qui genuit Hiesum, qui fuit acerdos, cum instauraretur templum post captivitatem, Celcias, loachim, Eaeduc*. Item'' alia atria, ex quo fuit Ezechiel propheta, lodefat, Nea'^, Amorius, Zadcur'', Samuhel, Evexia^, lelchius, Salon, Gomorius, Barracim '^, Soffonias, Masxes, Celcius, Buzi, Ezechihel. ItemS alia atria, unde Heli sacerdos, cuius'' Fineis' et Ofni rapiebant immolationem. Princcps patriae e filiis Gaad, Achimelech, Habiathar, Uriu, Natan, Helis, Item '' patria Leviticum, unde fuit amuhel prophe., Chore, qui restetit Moysi, filius huius Helchana, Sufen ct' Aliap, Zeraam, Jhelcana'", Samuhel. Huic fuerunt duo fili munerum" acceptatores lohel et Habia". Ini- iumP patriae Lewitaruml, unde sunt sacerdotes et ministri et Lewitae ^ : Ambram, filius labaad*", filius Levi, filius lacob, Lewi genuit Gesson* et Cabaad et Mereri'. Fili autem rcsson' Semei et Emeher. Hii filii Lewitae, Et filii Cahaad: Ambram, Isaar", Cofron, )diel. Ambram genuit Moysen et Aaron et Mariam^. Et Aaron genuit ex Helisafit, sororcm faasson, Nadab et Abiud et Eleazar et Ithamar. Mortui sunt autem Nadab et Abiud, offc- entes ignem alienum. Post Aaron Eleazar suscepit sacerdocium. Post Eleazarum Finics, 'thamar autem et filii eius Isaar"'; Isaar autem, fratcr Ambram, ct ipsc Lewita, Iluius filii Ihore et Nabith et Zazyr'^; et filii Corey Air et Helcana'^ et Abiasap. Hic Corcb ^ restitit

Cap. 22. 1. 2a. Sa.

Cap. 22. a) s in lilura prima m. scr. 1. b) ah N. c. 25. incipit Sa. c) Nabath — Saba

I. 0771. 2«. d) Hin rorr. liic pr. m. 1 ; liinc ■•a. o) Acliab 2a. 3a, ut infra. f) Cluib h. l. 3n.

) 21 anfi 2a; afi lo 3a. h) corr. m. al. filios snos 1. i) ovi. 2a. 3a. k) ila 1. 2«; occis 3a.

dc om. 2a, ubl rnuro post cubita. ni) Hicroboam 2a. 3a, ut infra. n) Unomane 1. 2a; iiuo om. 3a. I Mane 2a; filius Mane 3a. p) Facoa 3a; Fancas Chronogr. q) om. 3a. r) 0.s(!e 3a.

I 9 8a. t) a N, e. 26. inc. 3a. u) Ka/.aza 3a. v) Amittib' (Amittcbus 3a) Ettis {corr. m. al.

cttis 1; Settis 2o; Sedtis 3a) 1; sunt Achitol), .Sarloc. w) Hecliie 3a. x) Heli Chronogr. y) Zaciia- as 2a. 3o. /.) Ajsanae corr. pr. m. (?) A/.ariae 1, et ila 2«. 3a. a) Educ 3a; Sadocii Ckronoyr.

) ah I. c. 27. inripil 3a. c) nea corr. uoa 1; noa 2a; iodc falue 3«. d) Zadcus 2a. c) evixit

trr. pr. m. evixia 2a; evcxeia 3o. f) JJarr<'u;bim 2a; Bar.sacliim 3o. g) a/j I. c. 28. incipit 3«.

) filii m. al. tupern-.r. 1. i) Finies corr. m. al. i; Finee» 2«. 3«. k) inc. c. 29. 3a. J) ila 3a;

uf Enet 1; Snfeneth 2a. — Aliab 2a; YA\ixh 8a. m) ita 1; Ilclchana 2a; Cheliana 3a. n) niinic- im 2a rt) Abia 2o. 3a. p) c. 30. ineip. 3a. <j) Lcuuit. corr. Louit. 1. r) Galmad 2a;

aat 3a , el ita infra. s) GoHRon m. al. corr. Gerson 1 , et ila 8a. t) Morcri rorr. sec. m.

[erari 1. u) I. C. O. om. 3a. v) M. , ut vidctur, hi« acr., ird altero loco eras. 1. w) 077i. 3«.

) Oa/,er 2a 3a. y) Chore 2t,. 3o. ■/.) ICthel, Cana 1, &liolcliana 2a; otekhana 3«. a) ila 1 ;

horcb, exp. h 2a ; Chorc 3a.

^'euAi,

32 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LrBER I.

adversus* Moyson et Aaiou et chao absortus est inviris cel'' Cebrum frater Ambram aer- cius'^. Filii eius' Misahel, Elisafath et Setri et Dile. Hii"^ Lewitae traditi sunt. Omnes autem* Aaron et filii eius archae testanienti, ut menistrarent ei et tollent eam, et facta est eis pars 10. sacerdotibus initiata^ et primogenita et" quae in sacrificiis constituta et primo- genita et distinata. Lewiticis data est lex, ut, quaecumque acciperint a populo cx decimis, .s decimas darent saccrdotibus, ut extimaretur •• eis tamquam oblatio. Inicio eorum traditae sunt illis etiam civitatos rofugiorum 6, et harum' prata sementiva'' in circuitu cuiusquc civitates' cubita 2000, et aliae civitates 42, sacerdotibus quidem 10, Lewiticis'" quoque 13. Puto latius nos dixisse quam speramus", tamen necessariae pro his qui scripolosius'* requirere volunt et multa legerunt ; quos exstimo facileP percipere quae scripta sunt. Sed et illi qui lo pauca legerunt facilius ad intellectum possunt pervenire ex illis quae a nobis perbreviata inquisitione declarata sunt.

23.* Macedonum'' reges iuxta Alexandriuos: Alexander, filius Philipphi, post Darium ann. 7.

Ptolomeus'' Lagi Soter"^ ann. 42. i5

Ptolomsis filius Filadelfus* ann. 38. Ptolomeus filius Euergota ann. 30. Ptolomeus filius Euergit.'^ ann. 25 S. Ptolomeus Philopator'' ann. 17.

Ptolomeus frater ann. 23. 20

Ptolomeus Fuscus ann. 2,^

Euergeta' ann. 26. i

Ptolomeus Alexus ann. 20. Alexander, frater Ptolomei Alexe, an.'' 18.

Ptolomeus Dionisius Hecate' ann. 29*". 29

Cleopatra filia ann. 25. Fiunt in se" ann. 346."

24. ** Imperatores Romanorum : Augustus ann. 57. Tiberius ann. 22, mens. 7, dies 22. Gaius ann. 3, mens. 9. Claudius ann. 13, men. 1, dies 28. Nero ann. 13, m. 8, dies 28. Galba m. 5, d. 26. Otho mens. 8, d, 12. Vitellius m. 9, d. 15.

Capp. 22. 23. 1. 2a. 3a. Cop. 24. 1. 2o.

Cap. 22. al om. 2«. b) inviris celebrum 2o; inviris cel cebrum 3», i. e. inferi.s et (?)

ITfibron. c) tertins 3o (nescio an recte). d) filii add. 3a. o) A. a. 3a. f) inicia 2a. g) et — primogenita 07n. Labbe. h) existim. 3«, ut infra. i) earum 2n. k) sementia 3«. 1) civitatis t$

m. al. corr. 1. m) Leniticis 1. n) speravimiis 3o. 0) scrip. m. al. corr. .scnip. 1. p) e corr. 1.

Cap. 23. a) 31. 3a. b) De M. regebus m. al. corr. 1; M. r. i. A. om. 2a, ubi una linea vacat. c) Ptholom. plcrumque, Ptholem. nonnumquam 2a ; Ptholom. semper 3a. d) Lage Sother 2o; Lage-

rotor 3a. e) m. al. corr. Filadelfi 1. f) iia 1. 2o; Euergetes 3a. g) 35 2a. h) wi. al. rorr.

Philopater 1 ; Philophator 2a. 3a. i) Ptholomeus E. 3a. k) m. al. superscr. an 1, habent 2a. 3a. 4^

1) Haeeate 2o; om. 3o. m) 19 2o. n) insimul 2a. 3a. o) in his verbls liber primus desinil 3a. b, qui ad verha I. Regnum A. primus rex Ninns /. II. c. 1. pergunt. 4

Cap. 24. a) 24. I. R. om. 2a. b.fubi linea vacat) ; m. al. corr. De imperatorehus 1. *

1) Sunt filii Oziel (non Ilebron), supra Odiel vocati, cuius nominis vestigia verba et Dile /orte scrvant. Textus h. l. confusus videtur esse, 2) Cf. dc. hoc loco Geher l. l. p. 18. h|

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FKEDEGARII SCHOLASTICI LIBER I. 33

Titus ann. 3, m. 2, d. 2.

Traiauus ^ ann. 17, m. 8, d, 6.

Chadrianus'' ann. 20, m. 10, d. 28.

Antonius Pius m. 8, d. 22.

Marcus ann. 19, m. 5, d. 12.

Commodus ann. 12*^, m. 8, d. 24.

Elius Pertiuax m. 7.

luliauus m. 2, d. 7.

Severus ann. 14. •*

Antouius^ cognomento Caracalla, Severi filius, aun. G, m. 9, d. 2.

Macrinus ann. 1, men.'^ 2, d. 6.*

Antouius ann. 3, m. 8, d. 28.

AlexauderS anu. 13, d. 9.»

Regnum ^ Hebreorum : Saul' ann. 30. David ann. 40. Salomon ann. 40. Roboam ann. 17.'' Abia ann. 3. Asa ann. 41. losafath ann. 25. loram ann. 9. Ocozias ann. 1. Gotholia mater ann. 8.' loas ann. 40. Amessias ann. 38.*" Ozias ann. 59. loatham ann. 16. Acas" ann. 17. Ezechias ann. 39. Manasses ann.<* 55. Amos ann. 2. losias ann. 35.

loachim, fraterP loachas, ann. lli. loachim, filius Hemeras'", ann. 3, captivitatis. Sedicias' ann. 1 1. Nabachodonosor reduos' ann. 15. Cymaroth fiHus ann. 12. Badasar" frater ann. 14. Darius Asuerus' ann. 43. Cyrus an. 1.'

Cap. 24. 1. 2a.

Cap. 24. a) Trarlanns corr. Traianus 1. b) Adrianus 2«. c) anle 12 vocahulitm eras. 1.

) 24 2a. e) A. — d. 6. om. 2«. f) m. 2. superscr. m. pr. i, om. Lahhc; ff. 'N. Arrhlv VII,

1. 470. g) Alexandcri (\ a mhiiatore tujtemcr.) aiin 16 2li. h) R. II. om. 2a. h. i) rcKuavlt

\dd. 2a.h. k) XVIII, exp. I 2«. \) 9 2«. m) .S'J 2a. ri) Aciiaz 2«. o) 05 niifi 2o.

i) anle fr. vocahulum erat. 1. q) 12 2o. r) Emcran 2« h. h) Sedccliias 2«. h. f) r<!c3ux oni. Lahhe. ii) lialtn.snr 2a, v) Aflsncru.t 2h.

1) IIoc loco Ilippolijti librum deniiitae vfrini/inlc fnt ; cf. 'N. Arrhiv' VII , p. 4 70. 2) Ilic

ditio Lahbeana deninit, e codice Clarom. Frfdcfjarii supjdcta.

88. R. Merovingr. II. 6

34 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I.

INCIPIT» SUPPUTATIO EUSEBII HIERONIMI.

Ab'' Adam usque ad diluvium ann. 2242.

A*' diluvium usque ad Abraliam anni 942.

Ab Abraham usque ad Moysen ann. 505.

A Moysen usque ad Salomonem et primam acdificationem tcmpli anni 479 secun- 5 dura minorem, quem tercius Regnorum liber continet; nam iuxta ludicum ann. 650.

A Solomone usque*' ad instauratione*' templi, quae sub Dario Pcrsarum rege facta cst, colleguntur anni 522 ^

Porro a Dario usquo ad praedicationem domini nostri lesu Christi et usque ad 15. annum Tiberi principes Romanorum explentur anni 548. 10

Itaque fiunt simul ab Adam usque ad praedicationem Christi et 15s. annum Tiberii anni 5228.»

A 15. anno Tiberi principes Romanorum et ab ipsa passione domini nostri lesu Christi usque ad Constantinum' et Rufum consules anni 430. C13. A Constantino et Rufo usque ad ann. primum regni Sygiberti regis Francorum, i:.

filio Theudcrici regis, cxplentur anni 156.

Itaque fiunt simul ab Adam usque ad annum primum regni Sygiberthy regis anni 5815.

Nulla sit dubitatio de ista descripcione, quia de cronica beati* Euscbii Caesariensis episcopi adsumpta est usque ad passionem domini nostri Icsu Christi; item a passione 20 Domini per paschale'' Victorii' usque in tcmporc isto invenies veritatem.

25.'» INCIPIT NOT. DE EPISCOPIS SANCTAE ECLESIAE ROMANAE, QUI CUI SUCCESSIT VEL QUANTO TEMPORE FUIT.*

Sanctus'' Petrus sedit ann. 25*=, mensis 2, dies 2^.

Linus sedit ann. 11, mensis 3, dies 17«. 25

*) Hieronimi et add. 1*.

Capp. 24. 25. 1. V. 2a.

Cap. 24. a) I. S. E. H. om. 2a. h, ubi una (2h) vel dtiae (2a) lineae vacant. b) Iiaec sup- putatio cap. 26. subiuncta est 1*. c) ad d. 2«. d) usquo Esdra vel templi restauratione aim 521 1*. e) instaurationem (o?n. ad) 2a. f) ita 1; 521 2a; scrihe 512. g) et a quinto decimo anno 2a. 30

i) Cost. , superscr. n m. pr. 1. k) paschalis 1*; paschalem 2«. b. 1) Victudi 1*.

Cap. 25. a) mimerus deest 1, supplevimus ex indice; NOTITIA DE EPlS ROMANIS XLVIII. Petrus cet. 1*; 25. I. N. D. E. S. E. R. Q. C. S. V. Q. T. F. om. 2a. b, uhi una (2h) vel duae (2a) j lineae vacant. b) litterae scs inti-a caput proximae P exstant 1; om. 1*. 2a. h. c) 16 1*. ]

d) 3 Colon. e) 18 1*; 12 Colon. 36.

1) Haec summa in calculo Eusebii-Hieronymi, quem usque ad hunc locum auctor sequitur, constat. A 15. a. Tiberii annos ex paschali Victurii ita collegit, ut de 5658 annis, quos ille ab origine mundi usque ad Constantinum liufum coss. computauerat, 5228 annos usque ad 15. a. Tiberii subductos detraheret. A Constantino Rufo coss. annos ipse addidit. Annus primus Sigi- berti II. regis Francorum cum a. 613. p. Chr. concordat, eundemque annum invenies, si a. 457 40 (Constantino Rufo coss.J summam 156 annorum addideris. Sed in annis 5228, 430. 156 com- putandis auctor erravit, cum pro 5814 scripserit 5815. Cf. 'N. Archiv' VII, p. 436 sqq. 2) /s catalogus pontifieum Romanorum a Dodioello in Opp. posthum. Pearsonii, Lond. 1688, p. 222, 'e codice Ms. Bibliothecae Bodleianae in Museo num. 94' (= 2) et a Duchcsnc, Lib. pont. p. 28, ex cod. 1 editus, Coloniensi (ed. Wattenbach, Eecl. Colon. codices p, 165^ simillimus est, neque vero 45 ex illo haustus. Uterque inter Pium et Soterem omisit Anicetum. Satis mirum est, quod etiam Zcphyrinus, qui in Chronographia iniuria temporum periit, a Fredegario abest, praesertim cum catalogus Coloiiiensis hic integer sit. Id utcumque enodandum est, certe numeri cum iis quos

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR PREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I. 35

Cletus sed. ann. 12, m. 1% d. 19''. Clemens sed. ann. 9, m. 2, d. 10. Euaristus*^ sed. ann. 9, m. 10, d. 2. Alexander sed. ann. 10, m. 7^, d. 2. Syxtus sed. ann. 10, m. 3^, d. 2. Telesior*^ sed. ann. 11, m. 3, dies 21. Ygenxis sed. ann. 4, m. 3s. Pius sed. ann. 19, m. 4, d. 3^*. Sother sed. ann. 9, m. 6, d. 21. Eleutherh sed. aun. 15, m. 3, d. 2'. Victor sed. ann. 10, m. 2, d. 10.^ Calestus sed. ann. 5, m. 2, d. 10. Orbanus sed. ann. 4, m. 10, d. 12''. Poncianus sed. ann. 9', m. 10"", d. 2. Anterus sed. ann. 12 ^, m. 1, d. 12. Flavianus" sed ann. 14, m. 1", d. 11. Cornilius sed ann. 3p, m. 3i, d. 3***. Stefanus sed. ann. 6, m. 5, d. 2. Syxtus sed. ann. 1, m. 10, d. 23. Dionisius sed ann. 6'", m. 2, d. 4. Fclix sed. ann. 4, m. 3, d. 26*. Puthicinus' sed. ann. 5", m. 1, d. 1. Gaius sed. ann. 11, m. 4, d. 12. Marcellus sed. ann. 9, m. 4, d. 16^. Eusebius sed ann. 6, m. 1, d. 3. Mih'ciadis scd. ann. 4. Silvester sed. ann. 23", m. 10, d. 11. Marcus scd. ann. 2^^. lulius sed. ann. 5^, m. 2. Libcrius sed. ann. G, m. 3^=, d. 4. Fclix sed. ann.^

Damasus sed. ann.'' 18, m. 3, d. 11"=. Syricius sed. ann, 15.

*) Anecitus sd. an II, ms 4, 3 3, .lec. m. inserit 2a. **) Lueius scc. m. add. 2a.

Cap. 2:}. 1. r. 2a.

Cap. 25. aj I:, cran I 2a. b) 8 Colon. c) Enaritus 1. <1) 8 l*. e) in. 2, d. 1 Colov. {) TcliHfor proU T. g) dics 4 add. Colon. h) Eleutcrius 1*. i) 3 1*. k) 11 1*. 1) an 8,

men. 2 (ora. 10 rl.) 1*. m) 5 Colon. n) scribe: Fabianus. o) 2 Colon., 11 Llh. Fovl.

p) 2 Colon. q) superBcr. pr. m. 1*. r) ita Fred. cnm TAhro Pontif., 8 Colon. s) 25. Cofon.

t) ita 1; Puticinus 1': scrihe EutJiicianus. u) 4 Colon. v) 17 2n. w) 13 1*; 24 2«. x) II::,

eraa. II 2a: mensea die»que om. Fred. y) 7 Colon.; dics om. Fred. v.) 4, d. 8 Colon. a) anno .1. 1* cum Colon. b) a. 18 — Syricius sed. om. 2«. c) 12 1'.

*; codd. lAbri ronlificalis iJiicheme, 'Ktude itur lc Liher PontificaliH' p. 13G. reslitnil fcre nd lincam conveniunt, vel iia locis, nbi Colonienaia discrepat. Kst cnim ille niniis mcndosus. Cf. 'N. Archiv VII, /».471. 1) Anicctum Frcd. cnm Colon. oinisit ; Chronofjraphia n. ^hA. h. I.

lacuna lahorat. 2) ZephyrinuH praetcrmisituH chI, aed in Colonicnsi cxHtat. Hle quoqnc c Chrnnn-

f/rnphin a. 3r»4. rrridil. 3) Ita Frcd. ciim Liltro Ponlificali, 10 Colon.; nt annos nuUoH scdit.

V, dr hoc crrorc DncheHne 1.1. p. 140. 4) lAicium a Frrd. oiiiiHHUin Colon. hahii.

6*

36 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCIIOLASTICI LIBER I.

Anastasius sed. aiin. 3, d. 10 ^. Innoccntius sed. ann. 15, m. P, d. 2L Zosemus sed. ann. 1, ni. 3*=, d. 15. Bonefacius sed. ann. 3, ni. 8'', d. (5.

Caelestinus sed. ann. 3% m. 10, d. 17. 5

Xystus^ sed. ann. 6^, m. 3, d. 19''. Leo sed. ann. 12', m. 1, d. 14''. Helarius sed. ann. 6, m. 3, d. 11'. Simplicius sed. ann. IG"", m. 1, d. 7".

Filius" sed. ann. 8, m. 11, d. 27 p. lo

Gelasius sed. ann. 4, m. 8*i, d. 13 ^ Anastasius sed. ann. 1, m. 11, d. 24. Symmachus* sed. ann. 15, m. 8', d. 25". Horomista sed. ann. 8^, d. 17.

lohannis sed. ann. 2, m. 8, d. 16. i5

Felix sed. ann. 2^% dies 13. Bonifacius sed ann. 2, d. 26*. lohannis sed. ann. 2*, m. 4, d. 6. Agapitus sed. ra. llJ", d. 18^.

Silvius*» sed. ann. 1, m. 5, d. 11''. 20

Vigilius sed, ann. 17, m. 6*=, d. 26. Pelagius sed. ann. 4, m. 10, d. 17''. lohannis sed. ann. 11", d. 18. Benedictus sed. ann. 4^, d. 28.

Peladiuss sed ann. 10, m. 2, d. 10. 25

Gregorius sed. ann. 13, m. 6, d. 10. Savinianus sed. ann. 1, m. 5, d. 9''. Bonefacius sed. ann.' 8, d. 22. Bonefacius» sed. ann. 6, ra. 8, d. 13. Deusdedit sed. ann. 3, diebus** 20. 30'

Bonefacius sed. ann. 5, ra. 10. Honorius sed. ann. 12, m. IP, d. 17. Severinus' mensis 2, diebus 4. lohannis' anno 1, m. 9'", diebus 18". 642. Theuderuso-i**. 3-,

*) Mercurius sec. m. add. 2a. **) In 1 Karolo Magno regnavte haec addita .sunl:

an. 6, m. 1, dios 18. Martinus an. 6, m. 1, d. 26.

Cap. 25. 1. 1*. 2a. g

Cap. 25. a) 24 Colon. b) 2 Colon. c) 4 Colon. d) 9 2a. e) acribe 9 cum Colon. 40"

f) Syxtus 1*; Sixtns 2a. g) 8 prohe Colon., mensibus 07nissis. h) 18 1*. i) 8 Colon.

k) 18 Colon. 1) 2 1*; 10 recle Colon. m) potius 15 cum Colon. n) 17 1*. o) scribe: Fclix.

p) 17 Colon. q) 7 2a. r) 18 Colon. s) Simmagus 1*. t) 7 recte Colon. u) 26 Colon.;

d. 25 H. 8. a. 8 om. V. v) scribe 9. w) 4 Colon. x) 5 1*. y) aiin 11 1*. z) 28 1*. ||

a) Silverius probe 1*. b) 15 1'; x':::, eras. 16 2«. c) 5 2«. d) jwtiiis 18. e) menses 11 45

deaunl. {) m. 1 deest. g) Pelagius 1*. 2a. h) 8 1*. i) Bonifacius alius 1*; it B. 2a.

V) dibus 1. k) 12 1*. 1) .sedit add. 1*. 2a. m) 8 1*. n) corr. 19 1. o) ita 1; Theo- .

dorus se3., annis omiasis, 1', qui h. l. desinit; Theodorus sed. ann (sedit anno 2b) 10 2a. h. )

1) Corrige: mcnses, 2) Cnm nnnos IVieodori, qui ab a. G42. ad a. 649. Ncdit, scriptor

ignoraverit, ante a. 649. hanc historiae partem compositam e.ise, Hquet; cf. 'N. Archiv' VII, p. 429. 50

CIIRONICAKUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I. 37

26. 1N« CHRISTI' NOMEN LIBER CHRONECORUM. isid.

Sex diebus rerum creaturarum Deus formavit.

1. In primo diae condedit lucem.

2. Secundo'' fermamento caeli.

3. Tercio speciem" maris et terrae.

4. Quarto sidera.

5. Quinto piscis et volocris,

6. Sexto bistias adque iomenta.

Novissimum*^ ad similitudinem suam hominem primo*' Adam.

Eugeuius an. 2, m. 9, d. 24. Vitalianus an. 13, m. 6. Adeodatus an. 4, m. 2, d. 5. Donus au. 1, m. 5, d. 10. Agatho an. 2, m. 6, d. 4. Leo sed. m. 10, d. 17. Benedictus sed. m. 10, d. 12. lohannis an. 1, d. 9. Conon sed. m. 11. Sergius an. 13, m. 8, d. 23. lobannis an. 3, m. 2, d. 12. lohannis an. 2, m. 7, d. 17. Sisinnius sed. d. 20. Constantinus an. 7, d. 15. Gregorius an. 16, m. 9, d. 11. Gregorius an. 10, m. 8, d. 25. Zacharias an. 10, m. 3, d. 14. Sthefanus an. 5, d. 29. Paulus an. 10, m. 1. Sthefanus an. 3, m. 5, d. 27. Hadrianus an. 16.^

Cap. 25. 1. Cap. 26. 1. 1*. 2a.

Cap. 25. a) in altera eiusdem folii paglna piclura. rudis seqicitur, qua Eusebium et Ilieronymum 'Xpressos esse, Monod v. c. conieci/, dum Delisle v. c. quid intellecjalur statuere non andet. Certe quae >ub$cripla: KP^AiNNKMPVm mVATIFAIKHm HblbHPUNX HCrMPIAm, et alia manu saec. VIII. •epelita sunt: cronicomm raultipliccm edidcrunt istoriam, Isidorus in j>^'olo(jo chronid de Eusebio Ilie- •onymoque dixil: cronicorum canonum multiplicem edederunt liistoriain. In 2a cataloyo pontificum ex- iunte alia manus in spatio vacuo adiecit: Incipiunt dies Kgiptiaei quos observare oportet. Mens. liiiT. lie 2 et anteq exeat die 3 cet., in 2b jjost anno 10 lineae quatluor vacant.

C&p. 26. aj ita 1, sed malim INCIPIT iiro IN XPl NOM , cum Isidorus in 1 Fredeyario ad- texus ita incipiat: INCIPIT LIIJKR CIIKOXICORVM. Clironicon Ilieronymo additum lemvia fert: DE ^KKIE ANNOKUM SCl HIKKONIMI IIEL SCi EUSKHII XLVII; inciint: Primo die D(mis condidit wcm cet. 1*. Incipit liber chronicliorum Ex (et 2Ij) diebus (dibiis 2a) rerum creaturarum Dcu.s for- navit kmma eat in 2a. b. b) .Secundum {corr. Secundo) firmamentum 2a. c) spcciin 1 ; speciac 2a. l) Noviaslmo 2a. e) primum 2a. b.

1) Iiiilium huius chronici cum tilulo ipso ex chronico Isidoriano codicis 1 eumptum est, Ihi iinm mendnm creaturarurn jvro crcaturam invenicH. Quac scquuiitur gcncrationea ex fHrneco juodam operr. pelitae tunt, quod qnidem indngare nequivi. Sed quod Schoene, Ifieron. I, p. 97, 'didit Xoovoj'QU((vtrov a. 867 — 8^6. scriplum procul duhio r.um Frcdetfario e communi fonle lendef, cuim rei argumenta mmnulla colirgi, 'N. Archiv' VII, p. 472.

38 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I.

Adam fuit annoruni 230 et^ gcn. Seth. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Adam, anni'' nonienti 30.

Seth fuit annorum 205 et gcn. Enos. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Seth ', anni 812.

Enos fuit annorum 190^ et genuit Cainan. Facti sunt omnes anni, quibus vixit o Enos, anni^ 905.

Cainan fuit annorum 170 et genuit MalaheH. Facti sunt omnes auni, quibus vixit Cainan?, an. 910.

Malahel fuit annorum 165 et genuit lared. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Malahel, anni 895. lo

lared fuit annorum 162 et genuit Enoc. Facti sunt omnes anni, quibus vixit lared, 962.

Enoc fuit annorum 165 et genuet Matusalaam. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Enoc inter ominebus'' 365, et translatus est, quia placuit Deo.

]Matusalam fuit annorum 187' et genuit Lamech. Facti sunt omnes anni, quibus lo vixit ^latusalam, 969.

Lamech fuit annorum 188'' et gen. Noe. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Lamech, 753.

Noe fuit annorum 500 et genuit Sem. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Noe, 950. 20

Sem fuit annorum 100 et gen. Arfacsat. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Sera, 600.

Arfaxat fuit annorum 135 et gen. Cainan'. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Arfaxat, 465.™

Cainan fuit annorum 130 et gen. Sala". Facti sunt omncs anni, quibus vixit 2S Cainan, 533.

Sala fuit annorura 130 et gen. Heber. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Sala, 433.

Heber fuit annorum 134 et gen. Falech. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Eber, 404.

Falec fuit annorum 134 ct gen. Eagau. Facti sunt omnes ann., quibus vixit Falec, 338.

Ragau fuit annorum 132 et gen. Scruch. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Ragau, 339.

Seruc fuit annorum 130, gen. Nachor. Facti sunt omnes anni, quibus vixit sb Seruch, 360.

Nachor fuit annorura 79, gen. Tara. Facti sunt omnes anni, quibus \nxit | Nachor, 208.

Tara fuit annorura 70 et gen. Abram. Facti sunt omnes nnni, quibus vixit Tara», 205.

Abraham fuit" annorura IOOp, gen. Isaac. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Abraham, 175.

A principio usque Abrahara anni 3436.

Cap. 26. 1. r. 2a.

Cap. 26. a) et? eras. 1, hahet 2b, post Seth 2a. b) om. 2a, ut infro. c) ila 2«; Enos 1, 4^ uhi Sed sec. m. auperscr. d) :60 2o. e) amii 1. f) Malalehel semper 2«. g) Malahel 1 1

(ubi sec. m. superscr. Cainan^; Chainan 2n. h) ita 2a, uSt anni add.; omnebus 1. i) 186 corr.

sec. m. 187 1; 187 2a. k) 189 2«. 1) Canian 1; Chainan 2«; Kfivav LXX. m) 265 2a.

n) Solla 2a seviper. o) T. 205 et fuit annonim — A. 175 eadem, ul videlur, manu eodfmque alra-

vienlo inter lineas add. 1 ,• habel 2« {nbi Tharaej. p) »t add. 2a, ct sic deince^js. 6

I

1

Jl

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I. 39

Isac fuit annorum GO, gen. lacob. Facti sunt omnes anni, quibus vixit Isac, 181 «. lacob fuit annorum 89, gen. Lewi. Facti sunt omnes anni, quibus vixit lacob, 147. Lewi fuit annorum 45, geu. Caat. Caat fuit annorum 61, gen. Ambram. Ambram fuit annorum 70, gen. Moysen. Moses, cum esset annorum l^O"^, mortuus est. Moesen in sacerducio"^ successit Hiesu Nave.

Fiunt omnebus suppotatis'^ ab Adam usque ad sacerdotes qui fuerunt post Gesu Nave ann. 3920.

ludecum*. Chusaroton ann. 8. Gotonihil ann. 50. Eglom ann. 18. Aothani ann. 80. labin et Cisarra an. 20. Barac et Debbora an. 40. Madianiti ann. 7. Gedeon ann. 40. Abimelech ann. 3.

Tola ann. 23. *

laber ann. 22. Amanite ann. 18 ^ Gepena^ ann. 6. Esebon ann. 7. Olomg-3 Zabolonitis an. 10. Abdom ann. 8. Alofoli tenuerunt an. 20. Samson ann. 20.

Fuerunt ludaei sine iudecis ann. triginta. Eli sacerdos ann. 20. Sarauhel sacerdos et profeta ann. 20. Fiunt ann. iudeeum ^^O***.

Usquc hoc tempore a principio suppotuntur anni 4390'. Libcr"* rignorum dc regibus declarat : Saul rignavit annis 40. David annis 40. Salamon annis 40. Roboam annis 17. Abia annis 3. Asab annis 41. losafat annis 25'. loram annis 8. Ozias"" anno 1. Gotolias annis 0.

Cup. 26. \. V. 2«.

Cap. 26. ,1) 81 2«. h) ila 2a ; 210 corr. pr. vcl hcc. tn. 120 1. c) Haceidotiiini 2rf.

I) compiitatiH aiini.M nh 2«. a) om. 2fi. f) 19 2«. f,'J (^lom — A. n. 8 om. 2«. li) 4H0 2a.

) 4 milia 360 2«. k) L. — «leclarat om. 2«. 1) 30 2«. m) Ocr»ziaH rectc 2a: est ' Ofji)X,iu(i.

1) Scribc Aotli an. 2) Es/, 'lE((Oufc. 3) Malb)v 6 Z(tpov>,wviti]s. 4) Jtafio condat.

40 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I.

loas annis 40.

Aniassias annis 29 *.

Ozias annis 52.

loatam annis 16.

Agas annis 16.

Egicias'' annis 29.

Manassis annis 55*=.

Amos annis 2.

losias annis 31.

Et filii sui loachem ac'' Sedecias et alius*" an. 19. lu

Usque tunc a principio suppotantur'^ anni 4900.'

ludaei in Babillonia 70 an. in captivitate fuerunt; liberantur a Ciro.

Ciruss Persarum et Medorum an. 31.

Canbisis ann. 8.

Magienissis'' 6. 15

Darius an. 36.

Sersis an. 20.

Artabanus minsis 7 '.

Astarsersis etoi.di.^ an. 41. '

Darius Onothus''-^ an. 19. 20

Artarsersis, Cirus iovenis, an. 40.

Artarsersis Ochos an. 25.

Arsis an. 4.

Darius, quem Alexander occidit, aiiuus 5. Hic emplcntur' an. 5200.

Regnum paganorum. ss|

Alexander Magnus Macedus"" an. 12. Tolomeus Leporos* an. 40. Tolomeus Filadelfus an. 27. Tolomeus. Atuergetis» ann. 24.

Tolomeus Phylopatur an. 21. so

Tolomeus Aepefanes an. 22". Tolomeus Opilometur « an. 34. Toloraeus alius Euuirgetis an. 29. Tolomeus Salvatur' au. 15.

Tolomeus de Alexandro an. 12. 35

Tolomeus de Filipo ^ an. 8. Tolomeus de Dionisio an. 30. Cleopatra an. 72.» il

Fiunt ab Adam usque ad Octaviano Agusto Romense et quod natus est dominus nostcr lesus Christus Deus veretatis an. 5500. 40

Cap. 26. 1. 1*. 2o. i

Cap. 26. a) 28 2o. b) Ezecbias probc 2a. c) ita 2a; 51 corr. sec. m. 55 1. d) c postea ' 11

add. videtur 1. e) alios 2o. {) compixtantur 2a. g) rex add. 2a. h) ita 1; Miigieniisis 2a,

ubi ann perperam add.: scribe Magi minsis 6. i) 6 2a. k) Notus 2a. 1) complentur 2o.

m) regnavit add. 2a. n) 25 2o. 45

1) Ratio constat. 2) Ilaec et in 1 et in 2a leguntur. Forte Gracca: ETHMA, ita ut

eto (ETO) pro ete vcl eti sa-iptum, idi (lAI) mutem ex corrujAo MA ortum esset. Itaquc etoi.di nihil aliud esset nisi an. 41; cf. 'N. Archiv VII, p. 472, 3) i. e. 6 lO&OS. 4) t. e. Adyov Dios. 5) EtEoyiTT]?. 6) 6 4'i?,0)J,rjTWQ. 7) 2u)T1]q. 8) Ita Fred., 6 ^iXimiov

Chronogr. 9) Ita 1. 1*, scrihe 22. 60

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCIIOLASTICI LI13ER I. 41

Regnabat illo* in tempore noinen emperiae Octavianus Agustus; Aerodis sub ipsuni'' Ilierusolimis rex erat.

Agustus an. post adventum 15.

Tiberius annis 23.

Caius an. 3, minsis 10.

Claudius an. 13, mens. 10.

Nero an. 13, mensis 7.

Galba'^ mens. 7, dies 27.

Vespasianus an. 9, m. 5.

Titus ann. 2, m. 9.

Doraicanus^ et alius Pertenax an. 5*^, m. 9.

Nervas an. 1, ra. 4.

Tragianus an. 19.

Atrianus an. 2K.

Antoninus an. 2^, ni. 7.

Marcus Aurilius et AntoninusS an. 19.

Comodus an. 12, m. 7, dies 19.

Severus an. 17, m. 7, dies 14.

Antoninus et Magrinus an. 11.

Alexandrus Mameas an. 13,

Maxemus an. 5.

Gordianus'' cum alio an. 6.

Filepus an. 6.

Decius an. 1.

Gallienus an. 3.

Valerianus et Gallienus an. 15.

Claudius an. 1.

Aurilianus' 6.

Probus et Tacetus an. 7.

Carus et Carinus, Anumnirianus ' ct Floanus^ an. 2.

Constans pauper et Licinius ct Maxeminus'' ct Deoclicianus' an. 19, min. 4.

Tunc"" suppliti" sunt a principio an. 5806, m. 4.

Constantinopole" emperat. cristiani: Constantinus maior^ an. 30, min. 3, Constantius an. 25, mins. 4. lulianus malus an. 2, mins. 2. lovinianus an. 1, menusP mensis 2. Valens Arrianus an.'i 10, niens. 4. Teudosius an. 16'', mens. 18". Arcadius, filius suu.s, an. 14. Tcudosius minor an.' 42. Marcianus an. 0, mcns. 0.

Cap. 26. 1. r. 2«.

Cap. 26. A) \n t. i. 2«. h) i|..simi corr. iji.so 1. c) Gallta — <1. 7 ora. 2«. il) Domi-

cianiifl corr. nec. vi. 1. e) 15 sec. m. 1. f) '^'^ -'<• K) Aiitonin.s 2«. ii) Giird. 2«. i) ;m. oiii. 1. '2n.

k) Maximiifl 2«. ]) Dcoliicianu.s corr. Diocliciaini.s xer. vi. 1; 1 )(OcliaciainiN 2«. in ) 'rimiic I.

n) implcti 2«. o) C. — ConMtaiitiiiM h. 2r., ni. 4 ovi. 2a. |>; via. 2a. <|) ovi. 1, lia/jel 2a. r' 17 1*. H) ita 1; 7 1*.- $cr. rlics 2. t) aii I.

1) Scribr: ct Numcrianu». 2) Florianus Tacilo Hwccnsil.. 'i) 0 \iiyttc,.

»H. R. Meroving. II. 6

42 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER I.

Leo an. 16, mens. 11. Leo menor an. 1, mens. 6. Zyuo'' an. 17, mins. 2. Anastasius an. 26, mins. 4.

lustinus Eulimias» an. 9"^, mens. 2. 5

lustinianus an. 38, mens. 7, s. lustinus Subfias''» an. 12, mins. 10, s. Tiberius an. 4. IMauricius an. 20, mins. 4.

Fogas*^ an. 8, menus*^ mense uno. lo

Eraglius an. 31. 641 Febr Fiunt *^ ab Adam usque Aeraglio imper., regnante annorum 31, omnes anni 5149s-'.

IXCPT.« CxVPETOLARES CRONECE GYRONBII SCARPSUM.

1. De rignum Assiriorum.

2. De nativitate Abraham et generationi eius'' usque ad Moysen. i5

3. De Moyscn et iudecis super Israel.

4. De captivitatc Troge et inicium Francorum ct Romanorum.

5. De Fi'ancione rigi Francorum et Francis.

6. De initiiim docum<= Fi'ancorum.

7. De Hebreis et eorum iudecis. 20

8. De captivitate Troge et egressionem exinde Priamo et Friga, unde Romani et Franci fuerunt.

9. De inicium regis'^ Ronianorum.

10. De aedevecationcm Cartagenis et suppotationein annorum ab Adani usque ad Moysen. 25

11. De regibus Aebreorum ef Israel.

12. De regem Latinorum.

13. De regis Aebreorum.

14. De inicium nomines Romae, antequam condeta fuissit.

15. De Assiriorum imperio destructo, quod staetit annus 1242^. 30

16. De Latinorum regibus et Roma a Roinolo condeta.

17. De Nabagodonosor'^ rigi et captivetate ludaeorum.

18. De captivetates Troge et olimpiadem primam.

.i*

Cap. 26. 1. V. 2a. Index. 1. 2a. 4^2*

Ca]}. 26. a) Zenon 1*; Zynus 2a. b) corr. 8 1, et sic 1'; 7 2a. c) suffocatur 1'; Suffias 2a. 3.") d) Fogs, sed s alio atramento postea add. 1; Fogas 1*; Fop 2a.h. e) om. 1*. 2a. b. f) Fuit 2b fnon 2a). g) 5649, sed DC m. posterior in Ktura scrlprit 1; usqne ad Eraclio ann VC XLVIII 1*, ubi supputatio c. 24; Ab Adam usque diluvio cet. sequitur; usque ad Eracleum (corr. Eradium 2b, Ileraclcum 2aJ i. r. a. 31 o. a. V miiia CXLVIIII 2a. h.

Index. a) INCIPIUXT CAPITULA CHRONICI HIERONIMI EXCARPSUM 2a. b. Ac^; IX- 40 CIPIUNT CAPITULA ClffiOCI HIEROXIMI EXCARPSUM ~ 4n; INCIP CAPITULA CHRONC HIE- ROXIMI EXCRAPS 4a'; INCIPIT (IXCIPIUXT U^*) CAPITULA CHROXICE HIEROXIMI (IHERO- XLMI 462') EXCARSmi 46 '•2-2'; IXCIPIUNT CAP CROXICE HIEROXIMI EXCARPS 4c'. Totns index deest 3a.h. b) om. ib'^'. c) ducuum ib^*. d) regum ih^'. e) om. 2a. ib-*. {) Nabucbo- donosor semper 2a. ib"^' ; Nabocodonosor infra 3. g) captivitatem 2«. 45

I) Lupicina a Con.stanti)iopoUtanis IJuphemia vocata uxor lu.stini erat. lovOxlvoi ¥jVifr\\iiac, Chronogr. sij-st. 2) Sophia uxor Iu.dini lunioris erat. 'lovOTivog 0 Socftag Chronogr. syst.

3) Numerum falsum esse, vix commemorari necesse est. 4) Infra 1240 scriptum est.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCIIOLASTICI LTBER II. 43

19. De Macidonum rigi Filipo et minsebus annis eondetus.

20. De Tarquinio Prisco^ et numerum senatorum Romae.

21. De captivitate*^ ludaeorum a Nabagodonosor<= rigi.

22. De arapliatam Romara.

23. De morte Nabagodonosor rigi.

24. De regressione ludaeorum per Cirum*' rigi Persarura.

25. De rignum Tarquini Romam.

26. De Nabagodonosor, sub cuius tempore Olofornis*' fuit.

27. 'De inicium consolum Roma^, qui regerunt imperium an. 4G0.

28. De Alexandro Magnos Macedo.

29. De mortem Alexandri et translatum'' i-egnum eius in pluris regibus'.

30. De Romanis, qui pluris gentis superant, consolis babentis.

31. De inicium imperatorum.

32. De Gaium lulium, qui monarciam tenuit.

.33. De Octavianum, qui monarciam tenuit, in cuius tempore dominus noster lesus ' Christus natus est.

.34. De supputationem annorum ab Adam usque'' Christi praedecationem.

.35. De craperium Gage et Claudiae.

36. De emperium Neronis, Vispasiani' et Titi et captivitate ludeorum.

37. De empcrium Domiciani, Tragiani, Atriani, Titi, Luci et Quomodi.

38. De emperium Cologi'", Siviri, Antunii'', JLagriani" et Aurili.

.39. De emperium Alcxandri, ]\[aximi, GordianiP, Deciae, Galli et Valeriani, qui ini Persas captivatur.

40. De emperium Galliini, Claudiae, Auriliani et Provi.

41.'" De emperium Cari, Deucliciani, Maxiraiani et^ Seviri.

42. De erapcrium Constantini et filii sui et Aelenam' agustam".

43. De emperiura IMagnenti et obetum Constantis^' et mortem fr."' Magnenti.

44. De GaHum caesarem et Antunium monacum et Constancium Romnm in- gressum.

45. De emperium luliani, Valentiniani " et Aelariumy Pectavinsim episcopum.

46. De adventum Burgundionum in Gallies.

47. De emperium Graciani, internicionc'- Alamannorum ct Gotorum.

48. De interetum Valentis* emperatorcs a'' Gotis factum.

49. De suppotationem annorum ab Adam usque ad obitum^^ Valentis. nO. De emperium Theudosiae, Arcadiac, Onoriae, item'' Teudosiae. .51. De Gaisericum*^ regera et Vandalis ct Gotis.

52. De emperium Marciani.

5.3. De inruptione Chunorum in Gallics et Agecium f patr.*'' ct Gotis.

54. De emperium Aviti, Martiani'' et Theuderico regem Gotorum'.

Index. 1. 2«. 4/y*'. Index. a) Parisco 4i*'. b) oaptivitatom 2a. c) ab .ibuchodono.sor 2a. <\) C. V. r.

'.orr. C. r. P. 2«; Pcr.sanim j>^irum corr. \r. P., om. rig-i 46^'. c) Olofcrni:s, era«. i 2a; Olofcrnns 46*'. F) Komam 2«,- Romanorum 4/^^'. (r) Maccflo M. in vnj. add. pr. m. 4A*'. Ii) translacione 4/;*'.

i) om. 4i»*. k; u. ad p. C. 2a. 4/>'^*. 1) et Vcspasiani 2fi. 4//^'. ni) srrUje Eologi: cnt llclvins.

(1) Antunii tiorr. tec. m. Antunic I. o) Magni 4/y*". p) Gurdiani 2ti. ()) imj^crsas captiva 4/»*'.

r) e. 4L ponl r. 4.3. poHuil 2«, s) om. 2«. 4h^'. t) Ildcna 2«; Elcna 4lj'^'. u) oin. 2«; auf?s 4//»'. r) CnnsUtis 1. w) f rt 1 ; frl» 2«. 4//**. x) Valcntini 2a. y) Mclariiim Pcctaviusis 2a; Ililario

Pictavicnsi 4h^*. z) et i. 4h^'. a) Volcnti» 4h^'. b) «igatiH 4/.»**. c) obam 1 (uhi m. aec.

•orr. obihim^. 2«. 4h^' (uhi V. deeglj. t\) i. T. om. 4h'^'. c) OaliiHcricum 2«; OaiHcrico 4/>*'.

^) ?(ricium e corr. 2a : A(,'Ccio 4//*'. j^) iiatrt 1; |»atriciiitii 2«; icitricio iA*'. Ii ) Martiuiani 2ii.

i) om. 4/,»*.

6*

44 ClIRONICAKr.M QUAE DICUNTUR FREDEGAKII SCIIOLASTICI LIBER II.

;");"). De einpcrium Magioriani» et Suaevis ct Tlieuclcrico rigi.

oG. Dc empcrio Siviri, Antinii et Gotis in Aetalia sub empcrio consolem''.

;")?. De Theuderico rigi Gotorum in Aetalia ct Lcone emporatore.

58. De Chlodovco rigi Francorum et Alarico.

59. Dc obetum Theuderici.

60. Dc Crogo'^ rigi Vandalorum ct Vandalis, GL De Gildomerem'', in qucm rignum Vandalorum tlnivit. 62. De lustiniano emperatorcm et liellissarium'^ patr."^

iiipr. L Regnum^ Assiriorum. Primus rex Ninus regnavit annos 51'', et inulier sua

Simiraniis*^ regnavit post cum ann. 42. Eodem tempore natus est Abraham. Ninsas**, lo filius Nini et Semiramis^, regn. post eos ann. 38.

2." Abraham cum cssct annorum 75, accepit a Deo rcpromissionem. Dc illo tcm- pore usque ad egrcssionem'' Aebreorum dc Acgypto suppotantur anni 430 '^. Abraham dc ancilla Agar habuit filium nomcn Ismaii, unde Ismaiiitae et postea Agarrini*', post- tremum Sarracini vocantur. Centenarius Abraham habuit dc Sari'a'^ filium nomen Isaac. ir> Primus omnium prophetarum Abraham. Assiriorum Arrius tniic rcgnavit ann. 30. Sexa- gcnario ' Isaac ann. nascuntur filii gcmini: primus Esau , ex quo gens Idomca fuit, ^ sccundus lacob, <[ui Isracl appellatus est; indc gens ludaeorum ests, Vixit Abraham ann. 175. Ccntcsimo ann. repromissionis moritur Abraham. Centesimo G 0. ann. cum esset Isaac, tunc lacob discendit in Mesopotamia et servivit Laban annus 14 pro duas 20 filias, quas accepit uxorcs, Lia et Rachil. Anno 200"'" post rcpromissioncm mortuus'' Isaac annorum 8 0. Filius cius lacob, cum esset annorum 110, adhuc vivente Isaac, loseph , filius lacob, annorum' 17 viudctus cst in Aegypto. ISO""" ann. cum essit lacob, iam secundo ann. famis iugressus '' cum filiis in Aegypto. lacob 147""' ann, obiit, prophetans dc Christo. 110'"" anu, cum implisset loseph, moritur, Fiunt autcm 25] omnes anni, quos Aebrei ' in Aegypto fccerunt"', 215, Ob hoc ab co tempore conpotantur, quod lacob cum filiis suis discendit in Aegypto.

3.* 350'"*' anu. repromissionis natus est Moysis, Cum essct annorum 76, Crops'' rignavit in Attuca; a quo usque ad*^ Troie*' captivitatcm fiunt anni 3 5 5. 340"""^ repromissionis an n 0 Moysis Aegypto derelinqucns, iu hercmo filosopatur. Aebreorum 80"'° 30 ann. agcns, dux aetcneris ex '^ Aegypto AcbreorumS gentcs efficctur; legcm cis in hercmis tradedit per annos 40, Ab lioc loco usque ad Salamoncm ct ad'' aedificationem templi ^ numerantur anni 480'. Primus apud Aebreos Aaron pontifex fuit Aebreorum. Post Moysen

Index. 1. 2«. W^*. Capp. 1. 2. 1. 2a. 3a. ^h^*. Cap. 3. \. \*. 2a. 3«. 452*.

Index. a) Maioriani e Suevis (Sufves 2a) 2a. ib'^*. b) consules 2a; consulum 45**; scribe: 3.5

consedentibus. c) Chrogo 2a; Croco 46^*. d) Hildcmerem 2a; Cildemere corr. Cliildemerc 462*_

e) Bol.sarinm 4«. «*. 6'. c> ; Belsario U^*. f) EXPLICIUNT CAPITULAE add. 2a.h; EXPLICIUNT CAPITULA 4a.a*.h^*.c^; EXPLICIT CAPITULA U\

Cap. l. a) R. A. (Asiriorum 3a) om. 2a, ubi 2 lineae vacant; INCIPIT LIBER I (I om. 2h. 4c^) r. A. (Asyriorum 26) 2b. 4«. a*. c' ; Incipit r. A. 46^. 462*; INCIPIT LIBER DE REGIBUS ASSIRIO- 40 RUM ET CAPTIUITATE TROIE ET INICIO ROMANORU. I Rognum A. 4c». b) 50 2a. c) Suni- rami.s 46^'^ lU infra. d) ita 1. 2a. 3a; cun.sas f. iiii 46^*; Ninyas H. e) Semiramidis //.

Cap. 2. a) om. 2a. b) gressiouem Sa. c) 330 3a. d) Aggareni 2a. 3a,- Agareni 462*.

e) ex libera H. i) sexagenarius Csic ib'^*) corr. sexagenario fsic e corr. 3aJ 2c. g) om. 2a. 46^*.

h) m. est 2a. 3a. 46^*. i) a. 17 o?k. 2a. 3a. ih^*. k) est eadem forte vi. postea add. 1; om. II. 45 I) Ilcbrei simul cuin lacob in Aegypto incipit 1*, quaternione exciso. m) fuerunt 46^*.

Cap. 3. a) capitum distinclione caret 1*. b) Crops fsic etiam 3a; Chros 2a) corr. Cecrops 1

et ila II.; Cicrops 46^*. c) om. 1*. 462*. d) Troge, ut infra, 2a. e) CCCXL corr. CCCCXL L

f) om. 3o. g) dux eorum ])ro Aebr. 1*. h) om. 3a. 46^*; et ad om. 1*. i) 380 3a.

(

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II. 45

constitactur Gj^sus. G}'sus successoi'* Moysi terra Palastinorum ludaei gente sorte distribuit. Hier. ludaeorum iudex post Gotonehil annos 40. Post Gotonehil Aebr e i fuerunt subiecti alieni- geni annos 18'', qui copolantur temporibus Aod. Ipse fuit iudex ex tribu Efrem ; fuit*^ ann. 80. Post Aod Aebreos in dicionem*' redigunt alienigeni" ann. 20; qui copulantur tem- poribus Debure et Baraa*^, qui iudicaverunt Israel ann. 40. Ebraeorum iudex Gedeon. Post Deboram in dicione redicunt alienigeni ann. 7S, qui coniuncti sunt temporebus Gedeon secundum Aebreorum traditione. Gedeon iudcx ex tribo Mannasse. Cyrus'' condeta ante templum Hierusolimarum ' ann. 240, scribit'' loseph in libro' tercio. Aebreorum Abimelet, fiiius Gedeonis, iudex ann. 3. Post quem"" Tola ann. 22'. Post quem lar"^ ann. 22 ex tribo Manasse.

4.^ Sub Tautano regi Assiriorum Troga capta est. Aebraeorum Gepte iudex ann. 8. Postea'' Aebreos in dicione sua*^ redicunt Amanite ann. 8, qui cum temporibus posteriorum iudicum copolantur secundum ludaeorum*' tradicionem. Gepte in libro ludicum, — post quem Esebon" ann. 7, — ab aetate Moyse usque ad semet ipso ait soppotari^ ann. 300 S. Post Aese- bon Labaion'' ann. 8'*. In'* illo tcmpore Priamus' Helenam rapuit. Troianum bellum decenale surrexit causa mali '", quod trium mulierum de pulchritudinem certantium praemium fuit, una earum Helena pastore iudice" pollicente. Memnon", Amazones Priamo tolereP snb- sidium**. Exinde ^ origo Francorum fuit. Priarao*! prirao regi habuerunt; postea per historiarura libros scriptum est, qualiter habuerunt regi Friga''. Postea partiti sunt in (luabus partibus. Una pars perrexit in Macedoniam ^, vocati sunt Macedonis secunduni populum, a quera recepti sunt, et regionera' Macedoniac", qui oppremebatur a gentes vicinas, invitati ab ipsis fuerunt, ut eis praeberent auxilium. Per quos postea cum

■^) Post hacc libri 4 (excepto 4c', dc quo v. infra c. 6. ax.) inserunt: III (IIII 4i* ) HISTORIA DARETIS (DAREGITIS 4o. a'; I add. 4a) FRIGII DE ORIGINE FRAN- CORU.Vf. Eodcm itaquc (i. om. 4a. a*) tempore — apud Albam interfecerunt, quam in Appcndiee imprimendam curavimu.i. Tunc 46'-**. c' po-^rwTi^: \\\\ (om. 4c'^. Item de superiore chronica (superiora cronica 4^^*). In ilio tcmpore Priamus cct., at 4a. a*, omisso lernmate Itcm de s. c, ad caput: IIII. In illo tempore P. transeimt. **) Troia capta est add. 1*.

Cap. .3. 1. 1*. 2«. 3«. 4/>2*. Cap. 4. 1. 1*. 2«. 3«. 4^^*. c' (a linea \h).

Cap. 3. a) hic successor l"; successit 2a. 3a. 4/^2'_ ),) XCIII pro XCjTT, vt. saepe ia lior Uhro CT pro Q lec/ilur, M'^' . c) om. 3a. (1) dicionc 1, scd llnea forte postea addita esl, ut infra saepivs.

c) alic gcno 3a. f) ita 1; TJarach 1'. 2«; Barac 3« cum H. g) 6 1*; C, superscr. ;jr. m. II 4/i2*.

h) ita fCirus 44^') cuni cod. Bern. II.; Tyrus recle 1*. i) ITierosolyme 1*. k) scripsit 2«. 3«. Ah"^*

(nhi e eorr.J ; lcge pro 8. 1*. 1) 1. e codd. II. solus hahet Leiil. Scal. 14. m) qucm Tota (?)

anii 22 orasa 1; I'. rj. T. a. 22 om. 'ia ; habent reliqui lihri. n) lair 1*. 3«.

Cap. 4. aj dialinctlone carent 2«. 3«. 4/)2*. h) Post lair //. c) ovi. 3«. d) om. 3a.

e) corr. fsebon 1, et ita 2a. f) suppotantur 1'; subputantur 3«; suputare ait 46^*. g) 400 2a.

h) Hnbaion 2«; Labdon 1' cum II. \) CIII 4/»'- *' (qn 4«). k) In a linea 2a; cap. 4. in-

cipil 3«. ]) Alcxandor H.; cf. Zarncke, 'Berichle der Sllchs. Ges. d. Wiss. Leip7yl(j' 18CG, p. 263, n. 3.

m) m. i\. om. 1*; cansa anquod (alifjufjUfr 4h^' ; aliquot 4c') 2«. 3«. 4h'^'.c'. n) iudiconte 3«.

o) mo non 2«; mC non 3a; monon 4/»^*. c' ; om. 1*. p) tollon; 1*. 3«. 4//**. c' ; toUo 2a. q) Pri-

mi.imo rogo primo 2«; Priamum roj^om primo 4/«**; l'riamu ref^c p. 4c' (sed Priamo priinum rcg^om 1*. 3«). r) gcrofrii^Ha pro r. V. 1*. h) Macodonia 1. t) regem 46**. c'. u) Macodonis 1*.

I) Ex hoc enunlinto in 2a omisso, in 1 ernsn, codieem. 1 ad 2a emendntum esse inleUef/itur; c/. 'iV. Archiv' VII, p. 250. 2) I)e rfdiov ipuic iidcr hnnc 'Oruyinrw' et lihri lU, c. 2. iutrr-

cedat cf. quae 'A'. Archic VII, p. 440, scripsl.

4G CHRONICAUUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II.

subiunoti in plurinia procreatione crevissent, ex ipso genere Macedonis fortissimi pugna- tores effecti sunt; quod in""» postremum in diebus Phyliphy regis et Alexandri fili sui fama confirmat, illorum fortitudine ^* qualis fuit.

5.» Nam et illa'' alia pars, quae de Frigia*^ progressa est, ab Olexo per fraude decepti*', tamen non captivati, nisi exinde eiecti, per multis regionibus pcrvacantis 5 cum uxores et liberos, electum*' a se regi Francione nomen, per quem Franci vocan- tur'. In postremum, eo quod fortissimus ipse Francio in bellum fuisse fertur, et multo tempore cum phirimis gentibus pugnam gerens, partem Asiae vastans, in Eurupam"^ dirigens, inter Renum vels Danuvium et mare consedit'',

6. Ibique mortuo Francione, cum iam per'' proelia tanta que gesserat parva ex 10 ipsis manus remanserat, duces ex se constituerunt''- '^. Attamcn semper alterius dicione nogantes, multo post tcmporc cum ducibus transaegerunt*^ iisque ad tempore Ponpegi^ consolis, qui et cum ipsis demicans seo ef* cum reliquas gentium nationes^, quae in Germania habitabant'', totasque dicione subdidit Romanam». Sed continuo Franci cum Saxonibus amicicias inientes, adversus Pompegium revellantis, eiusdem rennuerunt 15 potestatem. Pompcgius in Spaniam contra gentes demicans plurimas'', moretur, Post haec nuUa gens usque in presentem diem Francos potuit superare, qui tamen eos suae dicione potuisset subiugare, Ad ipsum instar et Macedonis, qui ex eadem' generatione fuerunt, quamvis gravia bella fuissent adtrite, tamcn semper liberi'' ab externa domina- tione vivere conati sunt. Tercia ex eadem origine gcntem Torcorum ' fuisse'" fama 20 confirmat, ut, cum Franci Asiam pervacantis phiribus proeHis transissent", ingrcdientis Eurupam, super htore Danuviae fluminis inter Ocianum et Traciam una ex eis ibideni pars resedit, Electum a se iitique" regem nomen TorquotoP ••*, per quod gens Tur- quorum nomen acccpit, Franci huius actencris grcssumi cum uxores et liberes age- bant, nec erat gens, qui eis in proeHum potuisset resistere. Sed dum'" plurima ege- 2.1 runt proclia, quando ad Renum* consederunt, dum a Turquoto menuati sunt, parva ex Hier. cis mauus adcrat. A' captivitate Troge usque ad pvimam olimpiadcin fimit anni 406*.

*) Hoc loco 4c' Dardis historiam inscril : IIISTORIA DARETIS FRIGII de origine Francorum V. Eodem itaque tempore — aput Albam iuterfecerunt.

i

Caiop. 4— G. 1. r. 2«. 3a. W^\ c\ 30

Cap. 4. a) om. V. 3«. b) ila 1 (iihi linea super e add., sed postea , ut vid.J. 2a; forti-

tudo 3«. 4/>2*.

Cap. 5. a) distinctione carent 2«. 3«. 4^2*. b) ot add. 3«. c) Friga 3a. 462*. c' (e corr.J.

(1) ila 1*,- cf. infra III, 2: cnm Troia fraude Oloxo capcrctnr; fraideccpti (sic eliam 2aJ corr. m. al.

o

fraidecepti 1; fraudcm dccepti 3o (?). 4i'^*; fraudc cepti 4c'. 0) ah Electum (Electi 3« ,• Electo 46^*) 35

cap. S-. incip. 2a. 3a. 4i**. f) Eonippam, ut infra, 2a. g) et 1*. 46*'. c'. h) consedens 2a;

condcns 3a. |

Cap. 6. a) om. 2a. 3a. 46*'. b) restituerunt 1*. c) transigerunt 1*. 4c' ; transienmt 3a. d) ct postea add. 1,- habent codd. rell. c) Maccdonum pro n. 1*. f) habitant 2a. 3a. g) Romano

imperio 1*. h) om. 3a. i) eodem genore 1*. k) libera 3a. 1) Turcorum {infra Torcorum) 1*; 40

Torchorum 3a; Torquorum 4c' (ut infra libri plerique). m) om. 46**. c'. n) pertran.sissent 1*. 46**.

o) om. 1*. p) Torqueto, ut infra, \*. q) om. 2a. 46**. c'. r) dm 1. 1*; qm 2o; du 3a; Sed contra dnl 46**. s) Senum 3a. t) A a linea 2a.

1) Cf. Isid. Etym, IX, 2, 101: Franci a quodam proprio duce vocari putantur; v. Zarncke, l. /. p. 268. 2) Cf. Liithgen, 'Die Quellen 11. d. hist. Werth der frank. Trojasage', p, 4 5. 45 '

3) Quomodo Pompeius Francorum victor factus sit, 'N. Archiv' VII , p. 475. eocposui. 4) Tor- quatum cum Alexandro Philippoque fabulator ex Ilieron. chron., infra c. 27. 28, novif ; cf. 'N. Archiv' VII, p. 474.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FKEDEGARII SCIIOLASTICI LIBER IL 47

7. Redeamus, quo ordine Aebraeorura gens fuit. Aebraeorum roHqui anni Labdou^ iiier. u. octo. l'ost Labdou'' Aebreos*= in dicione redicunt*' alienigeni ann.^ 40, qui copolantur nporibus iudecum posteriorum. Post quem Samson fortissimus omnium fuit, ita ut quibus-

in fucta eius cum gestis Ercole coni) otarentur f. Quidam ad huius memoriam conservandam Inea BeceanceorumS multo post tempore appellatus poena*'. Post quem Heli sacerdus; Aebreorum libro 40 aun. inveniuntur, in septuaginta interpraetatione' 20"*.

8. In illo tempore^ Tautanus regnabat in Assirius. Tunc Troia capta est. In reis Lepdon'' iudex erat, et in Aegypto dinastia rex erat'. Primus rex Latino- (n tunc in ipso tempore surrexit, eo quod a Troia fugaciter exicrant"^, et^ ex ipso nere et Frigas: fuerunt, nisi per ipsa captivitate Troiae" et inundatione Assirio- n^ et eorum persecutione, in duas partes egressi et ipsa civitate et regione. Unum indeS regnum LatinorumS ereguntur et aliura'' Frigorum. Post tercio anno capta Hier. oia Latini, qui postea Romani nuncupati sunt, et, ut quidam volunt, post octavo anno ;navit' Aeneas. Aeneas et Frigas fertur geriuani fuissent.

9.' Aeneas in Latinis regna. ann. 3 et Frigas'* in Frigia. Ante Aenea et Friga 1 v'', Saturnus, Picus, Faunus ^, Latinus, per quem Latini vocati sunt, et in Aetalia jnaverunt annis circeter 150. Roleta®'^. Scribit Palefatus in incredibilium^ libro primo, renas quoque fuesse 8 meretrices, quae'' deceperint navigantes. Post' Aeneam Ascanis 3. 38. Ascanius, derelicto novercae suae regno, Latinis'' Albam Longam condedit et Sil- m' Postumum "• fratrem suum, Aenei ex Clavinia" filium", summa piaetateP edocavit. Ama- les in illo tempore Aetesil templum incenderunt. Ascanius iHlium filium procreavit, juo familia luliorum orta, et propter aetatem parvuli, quia"" necdum regendis civebus edo- )8 erat, Silvium Postumum^, fratrem suum, regni ' reliquit heredem. In" illo temporc, rtuo Heli sacerdoti Aebreorum, Samuhel prophetabat; et Saul regnavit ann. 40. In

0 tempore Silvius Latinorum rex, Aenei filius, a quo omnes Albanorum rege Silviae :ati sunt, Aebreorum rex primus ex tribu luda David ann. 40. Aebreorum tunc pontifex biatar clarus habitur^. Latinis Silvius regnavit ann. 50. Aebreorum, filius David, Salo- n regnavit ann. 40. Salomou templum iu Hierusolimis aedificare coepit, consummavit" m ann. 7.

Capp. 7-9. l. V 2a. 3«. W^\

Cap. 7. a) ite 1. 1*; anni quinquag-inta {pro L) Abdon 2a; anni.L. abdon 3a. 44^'. ita 1. 1'; Abdon 2a. 3a. W^*. c) ovi. W. d) rediguntur W^\ e) 40 ann 2a. f) com- entur 1'; conparentur //. g) balneabece anceorum 1; om. 1'; balneabecc lianc conim 2a; balnea i. Beceanceorum) 3a ; balnea becce hac eorum 46^* ; b.alneas Byzantinorum H. h) putant H.

interpretuni 46**. k) quae sequunlur ad c. 56; Temporibus Ilonorii oni. 4c'.

Ca}). 8. a) om. 3«. b) Lepdou (IHeru p in lituraj pr. m., Lapdon sec. m. 1; Leydon 2n;

leon 3a: e»t Labdon, ut gupra recie scribilur. c) cxicrat 1*. d) om. 2a. e) ovi. 46''.

^Hiorum 1*. g) om. 46'*. h) erigunt ItaUum 46'*; et alios (corr. alius) F. ereg. 1*. i) r. A. 1'.; Enea.'* rognavit 3«.

Cap. 'J. a) digtinctione carent 2a. 3«. 46'*. b) Friga in Frigias 1*. c) ANN V 1; aniT. u. 1*;

1 V. 2a; .an.\. 'da; annis.V. 46'*; corrupte pro: lanus. d) ovi. 1*; Fainiis 2«. u) f;iboh'is pro 1'; lilotola 46'*. f) incrcdib. corr. sec. vi. incredcb. 1. g) 07n. 2u. li) (jiii dcceperunt 1*. 46'*. Po«t — AriiazoncH om. 1*. k) Lavinii //. (sed Lavinti cod. Bern. H.). I) Sihiiuiiun 1. in) jiost- ini 1 ; po.st hiiminn 2a; post iiniini 3a. n) Claniaviiiia 8r/. o) .siiuni ndd. 2a. 3«. 46''. p) iipi(!- 'i a<jdocavit 'iu. 'ia. (j) ila 1 (ubi aec. m. corr. AcfcniJ. 2a; Etliesi 1*; Aeti.si 3a,- cciaiii trMiijiliim hesi 46''. r) fjui 2a. 46'*. s) post unum 1*. t) rogiium 1'. 2«. ii) c. 9 incipil 2a. 46«*; a linea 3a. v) babebatur 3a. wj et c. cum 3a; conHummavit(jiic //.

1) Kx IlipronijmidjiiH : De lcrtio tomo Maiietlio Acgypti '20. dynastia Diajiolilanonim 178, plnne abaiirda Frcdiijarinn <:xc<rpnit. 2) Kolcta iiinrruit Fnd, (luld sifjiii/lcrt, ^tr.^tcirnus.

48 CIIKONICAKUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCIIOLASTICI LlliER II.

iiier. lO." Cartago in^ tempore Salomouis a Lacedaemonics in Africa coiidita est a rcge

Costrato*^ et alias urbis plurimas'. Nam et Cartago a Arcedonc'^ Tyro, ut vcro^ aliae, a Dido, filia eius, ann. 144. expleta fuisse rofertur. Colleguntur autem omni tenipus a Moysin et egressus ^ Israel ; secundum tercium librum Regnorum usque ad Salomonem et aedificationem templi conpotantur ann. 480*. A diluvio usquc ad Moysen ann. 1447 S. Ab 5 Adam usque ad diluvium anni 2242. Semul omncs anni 414 9'^ ab' Adam usque ad Salo- monem ''. Aebreorum' sacerdus "■ Sadoc tuuc fuit.

11,* Post Salomonem Roboam ann. 17. Post mortem Salomonis, sedicione orta in gcnte ludaea et'' regno befaria devisio, in Samaria decem tribus'^ regnavit Geroboam. Lati- norum Alba Silvius regnavit ann. 39*^. Roboam, filius Salomonis, regn. Hierusolimi s duobus lo tribus*^ tantum, quae vocantur ludaeorum, qui a ex lud a stirpe discendcruut", unde ct universa gens illa nomen ludaeorum est^ Post quem Abia ann. 8. Post quem Asa ann. 41. Latinorum Aegyptius Silvius ann. 2 3. Latinorum octavosS Capis Silvius anu. 2 6. Aebrcorum luda losafat ann. 25. Prophetabant in Aebreis tunc Abdias, Hienozias'*, Michias. Latinorum nouus Carpentus Silvius ann. 13'. Aebreorum luda"* ann. 8. Post quein i5 Ocozias' ann. 1. Posf" (luem Godolias mater ann. 7". Post qucm loas" anu. 40. Lati- norum tunc post Carpento Tiberius ann. 8. Post 11. Agrippa Silvius ann. 40. luiadeP apud Aebreos insignissimus pontifex erat, qui solus post Moysen vixit ann. ISC. Aebreorum luda Amissias ann.'" 29. Aebreorum* Israel loas in tempore loram. Ipse fuit septemus in luda, regnavit ann. 8. In cuius tempore prophetabat Hclias. In tempore loas' Hcli- 20 saeus" moritur. Zacharias propheta a loas regi interficetur. Aebreorum luda Amessias^ rcgnavit annis 29^.

12. Latinorum 12. Aremolus *• Silvius ann. 19. Post quem 13. Aventinus'* Silvius an. 36. In temporc Arimoli superiores ipse Silvius Aremolus sive*^ Remolus, Agrippe superiores regi filius, praesedium'^ Albanorum iuter montes, ubi nunc Roma est, posuit*; ab*^ 25 impietatem postea fulmenatus interiit.

13. Aebreorum Israel secundus Nadab ann. 2. Post quem tres* Baas'' ann. 24. Post quem Aela ann. T^. Post'' Ambri ann. 12. Post Eu''* ann. 28^ In tempore Achab profetabat Aelia. Post loram HaeuS au. 29. Post Haeu'' Achab * ann. 17.

Cajyp. 10-13. 1. 1*. 2a. Sa. 46^*.

Cap. 10. a) ita 2a; 11 1; ovi. V. 3a. b) om. V. 462*. c) Gestrato 1*. 3o. 4^2*. d) ab A. 2«. 3«. 4i**; Carchedone H. c) vere 2». f) egressionis 1*; egresse 2a; egresso 3a; egressu 46*'.

g) ila 1. 1*; mille CCCC: XCVII, eras. una litt. 2«; III (m i)ro niille 1) CCCCLXLVIII 3a ; lU millia CCCCLXXXVIIII 46*'. h) IIIiCXLVIII 2a. i) A. A. u. a. om. 2a (ubi reliquum payinae si)atium vacatj. 3a. k) c. 11. a Salomon rcx H. incipit 2a. 3a. 46*' (non 1*J. 1) Aebr. — fuit

om. 1*; regnavit ann 40 add. 2«. 3«. 46**. m) S. s. 2«.

Cap. 11. a) om. 1. 1'. b) 07n. 2a. 3«. 46**. c) iia cod. Bern. H., reliqui tribubus.

d) 38 3«. e) discenderant 3«. f) vocata add. 2a. 3o. 46**; sortita est If. g) octabo

scapis 3o. h) ita 1. 1*; Hiezonias 3o (non 46**^; leu Ozias H., sed Hiecozias cod. Leid. Voss. C.

110. H. i) 14 3o. k) loram om. Fred. 1) Ochodias H. m) Post — 7 om. V. 46** n) 6 3o. 4^ o) Oas 2«; losias H. j)) loiadae cod. Leid. Voss. et Scal. 14. H. q) 30 om. 46**. r) i^r. vi.

suppl. 1. s) Aebr. usque ad finem cap. om. 1*. t) regis add. 2a. 3a. 46**. u) H. — regi

om. 2a. v) 11 add. 3a. 46**.

Cap. 12. a) Roninhis 1'. b) Avestinns 3o ; Avencius in Utura 46**. c) Arremulus s. Ko-

molus 1*; s. R. om. 2«. 3«. d) praesedum 1. e) qui om. Fred. f) corr. m. al. ob (sic H.) 1. 4|

Cap. 13. a) ita 1. 2o; tercius corr. sec. m. 1; Abias pro t. B. 1*. b) Baasan H. c) 8 2a. d) P. quera 1*. 3o. e) post quem Geu 1*; post eum 3a. f) 8 2o; lu temp. — 29 07h. 1*. g) Hieu 2o; Heu 3o. h) Post quem Achab anii 17 prophetavit HoHas 1*; Post Acab. Heieu (eum 3o) Achab 2a.

1) Hat^c Fre.dcgariun confudit, nam Hierovymus de Carthagine aliisque urhibus ab Echfstralo Lacedaemoniornm rege conditis nihil relulit. 2) Duo enuntiata Hieronymiana male in untim

contraxit Fred. 3) Amcssiae regnum repctit Fred. 4) Hoc loco male insertus, sed infra

rectc positus est. 5) Scribas loachab.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II. 49

14. lulius, proavos lulii Proculis^, qui cum Romolo Romam commigravit, fundavit'^ Hier. luliam gentcm. His diebus Aebreorum 12. Azarias, qui et Ozias, ann. 52.

15.* In illo tempore, Thespieo^, Arifronis filio, Atonis^^ regnante, Assiriorum impi- rium** deletum est. Usque ad id tempus fuisse rege Assiriorum, storia fert^. Et fiunt in- simul'" anni 1098?. Omnes autem anni rigni'' Assiriorum a primo anno Nini suppotantur 1240. Abarces Medus, Assiriorum imperium' destructo, regn. in Medus transtulit, et interim sine prin- cipibus res agebatur usque ad Diiocum*' regem Medorum. In medio autem tempore Caldei propriae praevalebant, quoque' separate quaedam regnum successiones feruntur. Reliqui quoque gentis propriis legibus" utebantur.

16.* Latinorum quartus decimus*' Procas Silvius an. 3 3. Post quem Amulius Silvius ann. 43*^. In illo tempore Roma a parebus**, qui nunc^ festus dicitur, est condeta. Romolus'^ et Remus ipsam condederunt. Remus rutro? pastorale*' a Fabio, Rumoli duci, occisus. Obbasili' inpunitate ^' magnas Limuli' multitudo coniungetur. Anno ab Urbe condita tercio"' una virginum pulcerrima cunctorum adclamatione rapientum" Talasso, duci Romoli, decernitur, unde" adP nuptiarum solemnitatibus Talasso vulgo*! clamitat, cui tales nupta sit, que Talassus meruit. In illo tempore prima captivitas Israel. Decem tribus a Senacerem"" rege Caldeorum^ translati sunt in montes Medorum, regnatumque ' est in Samaria ann. 250. Romanorum" septimus decemus rex Romolus aun. 38. Remus^' et Romolus generantur matre"^ Aetalia. Romolus apud paludem Caprae nus'' moritur. Post quem per quinus dies senatores rem publicam egerunty unum tantum anno, quod interregnum appellatum est. Postea Pomp e ius ^ regn. ann. 41. Romolus ^ primu m militis sumpsit ex populo et nobelis- simus senes centum* ob aetatem senatores, ob semilitudinem curae patris appellavit; templa quoque et murus humani'' urbis struxerunt. Saba Conbochiri*^ regem captum'' vivo exusit. Tulius Hostilius ann. 3 3^. Primus regnum^ Romanorum purpora et fascibus usus est ac deinceps cum sua domo fulmine confragavit ?. Tulius Hostilius post longam pacem bella reparabit, Albanos, Vigentis'' vicit et', adiecto monte Caeneo'*, Urbem ampliavit. Romanorum

Capp. 14—16. 1. 1*. 2a. 3a. 4b^\

Cap. 14. a) proconsulis 2a; om. 1*. b) om. 3a.

Cap. 15. a) om. 1. 2a. 3a. 4i**. b) Tespiao oarifronis 3a; Tespio ocorifonis 4i-*.

c) Atheonis 2a. d) impir. corr. imper. 1. e) rofert 1*. 2«. 46^* cum IT. f) simul om. 3a. g) mille LXXXVIII 2«; mille XCIIII 44^*; 1197 H. h) rigni corr. regni 1. i) imperiomm destricto 1; imperium distructo (distructum 3a) 2a. 3a; imperii destruccto 46^*; imperio destructo H. k) Diocum 2a; Antiochnm 3a. 45^*. 1) quorum H. m) rogibus //.

Cap. 16. a) 15. 2a. U^' ; distinclione caret 3a. b) 13. 3a. c) 42 2a; 14 3a. 46«'; 44 IT.

d) ita Fred.; om. 1* ; Parilibus H. e) dies om. Fred. f) Romalus 3a. g) retro 2a; ovi. 1*. \i) (p. om.) a F. Romoli doci 1'; pastoralea (pastoralia 3a) faboorum (fabiorum 46^*) oliduci (olim daci 3a; oliduce 46**) 2o. 3a. 4i**; pastoralia Fabio codd. nonnuUi Hieronymi. i) ita Fred. cum cod. Leid. Hcal. 14. Hieron.: scrihe ob asyli ; Obbasili — coniungetur om. 1*. k) inpictatos 46**. 1) ita 1 (uhi m. sec. corr. Remulo^. 2a. 3a. 46**. m) tria una 2a; in una 3a. n) sapientium 1*; rapienda 46*'. o) uti 46**. p) in H. q) vidgo — que Ta. om. 3«. r) ita 1; Scnacereb 1'; Sennaceribh 2a; Sennacerib; 3a; Henacharib 46**. s) A.syriorum iwo C. 1*. t) rignatus cst 3a. u) c. 16. incipit 2a. 46**; R. anfi 17, men.ses 5. R. ann 38 1*. v) Romulo corr. Rcmulo 1'. w) ila 1; (ex add. 1' ; a add. 2a) matro (inatri 46*') Italia (Italica V) 1'. 2«. 3a. 46**; Marto ot Ilia H. X) a. p. Caprac (Caprenis 1*; Capremus 3o) nusquam conparuit //. y) rexcrunt //. z) Ponpegius 3a. a) civiam 1*. b) ila 1 (ubi m. sec. corr. Bomane^. 2a. 46**; humano 3a, sed Romani 1*; Romanao coniecil Canitiu». c) ita 1. 2o; Saba cum bochircm 3a; Saba canbo cliirum 46*'; S. — pxusit om.. V ; Sabacon IJocchorim //. dj captivum — exiirit 3a. o) 37 3a. f) rcgis 1'; rcgum 46**. (f) conflagravit 1*; confrigavit 2a. h) suae gcntis 1*; Hcxtu.s gcntcs 2a. 6; uigentoH 3a; scx gentoH 46**. i) ad Monod. V.) ita Fred.; Caelio probe coniecil Canisiua.

1) lam de nr.cr. Remi supra I. 12. rcttilit. 2) Iterum ad Romulnm redit.

88. R. Meroving. II. 7

50 CIIROXTCARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II.

liior. quartus Aucus Martius ann. 3 3. Ancus Marcius Avcntiuum^ montem in** laneculum •= Urb e m addeilit. In tcmpore Procatae' Silviae Latinorum regi Aebreorum tunc profetabat'' Osoe, Amos, Esaias, lonas. Ann. quinquaginta tres, quando Roma condita fuit, in Aebreis profetabat loatam anii. 16-. Post quem luda 14". ann. item'^ IG. Cuius tem- pore Talat FalsarS rex Assiriorum magna pars populo ludaeorum in Assirios transtulit. Post 5 quem'' luda quintus decimus Segecias* ann. 49''. Post quem in luda 16. Mannassis ann. 55. Post quem in luda septimus decimus Amon ann.' 12. Post octavus decemus losias ann. 32. Ilierimias profetabat. Aebreorum luda loazim ann. 11. Posf" quem iterum loazim alius.

17. Anno* 3. loazim Nabagodonosor rex Babillouiac ludacam capit et, in dicionem lO suam redactis'' plurimis ludacorum, cum etiam partem vasorum templi invasit, et tributario*^ fecisse loazim fertur et'' victor ad patriam revertitur^. Israel, quanclo Roma condita' fuit, AzariasS et Manaem profetabant ann. 10, postea Vazeas ^" ann.' 10.

18. A captivitate Troge usque* ad olimpiadem primam ann. 405. A primam olim- piadem Africanus temporibus loatbam rege Aebreorum fuisse'' scripsit. Post Vazea in 15 ludaca profetabat*^ annus 9*'. Tunc a Senacerem" Israel in captivitate ducti

s u n t '^- 3. Memoravimus S- * sub Arifronem ^ r e g i Assiriorum regnum destructum. Sardana- pallus co tempore Tarsum atque ' Ancialem condedit, et in proelio'* victus ab Arboco' Medos, semit incendio concremavit. Primus, ut super'" memoravimus *, rex" Macedonum Caranus regnavit ann. 28'^. Aegypciae rcgem suumP Osorton Ercole' norainaverunt. Fiston"" Argius 20 mensuras et pondera primus^ invenit.

19.* Macedonum Phyliphus regn. ann.'' 38. Numai Pompilius*^ duos mensis ann.*' condedit lanuarium et Februarium ", cum ante hoc decim^ mensis tantum apud Romanus fuis- sent. CapituliumS quoque a fundamentis aedificavit. Sevilla, que et Eurofila'', in Samuae insignis habentur. Numa Pompilius nullum' cum finitimis bellum gessit. Olda mulier apud 25

Capp. 16. 17. 1. 1*. 2«. 3a. 462*. Capp. 18. 19. 1. 1*. 2a. 3a. 4i2*. c^ (cf. 1. 39, n. g).

Cap. 16. a) Aventunum 3a; Aventi 46^*. b) et If. c) om. l* ; Lanieohim 3«. d) pro- phetabant 1*. 3a. 46^*; Osae 1*; Ose(a)e 2a. 3a. 46**. c) Achaz recfe insernit Canisius. f) regnavit add. 3«. g-) Falasar (om. Talat) 1*; Talat Fallasar 3a; Talatu Faltasar 462*. h) in adJ. 3a.

i) Ezechias 1* cum H. k) 29 1* cum B. I) ann. 12 om. 1*; 12 om,. 3a, uhi mox: Post quem 30

in luda losias. m) 17 add. 46^*.

Cap. 17. a) ita 1*; alius ann ::: loazim pr. m., 11 an. 3 sec. m. superscr. 1; alius annos quadraginta. Anno 3. 2a. 3a; alius annis 43. Anno 3. 46**: Hieronymus loachim menses 3 tribuit. b) redactus plurinms 2a; reddactus phirimis 26; plur. ad finevi huiits cap. om. 1*. c) tributa-

rios 2a. 3a; tributarium 462*. ^) om. 2a. 3c. e) reverteretur 2a. f) f. c. 2a. g) Zacharias H 35 h) Faceas E. i) a6 Anno 10. c. 18. incipit 2«. 462*; c. 16. 3«.

Cap. 18. a) om. 2a. b) s. f. 3a. c) prophetabant 3a. 462*. d) Hebr. Isr. 16. Facee

a. 20 H. e) assennaceribh 2a; a Sinnazarira 3a; a Senacherib 462*; o»i. 1*. f) ducitur captivus in Media 1*. g) Memoraviraus — Olda m. a. H. p. om. 1* ; a Memoravimus incipit 4c2. h) Afrone 3a; Afronem corr. jjr. m. Arifronem 4c2. i) aque 2a; Contialem 3a. k) proelium 2a. 3a. I) abarbo 40|j com 3o. m) supra 2a. 3a. 462*. c*. n) M. r. Cassanus (Casanus 46^*. c^) 3a. o) 18 corr. 28 1; 18 462*. c2. p) 07«. 3a. q) Escole 3a. r) Fistu margius 3a; Fistun A. 46**. c^; Fidon H.

s) om. 3o.

Cap. 19. a) om. 3a. 4c* (semper). b) 38 ann 3a. c) Num apompili post 2 2a. 6.

d) ad annum 462*. c^; addidit H. e) Febreorum 2a. f) menses 10 3a. 462* ; m. tantum decem 4c'. 45 g) Capitulum 2a. h) Sibylla quae et Erofila //. i) om. 2a.

1) Ordo rerum iterum turbatus est. 2) Haec plane confusa sunt. loatham enim rex

ludaeorum Azariae, qui a. 52 regnavit, successit, sub quo: profetabant qui et supra. Est itaque 53. Azariae, non ab Urbe condila annus, est loatham rex, non propheta. 3) Haec iam supra c. 16. narravit. 4) C 15. 5) De hac re supra nihil legitur. 60

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEaARII SCHOLASTICI LIBER II. 51

Hebraeos profetabat. Postea Suffr 011138", Hieiimias. Ann. 32'*'*. Post quem loaza*' Hier. mensis ties. Post quem loazim** ann. n***^ Post quem Sedicias anu.^ 11.

20.* Romanorum quintus Tarquinius Priscos ann. 3 8. Macedonum Arepos''. Tar- quiuios Priscos ciram"^ Romae aedificavit, numerum senatorum ausit, Komanus ludus instituit, muros et elodecas aedificavit; ad extremum ab Anci filiis'' rcgn. eius, sui® ipse suecesserat.

21.* Prim 0 anno captivetatis Hierusalem'' ludea capitur*'. Nabagodonosor rex Chal- deorum, Hierusolimis captis, templum incendit, quod ab initio aedificationis suae transierat*^ ann. 442. Quadragensima octava olimpiadae captivetas ludeoruni*' facta est. Aebreorum iiutem captivetas et exterminiae*^ templi, quod fuit in Hierusolimis, aun. 70. In Babillonem profetabant Dauihel et Ezechiel.

22.* Tunc Rome Servi'', ancillae, sed*^ nobelis^ captive filius, tres montis urbe addedit, Quirinalem, Isquilinum^ et Vimenalem'^; fossas circum murus duxitS, censum Romanorum eivium'' ipse primus instituit ct in' extremum Tarquini Superbi generi sui superiores et filii scelere occisus est.

23. Mortuo Nabagodonosor Babj^lloniorum rege, suscepit emperium Aevilmarodac * ; cui successit frater eius Balthasar. Cuius tempore liber Danihel scribitur''. Romanorum Sirvios* sextus regnavit ann. 3 3. Capta'' Hierusolima ab Assiriis, ad Vafrim regem Aegypti* ludaeorum reliqui transfugerunt^ Hierimias quoque profeta meminit. Chorinthiorum monarchia destructumo. Solus'' facta defectio, cum futuram eam Tal u s antedixisset. Oliui- piadem 55. item et* Corus'' rex Medorum destruxit imperium. Cyrus regn. Persis, sub- rerso Astragio' regi Medorum. Persarum Cyrus™ regn. ann." 30.

24.* Cyrus, Hebreorum captivitate laxata, 50 ferme hominum'' milia regredi fecit in ludaeam, qui, constructo*^ altarem, templi fundamenta iecerunt. Sed cum a vicinis gentibus Fabricatio inpediretur, inperfecto opus usque ad Darium permansit^. Cyrus Babillonia capit. [n Aebreis profetabant Azeos et Zacharias, quo tempore Hiesus, filius losedech, et Zorobabil

*) Sub Osia rege coepit Hierusalem prophetare add. 4lC^. **) Qui et Eliachim add. 4c2. ***) Post quem loachin, qui et lechonias, menses 3, dies decem add. ^c^.

Capp. 19—24. 1. 1*. 2a. 3a. 4&2*. c^.

Cap. 19. a) Sofonias 1*; Suffonias 2a. 46^*; Soffonias ^c^. b) 33 3a. c) loachaz regnavit ann. 3 4c*. d; om. 3a.

Cap. 20. a) om. 3a. h) Arebus 2a; Aoropus //. c) ita 1. 3a; cyram 2a; cira 46^*;

quiram 4c^*; circum recle 1*. d) occisus est om. Fred. (hahet, sed post successerunt 1*J. e) ita

pr. m. 1. 2a. 3a: scrihua cui, ut sec. m. in 1 corr.

Cap. 21. a) om. 1. 3«. 4c^. b) in H., om. ludea 3a. c) enuntiata eodem ordine alque in eod. Bern. II. aubsequuntur . d) transierant 3«. 4i^*. c^ ; sunt 1*: manscrat //. e) I. f. c. A. a. e.

om. 3«. 46^*. c*; faeta — Ilierusolimis om. 1*. f) exterininacio 4i'^*; cxtcrminium 4c^.

Cap. 22. -A) ita 2a; om. 1. 3«. b) Servius recle 1*. c) ct add. 44^*. c^. d) nobilem 3«. e) ila \. 4c^; Exquilinum 1*; Isquilanum 2a; Squilinum 3a; om. ih"^* , spatio reliclo. f) Vimnalcni 1'; Vciienalem 4/>2*; Vinemalein 4c'''. g) dixit 1, corr. h) circum 1*. i) ad 1* cum II.

Cap. 23. aj Kvilmorodac 1*. 3«. b) sub qno Danlel cairi scribturam, quae in parictc appa- ruerat, inteqjretatus est Z7. cj Sirvios corr. Silvius 1. A) Capta usqun ud fmcm cap. ovi. 1*.

e) Aegyptiomm 2a. f) Iluius Vafris om. I''red. g) ordo enuntiatorum idem cst alqne in cod. Leid. Scal. 14. //. h) ita 1. 2a. 3a. U^' ; solis 4c*. i) ut 2a. h) (MioriiH 3«. 4c': cst Cyrus.

\) Astyage //. m) a CyruB c. 24. incipit 2a. n) a. 30 om. 4//^*. c^.

Cap. 24. a) 23. «ec. m. 1; distinctione caret 3a. h) m. h. l'. 4//''. c*. c) conHtruitur

altarc 1*; construxit altcram 2a. d) rcinansit 1*.

1) Scribc: losias ann. 32, ul aupra c. 16 ex. Ibi diam rjnae liic scquunlur invenicn.

7*

52 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II.

Hier. icgi gener e priucipes fuerunt eoruni qui regressi ^ sunt in Indacam. Colliguntur omni tenipus captivitatis •> ludaeorum anui 70, secundum quosdam a tercio ann. loazim usque ad^' 20. ann. Cyri rcgis conpotautur.

25.* Romanorum Tarquinius t u n c •• regnabat ann. 35. Tarquinius cxcogetavit vicla"^, taureos, fustes, lautomias^, carceris, conpetis*, catenas, exilia, metalla. Regnaverunt Medi 5 super Assirios ann. 354'. Croaesus a Cyro capta est, ct Lidorum'^ regnum destructum est, quod stetit annos 230.

26.' Canbisin, qui'' et Nabagodonosor, rex vocatus est, sub quo storia ludit, qui Oloferne interfecit^, scribetur. Apud Aebreos Agens*^ et Zacharias profetabant''. Secundo ann. Darii regis temiilum in Hierusolimis* construetur a Zorobabil, consummatur^ ann. 4. lo Remissionis captivitatis ludaeorum et aedeficati one m templi initium sub Cyro habuit, consummatuv ^ sub Dario. Regnavit Persis, Assiries et Aegypto &.

27.* Inicium consolum Romanorum. Armodius Aoidius''-' et Aristogedus Inpar- cum*^ regem interficei-unt, et Lena meretris, amica eorum, cum tormentis quogeretur'', ut socius proderit, linguam suam morsibus amputavit. Pulsis Urbe regibus, adtenuatum est* n valde Romanum imperium. Romanorum rege 7 a Romolo usque a"^ Tarquinio Superbo emiicraverunt ann. 24 4 S. Romae post exactis reg.'' inicium consolis a' Bruto esse coc- perunt. Deinde tribuni plebis ac dictatoris et rursum consolis rem publicam tenuerunt per ann. ferme'' quadrignentus scxagenta quattuor. Censo Romae agitato, inveuta' hominum 120 milia. Lapis tunc in Aevis"* fluvio de caelo ruit. Persarum septemus Artabanus regn. 8"; Arta- 20 xersis ann. 40. Anu. ab Urbc condita ann." 302P. tribuni plebis Romae stricti"!, consolibus eiectis. Niaemias tunc Aebreos menister vinarius, consenciente dom. suo, vecesimo eiusdem regn. annus de Babillonem venit ef murus Hierusolimis struxit. Romam* dinuo consolis creati sunt. Si quaesieris' de ebdomades septuaginta, quae in libro Danihil scriptae sunt, repperies, eas esse expletas in tempore Nerones imperatores, quae 25 faciunt annos 44 0". Secundo postea Vespasiani*' ann. Hierusolim a capitur, ut Danihil pro- fetavit^. Ex Atena^* monte ignis erupit. Temporibus consolum Galli Senon aci '^ Romam ince nderunty, excepto Capitulium. Alexander^, filius Phyliphy et Olimpiades, nascetur. Romani Gallus superant. Nectenebon* regi Aegyptiorum in Aethiopia pulso, Aegypciorum

I

I

C'ap2}. 24 — 27. 1. 1*. 2«. 3o. 46^*. c^. «If

Cap, 24. a) ingressi 3a. b) captivitatis corr. captivitates 1. c) om. 3a. 4&2*. c^. J

Cap. 25. a) 24. corr. sec. m. 25. 1, et sic qui sequuntur numeri emendati sunt. b) t. r. V 07U. l* ; tunc — Tarquinius om. 3«. c) ita 1; vincula 1*; vecla 2a; vincla 3a. 46^*. c^. d) f. tor

tores latomas 1*. e) compedes 2a. 462*. ^2; conpeditis 3a. f) Lindorum 3a.

Cap. 26. a) sec. m. add. 1, et ita 2a; om. 3a. b) qs 1; Cambisis qui et 1*; Canbis (Cambis 35 3a. 4i2*) inquid (sed inqui et 3o) 2o. 3a. 46^*; Cambisen qui et ^c^. c) ita 1; om. 1* ; Aggeus 2a;

gens 3o. 462; apud Hebreorum gentem Z. 4c2. d) prophetabat 1*. 3o. 46^*. c^. e) Hierusalemis

constituetur 3a. f) consumantur 3o. 46^*. c^. g) in Aegyptum 2o.

Cap. 27. a) distinctione caret 3o. b) ita 1; Acidius 1*. 3a; Amdius 2o; Arcidius 46^*. c^.

c) Inpargum 3a. 4i2*. ^2. Aristogiton Hipparchum tyrannum IT. d) cogerentur 3o. e) (u.?que) 40

ad (15. lapidem) Eoma tcn(ebat) imperium H.; qiiae Fred. omisit uncinis inclusi. {) u. ad 2o. 3«. 4c2. g) 243 2a. h) regnis 2o; regnuni 3o. 46^*. c^. i) a Bruto — consolis om. 2a. k) om. 2a.

1) sunt add. 1*. 3o. 4^2*. c^. m) om. V; Acgis H. n) mensibus 7 H. o) om. 3o. 46^*. c^.

p) duo enuntiala contraxit Fred. q) Romr ministri 1*; facti H. r) et m. eadem aut aequali m.

add. 1 (liahent reliqui codd.J. s) R. — sunt om. 1*. t) queris 1*; Si quis autem ab hoc tem- 45 pore 70 ebdomadas — — numeret, — — repp. H. u) 450 2o. v) Vespasiano 2a. 3o. 46^*. w) ila t; Athene 1*; Athena 2a. 46^*. c^; Atena 3o pro Aetna; sed cod. Leid. Scal. 14. Hieron.: Ethaena. x) Senonicam 1*. y) invaserunt H. z) a linea 3o. ^c^ ; c. 28. incipit 46^*.

a) Ncctanebo H. '

1) Haee apud Hieronymum non legi. 2) ludith 13, 10. 3) Vocahulum a Fred. in- 50 j|

sertum forte nihil est nisi corrupte repetitum Armodius. 3) Dan. 9.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II. 53

regn. destructum est et in Roraana dicione redigetur'. Romani Samnitas duobus pioeliis Hier. et reliquas vicinas gentis superant. Discriptio Romae facta, inventa sunt civium 16 2 milia h o m i n u m.

28.^ Alexander adversus Illii-ius et Tregas feliciter demicans, quibus'' subversis, in Pei*sas arma conruit*' et, apud Granecum flumen "^ regi ducibusque oppressis, urbem Sardis capit. Romanorum consul Torquatus filium suum, qui'' plures proelia hostis vicerat, virgis caesum secure percussit. Alexander, capta Tyro, ludaeam invadit. Post multas pugnas triumphans, Alexandria in Aegypto septemo rigni'^ sui ann. aedificavit et tenit? omuia qiiae coeperat ann. 12. Alexander Ercanus •' et Mardus* coepit. Alexander Aonem'', Petram et Indum amnem transgreditur. Bellum aegit Alexand e r adversus Porum' et Taxilem demicavit et'" vicit. Arpalus fugit in Asiam.

29.* Alexander trecesimo aetatis suae anno moretur in Babyllonem, Post quem'' translatum est in multus eius imperium. Macedonum reguavit Phyliphus, frater Alexandri.

30.* Romani Samnitas'' diutissime adversus se pugnantes ad extremum in<= servitute Bubieciunt. Seleucus^ consol Babyllonia obtenuit et plures urbes aedificavit. Ccnso Romae agitato, inventa sunt civium Romanorum 270 milia hominum. Legati Alexandria*^ Tolomeo transmissi, Romanorum amicicia peterunt*^. Romani Gallus superant et Savi- norumS terra sorte^ devidunt. Seleucus, in Sicilia capto Demitrio, Siriae et Asiae pariter' imperavit, Saratis'' ingressus est Alexandriam; Romano subdedit iraperio. Farum magnum' in Alexandria f ec it"*. Aracus" argenteis" nummusprimus in Urbe figurare fecit*. Romani Cartageninsis navale proelio superaut et cento ibi'' urbis capiunt, Cartagenensis exi Romanorum navis in Sicilia capiunt, Metello cousole in fuga verso. Censo Romae "■ tunc agitato, inventa sunt hominum 260 milia. Post ann, tercio Romae templum Vestal e ^ in- censum', Post annus 13" 40 feri milia Gallorum fuerunt a Romanis cesa\ Post anno septimo pars^ Romae terre moto concussa est, ita ut coloseos"' magnus ruerif^. Post ann. item 7 victi ludaei, et sexaginta milia armatorumy ex numerus eorum a Ro- manis caesa, Romanam^ redacti sunt dicionera^. Post ann. 3 Romae Marcello cousole Seracusas capiunt. Siciliam capiunt. Post annos sedec*-* Romani Grecos'' liberos esse

Capp. 27—30. 1. 1*, 2«. 3a. 45^*. c^.

Cap. 28. a) distinctione carent 2a. 3«. 46^*. c^. b) Tbebis H. c) commovit 1*; conri-

puit 46^* cum U. d) fluvium 46-'. c*. e) qui prius hostibus vicerat 1*; quod contra iniperium in

hostcs pngnaverit H. f) rigini corr. rigni 1. g) tenuit 1*. 2a. ic^; tenet 462*. h) Scanos 1*;

Erchanus 2a; Hercanu.s 3a; Hircanos e corr. 4J2*j Hercanios ic^. i) Pardos 1*. k) Aornim H.

I) Phorum 1', m) et v. om. 2a.

Cap. 29. a) om. 2a. 3«. b) Postea divisum 1*; Postquam (sic eiiam Ab^*J translatus 2a;

Babyllonem — in om. 3a.

Cap. 30. a) distinclione carent 2a. 3a. 46^*. c*. b) Romanis amnitas 2a. 3«. c) om. 1*. 3a. (\\ Seleucius 2a. 3a. 46*', ut infra. e) Alexandrini Tolomeo 1*; Alexandri aptholomeo (atholo-

mei 3a; atholomeo 46**; aptolomeo 4c*) 2a. 3a. 46**. c*. fj petierunt 1*, 2a. 4c*; pccierunt 46**;

P diderunt 3o; irnpctraverunt II. g) Sarricinorum 3«. h) om. 3a. i) om. 3a. k) om. V; Sarapis II. 1) m. ipse 1*; iriag^num B 3a. m) scil. Sostratus Cnidius. n) om. 1* ; Arcus 3«. o) Jirteis corr.

argontei» 1; argenti 1'. p) Libyae II.; ciui jjro c. i. 1*. q) XC pro ex II.; Cartag. — capiunt

om. 1*. 2a. r) Romanae 3a. ») Festalis 1*. t) i. est 1*. 46**. u) scxto dccimo 2a. v) cena (vel cora?j corr. sec. m. cosa 1; incensa 2a. w) coloseus eliam cod. Leid. Scal. 14, II.; collcs 1 .

x) ruorcnt 1'; reieret 3a. y) arniat. — eorum om. 1'; cx — caesa om. 46*'; ct (pro cx) multus

nnm. 4c*. z) in Rom. 4c* ; r. h. in di. 46*'. a) Sed . et . 1; Sedcte Monod ; Post sexto dccimo

aDno 2a; Post annos 17 (om. capiunt) 46*'; Post annos dcccm et septcm 4c*; Capiunt p. a. scdcc om. 1*. 3a. b) Oregorium libros 1*; 1. om. 3«.

1) Fred. ab/iurda supplevil. 2) Haec auctor ex verhia H. formavit: Aratus agnoscitur,

et Argenteus nummus primum in Urbe figuratus. 3) Ilieronymi chronicon dictatum t\ed. viale

intellexit. Ilaque pro Caria et Khodu» acripnit pars Romac. 4) i. e. j). a. sedccim.

54 CHRONICAEUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II.

Hier. iusserunt, ct'"» uuivei-sa Ebria'' ita feceruut. Postea per Anciocum'^ regem ludaei contra Romanos coeperuut revellare, et iu idolatria, cogeute Ancioco*^, suut con- versi. Tunc sacerdotes et docis^ Machabei propter lege costudienda" sur- rexernnt, sicut scriptum'^ in libro Machabeorum est. Romani, interfecto FelepoS regi, Macedoucs tributarius faciuntS*. Discripcio'' Romae facta, inventa suut hominum 322 milia. 5 Oppius' consol Gallus capit, et Cartago iu dicioue Romana per Scupioue redigetur, habens, quod coudita fuit, aun. 740 et novem'^. Tholomeus Dimitrium filiam suam tradit' uxorem, cum regnaret in Aegypto et in Hierusolimis super ludaeos, et"" dedit Demetrium" genero suo regu., quod abstolerat Alexandro patri " suo. Anciocus'^' rex, filio Alexandro, fr. Demitrio interfecto, ad extremum se interfecitP. Bellum civile'i ortum est in illo lO tempore Sicilia"". Primus liber Machabeorum temporibus^ Ancioco ortum * est in ludaea. Arsacis Pardus Anciocum interfecit. Servi, qui' in Secilia revellabaut, obsidiones necessitate" conpulsi, ad suam invicem cadavera devoranda conversi sunt. Arversia^ tunc nobelis Gal- liarum urb i s^* capta et rex Vetuetus. luxta Eule" insolam ignis est flatusy*. Samariam urbcm Herodis restaurans, Sabastiam'' in honorae Agusti appellare voluit. Graciani* victi i6 a Romanis subieciuntur. lu Secilia bellum civile'* consurgit. Depraeheuso Tholomeo per matre Cleupatra, in Secilia bellum civile'' conpescuit. Tholomeus rex Cyrinae'^ oriens^, Romanis testamentum reliquid heredis*'. Seleucos'^ ab Ancioco vivos exuretur. Auciocus in Partuso fugiens, Pompegio'' console se deinceps tradedit. Pompegius Siri' in** dicione Ro- man a redegit. Anciocus reversus de fuga, regnum obtenuit. Plucius Gallus Latinorum 20 rethorecam docuit, sicut Cotero' refert, pueris"" nobis primum Latini ducere " cipisse Plucium quendam. Discriptio tunc Roma" facta, inventa sunt hominum 463 milia. VoItaciliusP Plutus, Pompegi consolis libertus, doctor scolam Romae primum iniviti. Pompegius ■■ gloriosissime triumphavit.

31.* LucuUus'' primus imperator appellatus est, victa Arminia, Mesopotamia'^ cum fr. 25 regn. capta. Ponpegius universa Ebrea'' subiugavit. Lucullus diversis* triumphavit. Virgilius Maro in pago qui Aedis^ dicetur non procul a Mantua nascetur. AnciociiS Assiriae capta a Romanis. Arestobolus et Ercanus, fili Alexaudri'', contra se de imperio demicantes, occan-

Capp. 30. 31. 1. 1*. 2«. 3«. 4i2*. c^.

Cap. 30. a) ut 3a. b) Hebrea 1*. 2a. 3«. 4c2; Hcbreis W^* ; Hiberia imperata fecit H. 30

c) Ancioc. corr. sec. vi. Antioeb. 1. d) om. 3a. e) custodes 1*. f) sicut dicit liber 1*; scr. est in 2a (ubi e delet.J. 3«. W^\ c\ g) Felebo 2a. 462*. c^; Selebo 3«; Pseudofilippo H. g") facint 1, corr. h) Qainta (.u. 3o) d. 2a. 3a. 4c2. i) Opius 1*. k) 747 3a. 1) tradidit 1*. 2a. 3a. 462*. c^.

m) om. 462*. ^2_ n) Dimitrio genere 1*. 0) patri — Alex. om. 2a. p) ipse supermoritur H.

q) servile H. r) in S. 46^*. c^. s) scribitm- 1*; scriptus 462*. t) servique 2a. 3a. u) nec sunt 35 pro necess. 1*. v) Aversia 2a. 4c2; conversa corr. Avers. 3a; Arvesia 462*; Arvemi H. vr) capta urbs 462*; urbes captae rex 4c2. x) urbem pro E. i. 1*; Tale 3a; Tule 462*; Tulae 4c2: scr. Aeoli. y) conflatus 1*. z) Sebasten H. a) Gratiani 2a; Traciani 4c2; Thraces H. b) servile H.

c) Cyriniae corr. CjTinae 1. d) sic l. 2a. 3o. 4c2; Syriae vel oriente 1*; sed Cirine"» moriens 46**.

e) h. — tradedit om. 1*. f) Seleicus 3a. g) partcs fugetur (fugitur 3«. 4c2; fugatur 462*) 2a. 3a. 462*. c^. 40 h) P. — tradedit om. 2a. i) Siriam sec. m. 1. 46^*; Syriam 1*. 4c2; Syri 2a. 3a. k) indicium

Romanis 1' ; indicione (indiccione 3a; inditione 4c2), om. Rom. 2a. 3a. 1) ita pr. m. 1 ; Cycero sec. m. 1. 2a {ubi si); Cicero 1*. 3a. 4c2; Scicero 462*. m) refert pueris. Nobis distinguunt 2a. 3a. n) duce

recepisse 2«. 3a (sed docere coepisse recte 1*; ducere caepisse 462'. c-). o) Roma corr. Romae 1.

p) Volutacius 1*; Votacilius 3a. q) instituit 1*; invenit 3a; aperuit H. r) Pompgius 1. 46

Cap. 31. a) distinctione carent 2«. 3a. b) lulius 1*, tit infra. c) et Nisibi Canisius ex H. inseruil. d) Hiberiam //. e) de Persis 46^* (in litura). c^; de Bessis corr. Canisius ex H; de

uesis cod. Leid. Scal. 14. //. f) scribe Andes. g) Antiochia vel Syria 1*; Antiochii Assyri? 2o;

Antioche Asyrii 3a; Antiochia Assiria e corr. 462'j Anthiochia SjTna 4c2; Syriae H. h) Elexandri 1*.

1) Tryfo — — Antiocho, filio Alexandri, interfecto //. 2) Huius temporis historiam &•

conlinet 7/. 3) Igne ex flatu suscitato, apparuit insula quae nunc Hiera vocatur H,

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II. 55

sionc praebue lunt''» Romanis, ut ludaeam invaderint. Pompegius in Hierusolimam vcnicns, iiier. capta urbc et templum observato'', ad sancta sanctorum accedit; Aristobolum "^ vinctum secum adducit''. Ercanum"-', dcinde Antepatrem, Herodis Ascalonitis filium, procuratorem Fala- stine'^ fccit. Pompegius, captis Hierusolimis, tributarios ludaeos facitS. Pompegius secuudus

> imperatur appellatur. Caesar'' Lusitaniam e' quasdam insolas in Ocianum capit. Caesar

Porapegius^ Renum'* transiens, Gcrmanus vastat. Caesar Pompegius Germanus et Gallus capit.

32.* Post quem 3 2'''. Gaius lulius Caesar primus Romanis^ singulare obtenuit im-

perium. Romanorum* princeps appellatus'' primus Gaius'' lulius Caesar. Pompegius proelio

victus fugiens'^, a espadone s Alexandrini reg. occidetur. Tholomeus cadaver cum lurica aurea

I in Niloo inventum. Caesar in Acgypto regn. Cleupatre confirmat ob stubri gratiam. Cleupatra regio comitato Urbem'' ingressa. Prohibet electecis' margaritisque uti. Antunius decernit, Quintilem mensem lulium debere dicere, quia in eo fuisset natus''. Gaius lulius Caesar' in curia occidetur; corpus in rustro humore"^ concrematur. Romae tres simul" exorti consolis^ in eadem urbem fuerunt. Inter citera portenta, quae" toto urbe facta sunt, bus inP sub- urbano ad arantem locutus est, frustra se urguere; non enim frumenta, sed homines brevi defuturus i.

33.^ Romanorum secundus post lulium'' singulare Octavianus adsumpsit imperium, qui primum Agustus Caesar appellatus est. Regn. ann. 56*^ et mensibus sex ; per'' quem Augusti'' appellati sunt reg. Romanorum. Antonius adversum Caesar Augy rex '^ bellum movitS. Falcidius tribunus plebs legem tribuit, ne quis plus testamcntum ligaret, quam ut quarta pars heredibus superesse. Trans Tibirem fluviura oleum terrae erupit, quae tota diae sine intermissione fluxit, significans Christi gratiam ex gentibus. Antuniiun superat Agustus Octavianus et, interveniente senato, eum in gracia recepit''-®. Anticonus patri- cius contra ludaeus demicans, tandem occidetur, et regnum ludaeorum tunc fuit' distruc- tum. Herodis post eum a Romanis constitutus est'' princeps. Virgilius' in Cappadocea moritur.

Capp. 31—33. 1. 1*. 2a. Za. 452*. c^.

Cap. 31. a) praebuerant 3a. b) observato 1*; observatum 2«. 3«. 4c2; reserato H. c) Ari- stopilem 2a; Aristobilem Za. d) abducit H. e) Escanum 1; Scanum 1*; Hercaunin 2a. 4^2*;

Haercanum 3a; Hyrcanum 4c2; Hyrcanio H. f) Palestini 2a. 3a. g) ita 1. 1*; fecit 2«. 3«. 4c2.

hj Pompeius add. 1*. i) ita 1. 2a. 3a; Lusitaniam et q. recte 1*; Lusitaniae q. 4c2. k) Renum — Pompegius om. 3a.

Cap. 32. a) dislinctione carent 2a. 3a; Postquam 2a. 3a. ^c^; ex cod. 1* inde ab h. l. nnllam varietatem, nisi quae ad auctoritalem illius perspiciendam conducat, notavi. b) om. ic'^ et Monod.

c) inter Romanos 45^*; Romanum 4c2. d) a. est 3a. 4h-*.c'^. e) Gallus 3a. f) fngius spa-

donis 2a; fugiens ab s. 3a. g) illo 3a. h) i. u. Ab'^* ; ingressu orbe 4c2. i) ita dislinguunt

1. '2a. 3a. 4c*; prohibita electicis 1*; scribas: prohibete lectecis. k) lulius om. Fred. 1) dccrevit Caesar add. ^c*. m) igneo 1*; simul humore 4i2*. c^; ob honorem H. n) om. Za. o) q. (quia 3o) in t. orbe 2a. 3a. 4/y2*. c*. p) ita \. 4c2; bos i. s. ad orante 1*; bos ad a. i. s. 2a. 3a. 462*.

ij) dcfuturis 2a. b.

Cap. 33. a) dislinctione carent 2a. 3a. 462*. b) Vlium corr. lulium 1, teste Monod. c) ita 1. 1*; 57 2a. 3a (ubi et deesi). 4b^'.c'^. d) post 3a. 4c2. e) Aufusti 1 (non 1*). f) ita 1. 3«; Augi rex 2a (ted C. Augustum recle 462*. c^j. g) movet 2a. 3a. h) rceipit 2a. i) om. 3a. 46^*

(non 4c2). k) om. 2a. 3a. 4c2.

1) Haec OT, Ilieronymianis formavit : pontificatum confirmat Hyrcanio, Dcindc Anti- patrnm e.tc. 2) Caesarem 1'ompei tilulum Fred. Iiahuit, undc quas lulius rcs in Gcrmania ct

fiaUia (jcsnit (inaeo adscripsit ; cf. supra c. 6. et 'N. ArcJdv' VII, p. 41h. 3) 32 numeruK

capitis videtnr esse, quem in 1 m. sec. in marg. repclivil, nt cos qni praeccdunt ct qui scquuntur. 4) A quo Cacsares R. principcs appcllali II. 5) nx solcs Fred. consolis fecit, qui \n cadom urbem fucrunt, dum aoles apud II. in eundcm orbcm coicrunt. (i) in amicitiam cum co

I regreditur. //, 7) Erravit Fred., qui Virjilium mortuum esse scripaerit loco Vavii, quem Vir-

giliuB in nucolicis notat.

56 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER IL

Hicr. Hciodis a Romanis ludaeorum suscepit principatum. Cuius tempore Christi* nativitate vicina regnum et sacerdocium ludaei, quod prius per successione'' menorum tcnebatur, destructum est, conplcta profetia, quae ita per Moysen loquitur: Non deficiet prineeps ex luda neque dux de femoribus eius, douec veniat cui repositum esl. Et ipse erit expectatio gentium. In lioc 1000*^ etiam Clnistus, quem Danihelis scriptura praefatur, accepif' finem. Nam nsque ad Herodem* s christi, id est sacerdotis, erant reg. ludaeorum, qui imperare coeperunt 265*^. olimpiade; et ab instauracione teinpli" sub Dario usque ad Ercanum et ceutesimo octoagesimo quinto olim- piade ann. 483 *• in medio ann. transactis, quos Danihel significat, dicens : Et sciens et intelli- gcns: ab initio sermonem respondendi et aedeficandi^ Hicrusalem usque ad CJiristi principatum ebdomade septem et^ ebdomade 62'; quae sexaginta et"' nove ebdomate faciunt ann. 44 4". lo Herodis, Antepatre** filias"*, nihil ad se pertenentem ludaeam ab Agusto et senato accipitP, filii- quc eius post eum regnaverunt usque ad novissimam Hierusolimae captivitatem. Quae omnia etiam Danihel profeta vatizinatur, ita dicens: Et post ebdomades septem et 62 inibiti crisma, et iudicium^ non erit in eo, et templum et sancto^ conrumpit popidus, duci venienie, et caedintur in cataclismo belli. Et in conscquentibus: Et super^ templum, inquid, abominatio dissolationum^ 15 usque ad consumptionem tempore; ct consummatio dabit super desolationem. Aerodis^ Ananelum quendam ponteficem ludaeorura instituit et post esiguum temporis Aristobolum*^, fratrem uxoris suae, nepotem^, successorem ededity. Post ann. uno interfecto, Ananelo^ reddit sacerducium. Lunae cursus tunc a Romanis* inventus cst. Autunius Cleupatre Arabiem'' tradit. Agusti ct Antoniae tercie desensiones'^ exordiae fuit, ut, repudiata sorore Caesaris, Cleupatram 20 duxit uxorem. Cleupatra et Antonius semet interficiunt, et ob'' hoc Aegyptus fit Romana provincia; quam primus tenuit consol' Cornilius''. A tercio decimo ann. impcriae Octaviani monarchiam habere^ meruit Caesar AgustusS appeilatus'' ; a quo Sextilis mensis Agusti' nomcn accepit. Cum ingente triumphorum ponpa Agustus Romam ingressus, et Cleupatre liberi'' Sol et Luna ante' currum eius ducti. Agustus Romanus plurimas leges 25 statuit. Censo Romae agitato, inventa sunt civium Romanorum 41"' centena et 64 milia. Ilaec discriptio 16". ann. imperii Octaviani facta est. Agustus Calabriam" et Gallus victigaliasP facit. Monacios Plancos Cetei-ones discipulos oratur insignis habetur; qui cum Gal- leam Comeatam regeriti, Lugdunura condedit. Anno 2 3. iraperii Octaviani Tyberius ab 1 Agusto missus occubavit Arraoeniara. Herodis ab Hierusolima multas et magnas aedis"" con- 30 struit". Herodis Samariam olim iam in ceneribus scdentem a fundamentis suscitans, in honorem Agusti Agustara, id est Sabastiara, appcllavit. Agus.' Samies libcrtatem dedit. In Cebro" plurimae civitatum^' partis terre raoto conruerunt". Gerraanus in arma versus Lullius

m

Cap. 33. 1. 1*. 2a. 3a. U^*.c*.

Cap. 83. a) xpiana civitate 2a. b) per successionem enorum (anenornm corr. sec. m.) 1 ; per 35 successione (successionem 41"^*) minorum (eoruni 3c) 2a. 3a. 4i2*. c^. c) om. Sa. d) hac p pro acc. 1*; accepi 3a. e) Erodem 3a. f) 65 H. g) om. 46^*. c^. h) 486 2a. ib^^.c^; 487 3o. i) laedifi- candi 2a. k) om. 3a. I) 64 3o. m) om. 2a. 3a. n) quadraginta quattuor 2a. ib^*. c^; 444 — ad so om. 3a; 483 H. o) Antepa . tre : eras., ut videlur, s 1. o') corr. sec. m. filius 1. p) accepit 2o. 3a. 4J2'. c2. q) interibunt 1*; interibit H. r) non i. non 2a. s) scuarium 2o; scm 3o. 46*'. c*. 40 t) supra 3a. u) dissolationis 2a. v) Heredes Anenalum 2o; Herodis Cananehim 3a. w) Arisbolum 1. 2o; Aristobulum H. x) suppleas Hyrcani ex H. y) ei dedit H. z) Ananelum 2o; Cananelo 3o; reddidit 2a. 3o. 462*. c'^. a) asaba pro a. R. 1*. b) Antonius Cleopatra exordium t. 1*. c) dissen- tionis 2a; dissolacionis 3a; dissensionis 46**. c*. d) ab 3a. e) C. c. 2a; ab A. cap. 28. in-

cipit 2a, cap. 32. 3a (in eadem linea), c. 34. 46** (ubi A deeslj. f) herebe 2o. g) Augiistus 45

corr. Agustus 1. h) et ita a. est 46'*; a. est ^c*. i) Agustino nom 3a. k) libere 2a. Ac^.

liberos 46*. I) luna antiquorum eius duct(a)e (docte 3a; ducens 46**) 2a. 3a. 4c2 fnon ib^*J.

m) milia add. 46**. c*. n) tercio (tertio 4c2) decimo 2o. 3a. 46**. c^. o) Calapriam 2o. 4c2; Cala:pria (ras.hy 46**. p) victi gallias 2a. 46'^*. c*; vestigalias 3a. q) regere 3o. r) sedes 3a. s) con- struxit 2a. 4c\ t) ita 1. 2a. 3o. u) celebro 46*'; Chebron 4c'^. v) civitates 3o. w) conruerant 3o. 50

1) Compendium C. {i. e. Gaius) Fred. male interpretatus est.

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGAKII SCHOLASTICI LIBER II. 57

Bupcrat. Agustus 2 9. ann. imperiae suae Gaium adoptavit in filium. Tiberius Vinde- Hie colus'' et eos qui Traciarum confenis erant^ Romanas provincias facit. Ilerodis Caesariam in nomine Caesaris condedit; Antidanam<^ ct Patridanam** condedit. Innumerabilia'' quoque operia** in singulis Siriarum urbibus, quas '^ regebat, sollertissimae aedificavit. Tyberius caesar de captivis Pannonies triumphavit. Herodis ArcanumS, quo'' olim sacerdus ludaeorum' fuerat, de captivitate Partica regresso, et filium eius, quae sacerducium patris successerat, interfccit. Sororem quoque eius, uxorem suam, cum duobus propriis filiis'' aduliscentibus et matrem uxores', socrum suam, crudelissime negaf". Agustus luliam, filiam suam, in adulterio deprae- hensam damnat exilio. Tullius Tyro, Ceteronis libertus, ipse primus notas commentatus" cst. Herodis ad ea" quae super crudeliter gesserat etiam hoc addedit. Virum sororis suae Salame interfecit, et cum eam alii tradedissit uxorem, etiam et ipsum negat. Interpractas divini legis occiditP. CoUeguntur oranesi ab Abraam usque ad nativitatem Christi ann. 2015. Titulianus'" in eo libro quem contra ludaeos scripsit^ adfirmat, Christum quadraginsimo primo ann. Agusti natum et quiuto decimo' Tiberiae esse passum. Agustus Tiberium et Agrippam in filius adoptavit. ludas Gallileos ad revelandum ludaeos quoortat. Herodis cum Christi nativitate magorum" iudiciu^ cognovisset, universus Bethlem parvulos iussit inter- feci. Herodis morbo intercutis ^ quae '^ et^ scatentibus toto corpore vermebus miserabiliter ^ et divinae^ moreretur''. Agustus quinquagensimo quinto imperii sui ann. cum Tyberio, filio suo, censo Rome agitans, inventa sunt''* hominum nonagis "^ ter centena et septua- ginta milia. Arcelaus nono* ann. regni sui in Viennam urbe^ Galliarum moretur'. Defectio solis facta'^. Agustus septuagesimo sexto aetatis suae ann. Telle S in Campania moritur, sepul- tusque est Rome in campo Marcio. Imperavit Tiberius ann. 23. Germauecus caesarS* de Partis** triumphavit. Tiberius multos regis ad se per blandicias' evocavit, num'' amisit quera adtrai' potuit, et Arcelaum Capadocim, cuius regnum in provincia versum, Aghyacham™ novelissimam" civitatem" Caesariam appellare iussit. Tiberius Drusum consortem emperiae facit. Drusus caesar veninoP perit. Ann. 14 1. imperiae Tyberiae lohannis, filius Zachariae, in deserto iuxta lordane fluvio praedicans, Christum, filium Dei, in medio corum adesse testatur. Ipse quoque dominus ipse* Christus hic in principio'' salutari^ viam adnunciat, signis atque virtutibus veram conprobans' esse quae dicerit. Conprobantur " in praesenti anni, id est^ Tyberiae^ caesares,

Cap. 33. 1. 1'. 2a. 3a. 4^2*. c^.

Cap. 33. a) Vindecules 2a; Vindiculus 3a; Vindccolis 46**. c^; Vindelicos //. b) confenistrant 1, sed conBnes (confinis 46'^*. c^) erant 2a. 3a. 46**. c*. c) Autionam 3a. d) Antipatridam ex II. covr. Caniilu». e) ininirabilia 3a. e*) sic 1. f) quibus 4c*; om. 2a. 3a. 46**; regnabat 2a. 46**. c*;

regnavit 3a. g) Archanum 2a; Ircanum 46**; Hyrcanum semper 4c* cum II. h) qui 2a. 3a. 46**. c*. i) f. I. 2a. k) om. 3a. 1) occisae ex H. supplevit Canisius. m) necavit 46**. c*. n) coiii-

mentus //. o) adaeque 3a. p) hoc loco sec. m. c. 34. incejnt, sed ipsa numcrum delevit 1. q) Jinni add. 2a. 46**. c*. r) Tytulianus 2a; Tulianus 46**; Tertullianus 4c*. s) scribit 46**. c*. t) anno

add. 2a. n) magnoram corr. magorum 1. v) indicio 46** cum II.; inditio 4c*. w) intertutis 1; interiore 1'; intertoti» 3a. x) om,. 1* ; aqnac //. y) e catentibus 3a; om. 4c*. z) niirabiliter 2a.

a) ila 1; digne 2a cum II.; dcuna 3a; divino 46**; m. divina ultione 4c*. b) moritur 2a; niorirctur

patitur 3a; moritur cniciatus (cruciatu 46**) 46*'. c*. b*) sic cod. Scal. 14. H. c) nonagies corr.

tec. m. 1, H sic 1*. 4c*; nonagcs ter c. m. 2a; nonaginta c. m. 3a; non agistcr c. m. 46**; ct scpt. ovi. 2a. 3o. 46*'. c». d) a. n. 2a. e) urbis 2a. 3a. 4r*. f) om. 2a. g) Atellae //. g*) caescr 1, corr. h) Partes 2a. i) blanditiam //., sed blanditia» cod. Scal. 14. //. Ic) Noii a. 1*. 4c*; numa niisit

(ni. om. 3a) 3a. 46*'; numquam remisit //. 1) trahi 2a. ni) Mazacain II. n) nubilissiniam T;

noviBnima 3a; noviflsimam 46*'. c*. o) 07n. 3a. p) ciim nupcrit 3a. q) 43. 3a; 40. 46*';

(juinto decimo 4c*. r) populos //. h) Halutaris ("Haiutaribus 46**) iam 2a. 3a. 46**. c*. t) coii-

Hproban» 1; proban» 1*; con^brobans 3a. n) ita 1. 2«. 3a; comprobatur 46**; comprobantur 4c*, st;d conpatantur 1*. v) quinto decimo add. 4c* cuin II. w) Tyberiuc corr. Tybcriiu; 1.

1) relcgatur //. 2) Compendium ih» (Ichub) Fred. ipac malc inlerprctalun est.

88. R. McroTing. II. 8

58 CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER II.

Hier. 34.'"' a secundo anno instauracioncs templi, quae facta est sub altero ann. Dariac reg.

Persarum, ann. 548, a Salamone autem et primam aedificacionem templi ann. lOGO'', a Moysen et egressu Israel ex Aegypto ann. 1539, ab Abraham ct regn. Nini et Semeramis*^ ann. 2044, a diluvio usque "^ Abraham ann. 942*^, ab "^ Adam usque ad diluvium ann. 2242. Ipse* Christus, filius Dei, salutarem cunctis pracdicans viam, miracula quae in euaugelio scripta 5 sunt facit. lesus Christus, filius Dei, discipulos suos divin o inbuens sacer duc i um 8, ut universis gentibus conversionem ad'' Dcum nuncient, imperat'. Ipse' Christus, filius Dei, secunduni profetias, quae dc eo fucrant'* praelocuti, ad passionem venit ann. Tiberiac quinto' decimo. Quo tcmpore etiam in aliis aethnicorum conmentariis haec ad verba"' scripta con- perimus. Solis facta defectio, ita ut in tenebrosa nocte dies media converterit, et stiliae lo appar uer unt". Bettinia" terrae moto concussa est. Quae omnia haec congruunt, quae in passione Salvatoris P accesserant. Argumentum autem huius diei*!, quod Salvator isto anno passus sit, euangelium praebit lohannis"", in quo scribitur, post quinto decim o ann. Tiberiae caesaris tribus annis Dominum praedicasse. In templum Hierusolimis subito erupit vox diccntium: 'Transmigremus* ex his sedibus'. Eodem anno Pilatus praesis secreto 16 noctis imagincm caesaris in templo statuerit'. Haec prima sedicio et turbarum ludaeis causa stetit". Aeclisiae Hierusolimarum primus episcopus ab apostolis ordcnatur^ lacobus, frater Domini. Ex hoc considerandum, quanti dcinceps calamitatis ludaeorum gente oppresserint^'. PihUus post supradicta sedicione, quae ob caesaris imagines fuit concitata^, sacrum thensau- rum, quem Corbanany ludaei vocant, in aqueducto Hierusolimarum reposuit^. Secunda^ 20 sedicio ludaeorum fuit annus 22. imperiae Tiberiae. Agrippa, filius Hcrodis rcg.', accu- satur Herodis tetrarce'* Romara profectus, a Tiberio in vincla mittitur. Pilatus de chri- stianorum dogmatae ad •= Tibcrio referente, Tibcrius senatu'' dicens, uf inter citera sacra reciperint, praecepit. Tiberius ' per*^ aedictum accusatoribus? christianorum conimina- tus'' est morlem. Multis senatoribus et aequitum Romanorum interfecti. Tiberius in Cam- 25 pania moritur. ^

35.^ Romanorum 4. Gaius imperavit ann. 4'', mensis 10. Gaius caesar cuinomcnto*^ Calicola'* Agrippam, vinculis liberatum, rcgem ludaeis facit. Gaius semet ipsum in * deus rcfert. Fhiccus multis'^ ludaeos" calamitatis praemit, consenciente Alexandriae populo. Gaius

Capp. 34. 35. 1. 1*. 2a. 3a. 4J2*. c^. S0

Cnp. 34. a) a linea 2o; c. 24 (pro 34) 3«; c. 35. 4b^' ; distinr.Hone caret Ac^. b) GO c corr. 20, om. 1000 2rt. c) Semesaniis jir. m. , Somcramidis sec. m. 1; Semisamis 3a; Scniirainldis //. d) ad aihl. 2o. 3a, superscr. pr. m. 4c'^. c) hoc loco sec. m. c. 34 (c. 24) incip. 1. f) ab A. u. a. d.

a. 2242 om. ic'^. g) divinis i. sacramentis IT. h) a 3o. 46^'. c'^. i) om. 2a; imperent 3a.

k) erant 2a. Ab^'.c^. 1) lOmo gmo 4^.2 cmjm H. m) adversa 2a. 3o. 4c2; diversa 46'^*. n) appa- ss rcrent 46*'. c^. o) Betthania 3a. p) ita 1*. 2o. 3o. ^c^; sahitaris 1. q) rei II.; in audiendo

lap.sus est librarius. r) loliannis con: lolianncs 1. s) transmigTamus 3a. t) statuerat 3o. 46-' ;

statuit 4c*. u) exstitit 46-'; extitit 4c^. v) ordinatus 2o. 3o. 4c*; ordinatus est 46**. w) oppres- scrant 3o. x) condita 2o. 46**. c*. y) Corbonan corr. pr. m. Corbanan 2o; Corbam 3o. 46**;

Corban 4c'*. z) deposuit 2o. 3a. 46**. c*. a) rcgnat 2o. b) tetharca 3o. c) a 1*. 2a. 3a. 46**. c*. 40 d) retulit ad senatnm H. e) om. 2o. f) praedictos 46**; praedictuni 4c*. g) accussatores 2a. 3o. h) commitatus 2o; comittatus 3o (non 4).

Cap. 35. a) hoc loco deest 1; om. 2a. 3a. 4c*, sed liltera R dislincta est; c. 36. incipit 46*'. b) 3 H.; et add. 2o. 3o. 46**. c*. c) cui nomen corr. aec. m. 1. d) Caitia 1*. e) iudaeos 2«;

iudacis 46*' (non 4c*). f) his scr. 1. g) ludlc 1*. 4*

1) Iterum Fred. comppndinm ihs interpretaius est ipse. 2) Quae ex Hier. verbifi ad

a. 21. Tiberii hisce formavit Fred. : Seianus — — cohortatur, ut gentem ludaeorum deleat. Filo meminit in libro legationis secundo. 3) Verum cum ex consulto patrum christianos

eliminari Urbe placuisset, Tiberius etc. H.

^

CHRONICARUM QUAE DICUNTUR FREDEGARII SCHOLASTICI LIBER IL 59

Mammeae» Regulae uxorem duxit, inpellins'' eum, ut uxoiis suae patiem csse se <= sciibeiit. Hicr. Poncius Pilatus in mult i s incedens ^ calamitatis, propria se manu interfecit. Gaius Hierusoli- mam statuam suam sub nomen lovis Maxime ponere^ praecepit. Plurime nobilium a Gaio sunt interfecti. Gaius sorores suas, quibus ^ stubro intulerat, exilio condemnavit. Gaius omnes exolis iussit interfeci. Gaius a protectoribus suis in palacio